Τουλάχιστον 400.000 ασφαλισμένοι μη μισθωτοί, καθώς και τα έμμεσα ασφαλισμένα στον ΕΦΚΑ προστατευόμενα μέλη, εκτιμάται ότι θα βρεθούν στο τέλος της εβδομάδας χωρίς ιατροφαρμακευτική κάλυψη από ιδιώτες γιατρούς, καθώς στις 28 Φεβρουαρίου ολοκληρώνεται η τρέχουσα περίοδος ασφαλιστικής ικανότητας.
Η διοίκηση του ΕΦΚΑ έχει ήδη καλέσει τους ασφαλισμένους να ελέγξουν άμεσα την κατάστασή τους, καθώς και πέρυσι περίπου 450.000 μη μισθωτοί έμειναν χωρίς πλήρη ασφαλιστική κάλυψη επειδή δεν είχαν εξοφλήσει ή ρυθμίσει τα χρέη τους. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ένταξη σε ρύθμιση αποτελεί τη μοναδική άμεση λύση για να μη μείνουν οι ίδιοι και οι οικογένειές τους εκτός πλήρους ασφαλιστικής κάλυψης, ιδιαίτερα σε όσους έχουν οφειλές που δεν μπορούν να εξοφληθούν παράλληλα με τις τρέχουσες εισφορές. Και αυτό γιατί, όπως επισημαίνουν, η ασφαλιστική ικανότητα δεν είναι απλώς μια τυπική προϋπόθεση, αλλά το «κλειδί» για πλήρη πρόσβαση σε φάρμακα, εξετάσεις και υπηρεσίες υγείας χωρίς επιπλέον επιβεβαιώσεις και καθυστερήσεις.
Για τους μισθωτούς, μόνη υποχρέωση είναι η συμπλήρωση τουλάχιστον 50 ημερών ασφάλισης είτε κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος (2025) είτε κατά το τελευταίο δωδεκάμηνο. Εφόσον αυτή η προϋπόθεση καλύπτεται, οι ασφαλισμένοι δεν χρειάζεται να προβούν σε οποιαδήποτε ενέργεια.
Για τους μη μισθωτούς η βασική προϋπόθεση για τη χορήγηση ασφαλιστικής ικανότητας είναι η καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών. Ειδικά οι νεοεισερχόμενοι στην ασφάλιση θα πρέπει να έχουν τουλάχιστον δύο μήνες ασφάλισης είτε μέσα στο προηγούμενο έτος είτε στο τελευταίο δωδεκάμηνο. Ωστόσο, το κρίσιμο σημείο αφορά τις οφειλές: όσοι έχουν χρέη άνω των 100 ευρώ προς τον ΕΦΚΑ ή το ΚΕΑΟ και δεν τα έχουν εξοφλήσει ή ρυθμίσει, χάνουν την ασφαλιστική τους ικανότητα με τη λήξη της περιόδου, δηλαδή το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου.
Η απώλεια αυτή έχει ως συνέπεια ο ασφαλισμένος και τα προστατευόμενα μέλη της οικογένειάς του να χάσουν την πλήρη κάλυψη παροχών υγείας σε είδος από τον ΕΟΠΥΥ. Αυτό σημαίνει ότι δεν καλύπτονται πλέον δαπάνες για φάρμακα, διαγνωστικές εξετάσεις, θεραπείες ή νοσηλεία σε ιδιωτικές δομές υγείας, ούτε υπάρχει η δυνατότητα συνταγογράφησης από ιδιώτες συμβεβλημένους γιατρούς με τον ίδιο άμεσο τρόπο. Με απλά λόγια, χάνεται η πρόσβαση στο πλήρες δίκτυο παροχών που συνοδεύει την ενεργή ασφάλιση και οι ασφαλισμένοι περιορίζονται στις δημόσιες δομές. Ο ΕΦΚΑ βέβαια ξεκαθαρίζει ότι ακόμη και χωρίς ασφαλιστική ικανότητα κανείς δεν μένει χωρίς υγειονομική φροντίδα. Ολοι οι νόμιμα διαμένοντες πολίτες με ενεργό ΑΜΚΑ έχουν δωρεάν πρόσβαση σε δημόσια νοσοκομεία και κέντρα υγείας. Ωστόσο, η διαφορά είναι ουσιαστική: για παράδειγμα, ακόμη και για μια απλή συνταγή απαιτείται επίσκεψη σε δημόσια δομή. Αντιθέτως, με ενεργή ασφαλιστική ικανότητα η εξυπηρέτηση γίνεται άμεσα και από ιδιώτες συμβεβλημένους γιατρούς. Εξαίρεση αποτελούν ανήλικοι, άτομα με αναπηρία και χρονίως πάσχοντες, οι οποίοι διατηρούν πρόσβαση σε συνταγογράφηση και εκτός δημοσίων δομών.
Προσοχή όμως. Υπάρχει ακόμη δυνατότητα να ανακτήσουν οι μη μισθωτοί την ασφαλιστική τους ικανότητα, ακόμη και μετά την απώλειά της. Ο ΕΦΚΑ δίνει ουσιαστικά μια δεύτερη ευκαιρία, καθώς η ασφαλιστική ικανότητα μπορεί να επανέλθει οποιαδήποτε στιγμή έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027, υπό μία βασική προϋπόθεση: την πλήρη εξόφληση όλων των οφειλών ή την ένταξή τους σε ενεργή ρύθμιση που τηρείται κανονικά. Καταβάλλονται δηλαδή τόσο οι δόσεις της ρύθμισης όσο και οι τρέχουσες εισφορές.
Η διαφορά ανάμεσα στις δύο επιλογές είναι σημαντική. Οσοι εξοφλήσουν πλήρως τα χρέη τους ή έχουν πολύ μικρές οφειλές έως 100 ευρώ, λαμβάνουν ασφαλιστική ικανότητα για ολόκληρο το ασφαλιστικό έτος. Η ανανέωση θα γίνει, αν όχι το αμέσως επόμενο διάστημα, τον επόμενο μήνα από τον μήνα διευθέτησης των οφειλών. Αντιθέτως, όσοι ενταχθούν σε ρύθμιση αποκτούν ασφαλιστική ικανότητα σε μηνιαία βάση, η οποία ανανεώνεται μόνο εφόσον πληρώνονται κανονικά οι δόσεις. Αν χαθεί η ρύθμιση, χάνεται και η ασφαλιστική ικανότητα.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στη διαδικασία ανανέωσης. Η πληρωμή των καθυστερούμενων εισφορών, ακόμη και μέσω των ηλεκτρονικών συστημάτων IRIS ή ΔΙΑΣ, δεν ενεργοποιεί αυτόματα την ασφαλιστική ικανότητα. Ο ασφαλισμένος πρέπει να υποβάλει ηλεκτρονικό αίτημα στην υπηρεσία «Χορήγηση ασφαλιστικής ικανότητας σε μη μισθωτούς» ή να απευθυνθεί σε τοπική διεύθυνση του ΕΦΚΑ, ώστε να ολοκληρωθεί η διαδικασία. Σύμφωνα μάλιστα με τη διοίκηση του ΕΦΚΑ, για τον Μάρτιο παρέχεται η δυνατότητα διόρθωσης προβλημάτων σε οποιοδήποτε υποκατάστημα, ανεξαρτήτως ασφαλιστικής υπαγωγής.
