Σε μετωπική σύγκρουση με το ισχύον μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης και ειδικότερα τη νομοθεσία περί «στρατηγικών επενδύσεων» προχωρούν οι δήμοι των Κυκλάδων και της Δωδεκανήσου. Η Περιφερειακή Ενωση Δήμων (ΠΕΔ) Νοτίου Αιγαίου ζητάει την άμεση αναστολή κάθε διαδικασίας αδειοδότησης νέων στρατηγικών επενδύσεων που δεν φέρουν τη ρητή συναίνεση των τοπικών κοινωνιών, καταγγέλλοντας πως το συγκεκριμένο εργαλείο έχει μετατραπεί σε κερκόπορτα για την καταστρατήγηση της πολεοδομικής νομοθεσίας και την αλλοίωση του νησιωτικού τοπίου.
Η ομόφωνη απόφαση, που ελήφθη κατά τη συνεδρίαση του Δεκεμβρίου αλλά δημοσιοποιήθηκε τώρα, έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία, λίγο πριν από την οριστικοποίηση των Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΕΠΣ) για τη Μύκονο, τη Σαντορίνη, τη Μήλο και άλλα νησιά. Οι δήμαρχοι, υπό το βάρος της οικοδομικής πίεσης, διαμηνύουν πως δεν είναι δυνατόν να σχεδιάζεται από την πολιτεία –έστω και καθυστερημένα– η θεσμική θωράκιση των «κορεσμένων» προορισμών και ταυτόχρονα να εγκρίνονται «φαραωνικά projects» από την κεντρική διοίκηση, τα οποία αγνοούν επιδεικτικά τη φέρουσα ικανότητα και τα υπό διαβούλευση χωροταξικά δεδομένα.
Ο εισηγητής του θέματος και δήμαρχος Θήρας, Αναστάσιος Νικόλαος Ζώρζος, περιέγραψε με μελανά χρώματα την κατάσταση. Η αιχμή του δόρατος της κριτικής εστιάζεται στη μετάλλαξη του τουριστικού προϊόντος σε αμιγές real estate. Οπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται στην απόφαση, ο τουρισμός μετατρέπεται σε χώρο για την ανάπτυξη κατοικιών προς πώληση ή μίσθωση, έναν μη παραγωγικό κλάδο που κυριαρχεί εις βάρος της τοπικής οικονομίας. Οι οργανωμένοι υποδοχείς τουριστικών δραστηριοτήτων και τα σύνθετα τουριστικά καταλύματα χρησιμοποιούνται για να παρακάμψουν τους όρους δόμησης που ισχύουν, επιτρέποντας την εκτός σχεδίου δόμηση και τη δημιουργία οικισμών.
Το ζήτημα που ανακύπτει είναι θεσμικό και άπτεται της κοινής λογικής. Τους τελευταίους μήνες, το υπουργείο Περιβάλλοντος έχει επικοινωνήσει την πρόθεσή του να βάλει φρένο στην εκτός σχεδίου δόμηση στη Μύκονο και στη Σαντορίνη μέσω των νέων ΕΠΣ, προκρίνοντας αυστηρούς περιορισμούς. Ωστόσο, η πραγματικότητα των στρατηγικών επενδύσεων (ΕΣΧΑΣΕ) κινείται στην αντίθετη κατεύθυνση, δημιουργώντας τετελεσμένα. Οι δήμαρχοι του Νοτίου Αιγαίου επισημαίνουν το οξύμωρο: σε τόσο «κουρασμένους» τουριστικούς προορισμούς, όπου οι υποδομές (νερό, αποχέτευση, οδικό δίκτυο) στενάζουν, εγκρίνονται έργα που αγνοούν τη φέρουσα ικανότητα.
Το ψήφισμα της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου ζητάει τη θεσμοθέτηση τριών κόκκινων γραμμών: Κανένα επενδυτικό σχέδιο να μην υλοποιείται χωρίς έλεγχο φέρουσας ικανότητας και πλήρη συμβατότητα με τα ειδικά ή τοπικά πολεοδομικά σχέδια. Να κατοχυρωθεί θεσμικά η υποχρεωτική συμμετοχή των δήμων στη γνωμοδότηση και στην έγκριση τέτοιων έργων. Και να εξεταστεί η κατάργηση του πλαισίου που επιτρέπει τον συνδυασμό τουρισμού και real estate στον νησιωτικό χώρο, καθώς οι αντοχές της γης και των υποδομών είναι πεπερασμένες. «Δεν απορρίπτουμε την ανάπτυξη, απορρίπτουμε τη λεηλασία», αναφέρει χαρακτηριστικά η εισήγηση Ζώρζου, την οποία υιοθέτησε ομόφωνα το Σώμα.
