Οι παροχές σε είδος που λαμβάνει ένας εργαζόμενος ή συγγενικό του πρόσωπο συνυπολογίζονται στο φορολογητέο εισόδημά του, εφόσον η συνολική αξία τους υπερβαίνει το ποσό των 300 ευρώ ανά φορολογικό έτος. Το όριο αυτό λειτουργεί ως ένα φίλτρο, ώστε μικρής αξίας παροχές να μην επιβαρύνουν φορολογικά τον εργαζόμενο.
Ωστόσο υπάρχουν σημαντικές εξαιρέσεις. Για ορισμένες κατηγορίες παροχών, όπως η παραχώρηση εταιρικού αυτοκινήτου, τα δάνεια που χορηγεί ο εργοδότης, τα δικαιώματα προαίρεσης απόκτησης μετοχών και η παραχώρηση κατοικίας, δεν υφίσταται κανένας περιορισμός ως προς την αξία τους. Οι παροχές αυτές φορολογούνται ανεξαρτήτως ποσού, με ειδικούς κανόνες υπολογισμού, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την προσεκτική αξιολόγησή τους τόσο από τις επιχειρήσεις όσο και από τους εργαζομένους.
Καθίσταται, επομένως, σαφές ότι οι παροχές σε είδος, αν και αποτελούν ένα ισχυρό εργαλείο κινήτρων και ανταμοιβής, ενέχουν φορολογικές συνέπειες που δεν πρέπει να παραβλέπονται. Η σωστή ενημέρωση και η συμμόρφωση με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο είναι κρίσιμες, ώστε τα οφέλη αυτών των παροχών να μη μετατραπούν σε απρόσμενες φορολογικές επιβαρύνσεις.
Ειδικότερα εξαιρούνται κατά τον υπολογισμό του εισοδήματος από μισθωτή εργασία οι παρακάτω παροχές:
• Η αποζημίωση εξόδων διαμονής και σίτισης και η ημερήσια αποζημίωση που έχουν καταβληθεί από τον εργαζόμενο αποκλειστικά για σκοπούς της επιχειρηματικής δραστηριότητας του εργοδότη.
• Η αποζημίωση για έξοδα κίνησης που καταβάλλονται από τον εργοδότη για υπηρεσιακούς λόγους, συμπεριλαμβανομένης της αποζημίωσης για τη δαπάνη ηλεκτρικού ρεύματος για τη φόρτιση ατομικού ή εταιρικού οχήματος μηδενικών ή χαμηλών ρύπων έως 50 γρ. CO2/χλμ., εφόσον αφορούν έξοδα κίνησης που πραγματοποιήθηκαν από τον εργαζόμενο κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας του και αποδεικνύονται από νόμιμα παραστατικά.
• Το επίδομα αλλοδαπής που χορηγείται σε υπαλλήλους του υπουργείου Εξωτερικών και των λοιπών δημόσιων πολιτικών υπηρεσιών.
• Οι κρατήσεις υπέρ των ασφαλιστικών ταμείων, οι οποίες επιβάλλονται με νόμο.
• Οι ασφαλιστικές εισφορές που καταβάλλει ο εργαζόμενος, περιλαμβανομένων των εισφορών εργοδότη και εργαζομένου υπέρ των επαγγελματικών ταμείων που έχουν συσταθεί με νόμο.
• Η εφάπαξ καταβαλλόμενη παροχή από ταμεία πρόνοιας και ασφαλιστικούς οργανισμούς του Δημοσίου, καθώς και επαγγελματικά ταμεία που έχουν συσταθεί με νόμο, στους ασφαλισμένους και στα εξαρτώμενα μέλη του ασφαλισμένου.
• Η αξία των διατακτικών σίτισης αξίας έως έξι ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα, όταν αυτές είναι ονομαστικές και ανταλλάσσονται μόνο με γεύματα, έτοιμα φαγητά, τρόφιμα έτοιμα προς κατανάλωση, ροφήματα, σε συμβεβλημένο δίκτυο καταστημάτων, στη βάση συμβάσεων μεταξύ του εκδότη των διατακτικών σίτισης και των καταστημάτων, στις οποίες ρυθμίζεται ο τρόπος αποδοχής και ανταλλαγής των διατακτικών σίτισης από τους δικαιούχους εργαζομένους.
• Τα ασφάλιστρα που καταβάλλονται από τον εργαζόμενο ή τον εργοδότη για λογαριασμό του εργαζομένου στο πλαίσιο ομαδικών ασφαλιστηρίων συνταξιοδοτικών συμβολαίων.
• Τα ασφάλιστρα που καταβάλλονται από τον εργοδότη για την ιατροφαρμακευτική και τη νοσοκομειακή κάλυψη του υπαλληλικού προσωπικού του ή για την κάλυψη του κινδύνου ζωής ή ανικανότητάς του στο πλαίσιο ασφαλιστηρίου συμβολαίου, μέχρι του ποσού των 1.500 ευρώ ετησίως ανά εργαζόμενο.
• Η αποζημίωση για αγορά μηνιαίων ή ετήσιων καρτών απεριορίστων διαδρομών μέσων μαζικής μεταφοράς.
• Η αγοραία αξία της παραχώρησης ενός οχήματος μηδενικών ή χαμηλών ρύπων και με λιανική τιμή προ φόρων έως 40.000 ευρώ, προς έναν εργαζόμενο ή εταίρο ή μέτοχο από ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα εντός του φορολογικού έτους, με το υπόλοιπο της αξίας να θεωρείται φορολογητέο εισόδημα.
• Η παροχή σε είδος με τη μορφή μετοχών που λαμβάνει ένας εργαζόμενος ή εταίρος ή μέτοχος από νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, ανεξαρτήτως εάν συνεχίζει να ισχύει η εργασιακή σχέση, εφόσον ασκηθεί το δικαίωμα προαίρεσης και οι μετοχές που αποκτώνται, μεταβιβαστούν μετά τη συμπλήρωση 24 ή 36 μηνών από την απόκτησή τους.
• Το άνευ χρηματικού ανταλλάγματος κόστος φόρτισης επιβατικού αυτοκινήτου μηδενικών ή χαμηλών ρύπων στις εγκαταστάσεις του εργοδότη.
Δεν θεωρούνται παροχές σε είδος:
• Η παροχή καταλύματος από το Δημόσιο σε υπηρετούντες σε αυτό (π.χ. ενστόλους).
• Η παροχή κατοικίας σε εργαζομένους, εταίρους ή μετόχους από φυσικό ή νομικό πρόσωπο λόγω πρόσκαιρης μετακίνησης αυτών σε άλλη εγκατάσταση του εργοδότη στο πλαίσιο της εργασίας τους.
Αντίθετα, η παραχώρηση κατοικίας σε εργαζομένους που μετακινούνται σε άλλον τόπο για να αναλάβουν θέση διευθυντικού στελέχους θεωρείται παροχή σε είδος και η αγοραία αξία αυτής της παροχής φορολογείται ως εισόδημα από μισθωτή εργασία.
