Αν και οι οικονομικές επιπτώσεις της απόφασης του Αρείου Πάγου για τον υπολογισμό των δανείων του νόμου Κατσέλη είναι διαχειρίσιμες για τις ελληνικές τράπεζες, χάρη στην ενισχυμένη κερδοφορία και στα ισχυρά κεφάλαια που διαθέτουν, τίθενται ωστόσο νέες πιστωτικές προκλήσεις για τον κλάδο, προειδοποιούν οι οίκοι αξιολόγησης. Η βελτίωση της κουλτούρας πληρωμών στην Ελλάδα θα μπορούσε να υπονομευθεί, οι τράπεζες μπορεί να στραφούν σε πιο αυστηρά πρότυπα αξιολόγησης των δανειοληπτών, περιορίζοντας έτσι τις χορηγήσεις δανείων, ενώ αυξάνεται και η πιθανότητα ενεργοποίησης των κρατικών εγγυήσεων, όπως επισημαίνουν.
Οι οίκοι τονίζουν πάντως ότι βασική ανησυχία είναι το κατά πόσον η απόφαση θα έχει αναδρομική ισχύ. «Σε αυτό το στάδιο, ο αντίκτυπος παραμένει απροσδιόριστος. Το μέγεθος των πιστωτικών ζημιών θα εξαρτηθεί από την τελική μορφή της απόφασης, συμπεριλαμβανομένου του ορισμού της επηρεαζόμενης περιμέτρου. Εάν η απόφαση εφαρμοστεί αναδρομικά θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά τις ανάγκες σε προβλέψεις, καθώς αυτό θα μπορούσε να ανοίξει την πόρτα σε νομικές αξιώσεις από τους δανειολήπτες», σημειώνει στην «Κ» ο Αντρέα Κοστάνζο, αντιπρόεδρος της Morningstar DBRS.
Σε γενικές γραμμές, οι οίκοι αξιολόγησης αναμένουν τρεις πιθανές πιστωτικές επιπτώσεις για τις ελληνικές συστημικές τράπεζες από την απόφαση του Αρείου Πάγου.
Πρώτον, η απόφαση δημιουργεί νέους κινδύνους στις τιτλοποιήσεις του προγράμματος «Ηρακλής». Οπως επισημαίνει στην «Κ» ο Κοστάνζο, η αναθεώρηση των παραδοχών υπολογισμού των επιτοκίων «θα μπορούσε να αποδυναμώσει τις αναμενόμενες ανακτήσεις από αναδιαρθρωμένα δάνεια και, ως εκ τούτου, να ασκήσει αρνητική πίεση στις ελληνικές τιτλοποιήσεις. Ενώ το μέτρο θα παρείχε οικονομική ανακούφιση στους επιλέξιμους δανειολήπτες, τελικά θα οδηγούσε σε διάβρωση της αποτίμησης των σχετικών χαρτοφυλακίων δανείων».
Την ίδια άποψη έχει και η Moody’s, σύμφωνα με την οποία οι χαμηλότερες ταμειακές ροές από αναδιαρθρωμένα στεγαστικά δάνεια θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν την απόδοση ορισμένων συναλλαγών και να αυξήσουν την πιθανότητα ενεργοποίησης των κρατικών εγγυήσεων, υπογραμμίζοντας τους αυξημένους κινδύνους για τα ομόλογα υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας που διατηρούν οι τράπεζες στους ισολογισμούς τους.
Δεύτερον, η απόφαση ουσιαστικά καθιστά πολλά δάνεια του νόμου Κατσέλη άτοκα, γεγονός που θα μπορούσε να υπονομεύσει τη βελτίωση της κουλτούρας πληρωμών στην Ελλάδα. «Είναι πολύ πιθανό να υπάρξουν δυσμενείς επιπτώσεις στη συμπεριφορά ορισμένων δανειοληπτών, εγείροντας ανησυχίες σχετικά με την πειθαρχία πληρωμών», σχολιάζει στην «Κ» o Πάου Λαμπρό, διευθυντής στη Fitch.
«Οι δανειολήπτες που αναδιάρθρωσαν δάνεια, είτε διμερώς είτε μέσω εξωδικαστικού μηχανισμού, ενδέχεται να επιδιώξουν παρόμοια μεταχείριση, αμφισβητώντας τις υφιστάμενες συμφωνίες και αυξάνοντας τα νομικά έξοδα. Μια ευρύτερη μετατόπιση στις προσδοκίες των δανειοληπτών θα μπορούσε να διαβρώσει την πειθαρχία αποπληρωμής και να δημιουργήσει συστημικούς κινδύνους συμπεριφοράς, επιβαρύνοντας την ποιότητα του ενεργητικού των τραπεζών», αναφέρει η Moody’s.
Τρίτον, ως αποτέλεσμα, θα επηρεαστεί η πιστωτική συμπεριφορά των τραπεζών. «Η απόφαση αυξάνει τον κίνδυνο οι μελλοντικοί δανειολήπτες να αναζητήσουν προστατευτική μεταχείριση παρόμοια με τους δικαιούχους του νόμου Κατσέλη, ιδίως σε περιόδους οικονομικής πίεσης», σημειώνει η Moody’s. «Εάν η απόφαση οδηγήσει σε μια ουσιαστικά ισχυρότερη από την αναμενόμενη μείωση της αξίας των δανείων και σε νέα αβεβαιότητα σχετικά με τη μελλοντική απόδοση των δανείων, οι τράπεζες ενδέχεται να αντιδράσουν αυστηροποιώντας τα πρότυπα αξιολόγησης. Μια τέτοια αντίδραση θα μπορούσε να περιορίσει την προσφορά πιστώσεων, ιδίως σε πιο ευάλωτα τμήματα δανειοληπτών, επηρεάζοντας έτσι την αύξηση των δανείων», τονίζει ο Κοστάνζο.
Οπως επισημαίνει ο αναλυτής της DBRS, πάντως, με την επιφύλαξη της τελικής νομοθετικής διατύπωσης, οι ελληνικές τράπεζες θα μπορέσουν να απορροφήσουν σε μεγάλο βαθμό τις επιπτώσεις. «Οι ελληνικές τράπεζες έχουν συσσωρεύσει σημαντικά κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας, καθώς και αποθέματα κερδοφορίας τα τελευταία χρόνια, χάρη στη βελτιωμένη δημιουργία εσόδων και στην αποδοτικότητα κόστους, καθώς και στη συνεχή μείωση του ρίσκου στους ισολογισμούς τους μέσω μειώσεων των NPEs. Αυτά τα “μαξιλάρια” παρέχουν κάποια δυνατότητα διαχείρισης των πρόσθετων πιστωτικών ζημιών από μια αλλαγή στη μεθοδολογία του νόμου Κατσέλη», λέει χαρακτηριστικά.
