Αντίστροφα μετράει ο χρόνος για την πολυμερή συνάντηση της Ουάσιγκτον στις 24 Φεβρουαρίου, όπου θα τεθούν επί τάπητος όλα τα κρίσιμα ζητήματα που συνδέονται με την ενεργοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου (Vertical Corridor). Στόχος είναι να καταστεί το έργο εμπορικά ελκυστικό, ώστε να ξεκινήσει η ροή αμερικανικού LNG από τους ελληνικούς τερματικούς σταθμούς προς την Ουκρανία και δυτικά προς Ουγγαρία και Σλοβακία.
Στο δωμάτιο του Λευκού Οίκου –όπου οι υπουργοί Ενέργειας και Εσωτερικών των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ και Νταγκ Μπέργκαμ, θα βάλουν στο ίδιο τραπέζι τους υπουργούς Ενέργειας των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου, διαχειριστές συστημάτων φυσικού αερίου και ρυθμιστές για να συζητήσουν το πώς θα αρθούν τα σημερινά εμπόδια για την εμπορική λειτουργία του– το ενδιαφέρον εστιάζεται στην παρουσία της Ε.Ε., η οποία θα εκπροσωπηθεί από την Ντίτε Γιόρκενσεν, επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας.
Η στάση της Ε.Ε. θεωρείται κρίσιμη για τη χρηματοδότηση υποδομών αύξησης της δυναμικότητας στα συστήματα της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας και ενός δεύτερου FSRU στην Ελλάδα, συνολικού ύψους ενός δισ. ευρώ, αλλά και παροχής εγγυήσεων για μακροπρόθεσμα συμβόλαια προμήθειας LNG. Η Ε.Ε. έχει σταματήσει ωστόσο τα τελευταία χρόνια να χρηματοδοτεί επενδύσεις για φυσικό αέριο, στο πλαίσιο της πολιτικής για την πράσινη μετάβαση, απόφαση που σήμερα θέτει υπό απειλή την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της ηπείρου με την έξοδο του ρωσικού αερίου. Η πρόσβαση σε κοινοτικά κονδύλια για την ανάπτυξη νέων υποδομών φυσικού αερίου θεωρείται κομβικής σημασίας ζήτημα για την ασφαλή τροφοδοσία των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, που συνεχίζουν να εξαρτώνται από το ρωσικό αέριο, απορροφώντας σε ετήσια βάση περί τα 17 δισ. κ.μ. αερίου, ποσότητα που με τη λήξη του πολέμου στην Ουκρανία θα φτάσει στα 35 δισ. κ.μ. λόγω αύξησης της ζήτησης στην ουκρανική αγορά.
Η Ε.Ε., ωστόσο, δεν φαίνεται να μπαίνει σε συζήτηση για άρση των περιορισμών χρηματοδότησης υποδομών φυσικού αερίου. «Η Ε.Ε. δεν σχεδιάζει χρηματοδότηση νέων έργων ορυκτού αερίου, καθώς το δίκτυο θεωρείται ήδη επαρκώς ανεπτυγμένο και το ισχύον πλαίσιο TEN-E αποκλείει τέτοια στήριξη. Η βοήθεια της επιτροπής είναι κυρίως κανονιστική και θεσμική, όχι οικονομική. Στρατηγική προτεραιότητα είναι η αντίστροφη ροή του Trans Balkan και όχι συνολικά ο Κάθετος Διάδρομος», δηλώνουν στην ανταποκρίτρια της «Κ» στις Βρυξέλλες Αλεξάνδρα Βουδούρη κύκλοι της Κομισιόν.
Ο Trans Balkan είναι ο άξονας με τον οποίο έφτανε επί δεκαετίες το ρωσικό αέριο μέσω της Ουκρανίας στον Νότο, μέχρι τη Βουλγαρία και την Ελλάδα και ανατολικά στην Τουρκία και από το 2020 με τη λειτουργία του TurkStream είναι ουσιαστικά ανενεργός. Η Ε.Ε. έχει εντάξει αυτό το σύστημα αγωγών (Trans Balkan) στις οκτώ ενεργειακές λεωφόρους με τη λειτουργία του σε αντίστροφη ροή, να στέλνει δηλαδή αέριο από τον Νότο στον Βορρά.
Στόχος, να καταστεί το έργο εμπορικά ελκυστικό, ώστε να ξεκινήσει η ροή αμερικανικού LNG από τους ελληνικούς τερματικούς σταθμούς προς την Ουκρανία.
Το ίδιο σύστημα αποτελεί τη «ραχοκοκαλιά» του Κάθετου Διαδρόμου, αφετηρία του οποίου όμως είναι η Ελλάδα και όχι η Τουρκία, όπως στην περίπτωση του Trans Balkan. Ο Κάθετος Διάδρομος περιορίζει την επιρροή της Τουρκίας στην περιοχή, σε αντίθεση με τον Trans Balkan, μέσω του οποίου η γειτονική χώρα μπορεί να στέλνει αέριο στην Ανατολική Ευρώπη από τα πέντε τερματικά LNG που έχει σε λειτουργία. Αντιθέτως, ο Κάθετος Διάδρομος ενισχύει γεωπολιτικά την Ελλάδα και τον ρόλο της στην περιοχή έναντι της Τουρκίας και εξ αυτού και οι κυβερνητικές πιέσεις προς την Ε.Ε.
«Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. πρέπει να επενδύσουν αποφασιστικά σε υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου, συμπεριλαμβανομένης πρόσθετης δυναμικότητας επαναεριοποίησης και αποθήκευσης» και «τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. και οι περιφερειακοί εταίροι θα πρέπει να εμβαθύνουν τη συμμετοχή τους σε περιφερειακούς διαδρόμους, συμπεριλαμβανομένων διευρυμένων μνημονίων κατανόησης για τον Κάθετο Διάδρομο…», είναι μόνο μερικές από τις επισημάνσεις του υπουργού Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου.
Η Ε.Ε. προσέρχεται στη μίνι σύνοδο της Ουάσιγκτον με το «βαρίδι» της συμφωνίας με τις ΗΠΑ για τους δασμούς, που προβλέπει αγορές αμερικανικής ενέργειας (LNG, πετρέλαιο και προϊόντα πυρηνικής ενέργειας) αξίας 750 δισ. δολαρίων έως το 2028, κάτι που οι ΗΠΑ αναμένεται να χρησιμοποιήσουν ως μοχλό πίεσης για την έμπρακτη στήριξή της στον Κάθετο Διάδρομο και στον στρατηγικό σχεδιασμό τους να «πλημμυρίσουν» την ευρωπαϊκή αγορά με αμερικανικό LNG.
Υπό αυτή την πίεση και έχοντας μπροστά της την υλοποίηση της απόφασης για πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο σε σχεδόν 1,5 χρόνο από σήμερα, που σημαίνει να δημιουργήσει συνθήκες στα κράτη-μέλη ασφαλούς τροφοδοσίας και προσιτών τιμών LNG, η Ε.Ε. υποχρεώνεται από τα πράγματα να εμπλακεί πιο ενεργά στο γεωστρατηγικό πρότζεκτ του Κάθετου Διαδρόμου, που προχωράει με πρωτοβουλία της Ελλάδας και των ΗΠΑ. Σ’ αυτό το πλαίσιο ο ειδικός εντεταλμένος της Ε.Ε. για τον Κάθετο Διάδρομο, Κλάους Ντίτερ Μπόρκχαρντ, είχε στην Αθήνα το τελευταίο διήμερο διερευνητικές επαφές με αξιωματούχους της κυβέρνησης, τον ΔΕΣΦΑ και τη ΡΑΑΕΥ για τις λύσεις που βρίσκονται στο τραπέζι των συζητήσεων σε σχέση με την εμπορική ελκυστικότητα του πρότζεκτ. Επόμενος σταθμός του Ευρωπαίου αξιωματούχου είναι η Βουλγαρία και η Ρουμανία, χώρες που εμπλέκονται στον Κάθετο Διάδρομο. Ο κ. Μπόρκχαρντ φέρεται να έβαλε στο τραπέζι των συζητήσεων μια λύση που μπορεί να γεφυρώσει τις διατλαντικές διαφορές, χωρίς η Ε.Ε. να αναλαμβάνει πρόσθετα κόστη για χρηματοδότηση νέων υποδομών. Σύμφωνα με τα όσα μεταφέρουν αρμόδιοι παράγοντες στην «Κ», η Ε.Ε. προκρίνει και φέρεται να αναλαμβάνει σχετική πρωτοβουλία για να ανοίξει η δυναμικότητα του αγωγού μέσω του οποίου μεταφέρεται σήμερα ρωσικό αέριο από την Τουρκία στη Βουλγαρία, στη Σερβία και την Ουγγαρία, για τη μεταφορά αμερικανικού LNG. H λύση αυτή φέρεται να ικανοποιεί την ελληνική πλευρά, αφού πολλαπλασιάζει τις εξαγωγικές δυνατότητες της χώρας, ξεκλειδώνοντας μια επιπλέον ετήσια δυναμικότητα 10 δισ. ευρώ, που σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αρμοδίων παραγόντων μπορεί να στηρίξει τη βιωσιμότητα ενός δεύτερου FSRU. Για να αποκτήσει ωστόσο ρεαλιστική βάση θα πρέπει να αρθούν πολιτικά εμπόδια μέσω διαπραγματεύσεων με τη Σερβία, η οποία ελέγχει σε ποσοστό 51% την ιδιοκτησία του αγωγού που έχει κατασκευάσει η ρωσική Gazprom.
Ο Ευρωπαίος αξιωματούχος θα προσέλθει στην Ουάσιγκτον έχοντας στις αποσκευές του και αυτή την πρόταση, με την προσδοκία ότι θα κάμψει τις πιέσεις για χρηματοδότηση νέων υποδομών. Η πλευρά της Ε.Ε. φέρεται να αξιολογεί και τις εσωτερικές ισορροπίες στην Ευρώπη, τις οποίες μπορεί να ανατρέψει η λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου, περιορίζοντας την ισχύ των υφιστάμενων διαδρομών μέσω των οποίων φτάνει στην Ουκρανία αέριο από τα τερματικά της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Πολωνίας. Με τον ανταγωνισμό αυτών των χωρών φέρεται να συνδέονται και οι προσφυγές traders στην DGcomp, περί παράβασης του ρυθμιστικού πλαισίου στις δημοπρασίες δέσμευσης δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο που διερευνά η Ε.Ε.
