Η Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στις επιπτώσεις της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, λόγω της μεγάλης εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα στο ενεργειακό της μείγμα, εκτιμά ο οίκος αξιολόγησης Scope Ratings, ενώ και οι ελληνικές τράπεζες αντιμετωπίζουν νέες προκλήσεις λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων.
Ειδικότερα, όπως σημειώνει ο οίκος, οι οικονομικές, δημοσιονομικές και πιστωτικές επιπτώσεις στις ευρωπαϊκές χώρες θα εξαρτηθούν κυρίως από τη διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ – Ισραήλ με το Ιράν, το κατά πόσο η κρίση θα επεκταθεί στην ευρύτερη περιοχή και την ανθεκτικότητα των επιμέρους οικονομιών.
Τα δύο σενάρια
Σε ένα σενάριο σύντομης και σχετικά περιορισμένης σύγκρουσης, οι μακροοικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνέπειες αναμένεται να είναι διαχειρίσιμες για τα περισσότερα κράτη, με τις κεντρικές τράπεζες και τις κυβερνήσεις να αντιμετωπίζουν τις προσωρινές πληθωριστικές πιέσεις χωρίς σημαντικές παρεμβάσεις. Ωστόσο, εάν η κατάσταση εξελιχθεί σε παρατεταμένη και ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση, τότε οι επιπτώσεις θα είναι μεγαλύτερες για τις χώρες που εμπλέκονται άμεσα ή βρίσκονται γεωγραφικά κοντά στις στρατιωτικές επιχειρήσεις, για οικονομίες με σημαντική έκθεση στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού ενέργειας και ιδιαίτερα εκείνες που αφορούν την περιοχή της Μέσης Ανατολής, καθώς και για χώρες με περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια ώστε να απορροφήσουν τις κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις που θα προκαλούσε ένα περιβάλλον στασιμοπληθωρισμού.
Ο οίκος αξιολόγησης, σε ξεχωριστή του ανάλυση, αναφέρεται και στους κινδύνους για τις ελληνικές τράπεζες.
Κατά τη Scope, μια παρατεταμένη αστάθεια στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Οποιεσδήποτε παρατεταμένες διαταραχές στις εγκαταστάσεις εξαγωγής, στις ενεργειακές υποδομές ή στα Στενά του Ορμούζ, σε συνδυασμό με την αυξημένη περιφερειακή αστάθεια, αυξάνουν τον κίνδυνο αρνητικού σοκ προσφοράς. Αυτό θα μπορούσε να μεταφραστεί σε υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου και, ως εκ τούτου, σε δυνητικά οικονομικές, δημοσιονομικές, ακόμη και πολιτικές επιπτώσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, προειδοποιεί ο οίκος.
Σε αυτό το πλαίσιο η Ευρώπη είναι η πιο ευάλωτη περιοχή λόγω της εξάρτησής της από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, ιδιαίτερα από το LNG, αν και οι ενεργειακές πηγές της είναι πλέον πιο διαφοροποιημένες σε σχέση με την αρχή του πολέμου στην Ουκρανία. Αν και η Scope θεωρεί απίθανο οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου (TTF) να επιστρέψουν στα πολύ υψηλά επίπεδα του 2022, ωστόσο μια παρατεταμένη περίοδος υψηλών τιμών ενέργειας θα μπορούσε να έχει ευρύτερες μακροοικονομικές επιπτώσεις. Οπως αναφέρει, σύμφωνα με εκτιμήσεις της ΕΚΤ, ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να αυξήσει τον πληθωρισμό στην Ευρωζώνη κατά 1,25% ποσοστιαίες μονάδες μεσοπρόθεσμα, να καθυστερήσει τον ρυθμό χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής και να μειώσει κατά 0,75% την ανάπτυξη.
Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν ενεργειακά μείγματα που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από πετρέλαιο και φυσικό αέριο, αυξάνοντας την ευαισθησία τους σε πιθανές αυξήσεις τιμών, επισημαίνει ο οίκος. Μεταξύ αυτών βρίσκονται η Κύπρος, η Μάλτα, η Ιρλανδία, η Ολλανδία και η Ελλάδα, όπου το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο φτάνουν έως και στο 80% της συνολικής ενέργειας.
Λαμβάνοντας ωστόσο υπόψη τη δομή των οικονομιών γενικότερα, οι χώρες που εξαρτώνται από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο και έχουν υψηλή εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα για την οικονομική τους παραγωγή, είναι πιθανό να είναι οι πιο ευάλωτες σε μια διαρκή αύξηση των τιμών ενέργειας. Σε αυτές περιλαμβάνονται η Κύπρος και η Ελλάδα, αλλά και χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Πολωνία και η Βουλγαρία, τονίζει η Scope.
Παράλληλα ο οίκος, σε ξεχωριστή του ανάλυση, προειδοποιεί και για κινδύνους με τους οποίους βρίσκονται αντιμέτωπες οι ελληνικές τράπεζες λόγω των επιπτώσεων της σύγκρουσης. Αν και τονίζει ότι έπειτα από μια δεκαετία ζημιών και εκτεταμένων αναδιαρθρώσεων οι ελληνικές τράπεζες σήμερα είναι από τις πιο κερδοφόρες στην Ευρώπη και εισήλθαν στο 2026 με τους ισχυρότερους ισολογισμούς από την κρίση χρέους, χάρη στη συνεχή απομόχλευση και την αύξηση των δανείων, ωστόσο το επιδεινούμενο γεωπολιτικό σκηνικό, η διόρθωση στις αγορές και η πιθανή οικονομική επιβράδυνση μεταξύ των βασικών εμπορικών εταίρων της Ελλάδας, θέτουν κινδύνους για τον κλάδο.
