Η δεύτερη πλήρως εργάσιμη μέρα στις αγορές, μετά την έναρξη των εχθροπραξιών στην Αραβική Χερσόνησο, ήταν η στιγμή της συνειδητοποίησης. Η βουτιά στα χρηματιστήρια, η έκρηξη των τιμών της ενέργειας, η άνοδος στα ομόλογα και η ενίσχυση του δολαρίου ήρθαν με μερικά 24ωρα καθυστέρηση. Σημάδι ότι υποτιμήθηκε πλήρως ο αντίκτυπος των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων στο Ιράν. Χρειάστηκε να εκδηλωθούν οι πρώτες οργανωμένες αντιδράσεις της αραβικής χώρας, που έπληξαν την καρδιά της παγκόσμιας ενέργειας. Το ακραίο σενάριο που επεξεργάζονταν οι αγορές, του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, όχι μόνο επιβεβαιώθηκε, αλλά το «πάγωμα» της παραγωγής πετρελαίου στα διυλιστήρια της Aramco στη Σαουδική Αραβία και του LNG στη μονάδα της Qatar Energy στο εμιράτο του Κατάρ έφερε μια κατάσταση πολύ πιο προωθημένη.
Η παγκόσμια οικονομία, και μαζί η ελληνική, έχει ξυπνήσει σε μια νέα κατάσταση που φέρνει αλλαγή δεδομένων. Το στίγμα έδωσε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, επισημαίνοντας ότι αν όλα όσα γίνονται στην Αραβική Χερσόνησο συνεχιστούν, τότε θα υπάρξει ανοδική πίεση στον πληθωρισμό. Αφήνοντας με τη λέξη «ευελιξία» ανοιχτό το ενδεχόμενο, εκεί που μιλούσαμε για πτώση των επιτοκίων, να έχουμε μια αντιστροφή της τάσης.
Η «τέλεια καταιγίδα» που δημιουργείται πάνω από τις οικονομίες προκαλεί ανησυχία, αλλά όχι πανικό. Οι μεταπτώσεις στις αγορές ενέργειας μόνο την τελευταία πενταετία έχουν προκαλέσει τόσα προβλήματα όσα είχε να δει η παγκόσμια οικονομία για περισσότερο από πέντε δεκαετίες. Η εμπειρία έχει κάνει την αγορά πιο χαλαρή και ίσως και πιο εφησυχασμένη. Το ίδιο ισχύει και για κυβερνήσεις με μεγάλη εμπειρία στους χειρισμούς κρίσεων, όπως η ελληνική.
Το πρώτο και βασικό, που δεν ήταν διόλου δεδομένο στην τελευταία κρίση του 2022, είναι η επάρκεια εφοδιασμού. Αυτό σήμερα έχει εξασφαλιστεί, τόσο σε ό,τι αφορά το φυσικό αέριο όσο και το πετρέλαιο. Για τις τιμές υπάρχει ανησυχία, αλλά υπάρχουν και έτοιμα εργαλεία αντιμετώπισης νέας πιθανής εκτίναξής τους. Ολα έχουν ήδη δοκιμαστεί, άλλα επιτυχημένα, άλλα με λιγότερο θετικά αποτελέσματα για τους καταναλωτές. Οι δημοσιονομικές αντοχές επίσης υπάρχουν και οι υποδομές που έχουν δημιουργηθεί δίνουν τη δυνατότητα για άμεσες λύσεις.
Αυτό για το οποίο δεν είχε προετοιμαστεί την προηγούμενη φορά και πρέπει να προσεχθεί σε αυτή την κρίση είναι η επίπτωση της αστάθειας στο ενεργειακό κόστος των επιχειρήσεων. Αυτή η παράβλεψη είχε προκαλέσει μεγάλο μέρος μετάδοσης της ακρίβειας, μετά το 2022, στο σύνολο της οικονομίας, στο σύνολο της αγοράς. Με τόση γνώση και τόση εμπειρία συγκεντρωμένη, δεν δικαιολογείται να ξανακάνουμε το ίδιο λάθος…
