Λίγους μήνες μετά την απόρριψη από τη γαλλική Εθνοσυνέλευση ενός φόρου για τους πολύ πλούσιους, που έφερε μάλιστα τη σφραγίδα του διάσημου οικονομολόγου Γκάμπριελ Ζούκμαν και είχαν σπεύσει και κόμματα στην Ελλάδα να τον υιοθετήσουν, η Ευρώπη συζητά ξανά το ίδιο θέμα. Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν προτείνει την εισαγωγή ενός φόρου για περίπου 22.000 Δανούς με περιουσία άνω των 4 εκατ. ευρώ, οι οποίοι θα κληθούν να πληρώνουν ετησίως 0,5%, με στόχο τη συγκέντρωση 1 δισ. ευρώ.
Η σοσιαλδημοκράτισσα πολιτικός θύμισε ότι η Δανία είχε φόρο περιουσίας για σχεδόν έναν αιώνα. Καταργήθηκε το 1997 ως μέρος μιας ευρύτερης φορολογικής μεταρρύθμισης, με στόχο την τόνωση των επενδύσεων. Η ίδια επικαλείται για την πρότασή της τις δημοσκοπήσεις, που δείχνουν ότι το 50% των πολιτών συμφωνεί με το μέτρο. Οι επικριτές της πρότασής της, που θα τεθεί στην κρίση των Δανών ψηφοφόρων στις πρόωρες εκλογές που έχουν προκηρυχθεί για τις 24 Μαρτίου, λένε ότι μπορεί να οδηγήσει σε έξοδο δισεκατομμυριούχων από τη χώρα. Υπενθυμίζουν μάλιστα το παράδειγμα της Νορβηγίας, όταν 105 πλούσιοι Νορβηγοί με περιουσίες που ξεπερνούσαν τα 10 εκατ. ευρώ εγκατέλειψαν τη χώρα την περίοδο 2022-2024, όταν αυξήθηκαν απότομα οι φόροι πλούτου και μερισμάτων.
Η Ευρώπη έχει εισέλθει εδώ και καιρό σε έναν εκλογικό κύκλο διαρκείας, εν μέσω δημοσιονομικών προβλημάτων και ισχυρών γεωπολιτικών ερωτημάτων, που αυξάνουν τις ανάγκες για αμυντικά κονδύλια. Το ερώτημα είναι πώς θα χειριστούν αυτά τα προβλήματα οι πολιτικοί. Θα αναζητήσουν την πολιτική τους επιβίωση μέσω προτάσεων που χαϊδεύουν τα αυτιά των ψηφοφόρων ή θα αναζητήσουν πολιτικές που στοχεύουν στην τόνωση της ανάπτυξης μέσω επενδύσεων.
Η κοινωνική ευαισθησία είναι αναγκαία. Μια δικαιότερη κατανομή του πλούτου επίσης. Ο πλειοδοτικός λαϊκισμός ωστόσο δεν είναι πολιτική, ιδίως εάν χρησιμοποιείται ως προεκλογικό εργαλείο.
Το παράδειγμα της Δανίας, αν ερμηνευθεί λάθος, μπορεί να οδηγήσει σε κακούς μιμητές. Και επειδή και εμείς εδώ στον Νότο έχουμε εκλογές σε περίπου ένα χρόνο, θα πρέπει να θυμόμαστε ότι οι σκανδιναβικές χώρες δεν έγιναν πλούσιες επειδή φορολόγησαν. Μπόρεσαν να φορολογήσουν και μάλιστα με υψηλούς συντελεστές, επειδή ακριβώς έγιναν πλούσιες. Πρώτα δημιούργησαν ανταγωνιστικές οικονομίες. Μετά έχτισαν γενναιόδωρα κοινωνικά συστήματα.
Οταν μια χώρα με χαμηλή παραγωγικότητα και ασταθές επενδυτικό περιβάλλον υιοθετεί ή σκέφτεται να υιοθετήσει μόνο το φορολογικό σκέλος του μοντέλου, το αποτέλεσμα δεν είναι «σκανδιναβικό κράτος». Είναι απλώς υψηλότερη αβεβαιότητα.
