Υπερπλεόνασμα της τάξεως του 1 δισ. εκτιμάται ότι θα παρουσιάσει ο ΕΦΚΑ στο τέλος του 2026, με αιχμή την αύξηση των εσόδων κυρίως από ασφαλιστικές εισφορές, κατά τουλάχιστον 4%.
Ο προϋπολογισμός καταρτίστηκε σε συνθήκες αυξημένης απασχόλησης, βελτιωμένων μακροοικονομικών προβλέψεων και ενισχυμένων εσόδων από την αύξηση της απασχόλησης και των δηλωμένων υπερωριών. Παρουσιάστηκε πριν από τα Χριστούγεννα κατά τη συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου του ΕΦΚΑ και προβλέπει πλεόνασμα 1,04 δισ. ευρώ που, εφόσον επιβεβαιωθεί, προσφέρει σημαντικές ανάσες στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης και ενισχύει την πορεία βιωσιμότητας του φορέα σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα.
Βέβαια, οι ειδικοί επισημαίνουν πως δεν υπάρχουν περιθώρια εφησυχασμού, καθώς οι προβλέψεις κρίνονται στο τέλος κάθε έτους και όχι στις αρχές, όταν και είναι –συνήθως– ιδιαίτερα φιλόδοξες. Κάτι αντίστοιχο προέκυψε άλλωστε και το 2025, καθώς η αρχική πρόβλεψη ήταν για ισχυρό πλεόνασμα της τάξεως του 1,1 δισ. ευρώ και τελικά προσγειώθηκε σε ένα ταμειακό αποτέλεσμα μόλις 76,7 εκατ. ευρώ. Η διαμόρφωση του δημοσιονομικού αποτελέσματος της τρέχουσας χρονιάς σε αυτό το επίπεδο οφείλεται, μεταξύ άλλων, στην καταβολή της ετήσιας οικονομικής ενίσχυσης (επίδομα 250 ευρώ) σε συνταξιούχους άνω των 65 ετών, με εισοδηματικά κριτήρια, η οποία ανήλθε στα 310,7 εκατ. ευρώ. Τόσο οι εγγενείς αβεβαιότητες που συνοδεύουν τον σχεδιασμό του μεγαλύτερου ασφαλιστικού φορέα της χώρας, σε μια περίοδο κατά την οποία το ασφαλιστικό σύστημα καλείται να ισορροπήσει μεταξύ δημογραφικών πιέσεων και κοινωνικών υποχρεώσεων, όσο και οι αυξημένες δαπάνες για πρόσθετες παροχές δείχνουν τις δύσκολες ισορροπίες που πρέπει να κρατηθούν.
Η εικόνα πάντως είναι θετική. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τον προϋπολογισμό του 2026, τα έσοδα από ασφαλιστικές εισφορές προβλέπεται να αυξηθούν σημαντικά, φτάνοντας στα 36,86 δισ. ευρώ, καταγράφοντας άνοδο άνω του 4% σε σχέση με τις εκτιμήσεις του 2025. Η αύξηση αυτή αποδίδεται κυρίως στην περαιτέρω ενίσχυση της απασχόλησης, στις αυξήσεις του κατώτατου μισθού, αλλά και στη βελτιωμένη εισπραξιμότητα των οφειλών μέσω του ΚΕΑΟ.
Παράλληλα, η κρατική επιχορήγηση για τον κλάδο κύριας ασφάλισης και λοιπών παροχών αυξάνεται αισθητά και ανέρχεται σε περίπου 14,9 δισ. ευρώ, αντανακλώντας τις πραγματικές χρηματοδοτικές ανάγκες για την κάλυψη των κύριων συντάξεων και των παροχών σε χρήμα. Να σημειωθεί ότι από το 2024 και μετά το Δημόσιο δεν καταβάλλει το σύνολο της εγγεγραμμένης επιχορήγησης, αλλά μόνο το ποσό που απαιτείται ώστε να διασφαλίζεται η καταβολή των συντάξεων, γεγονός που καθιστά το αποτέλεσμα περισσότερο «λογιστικά ρεαλιστικό».
Στο σκέλος των δαπανών, ο ΕΦΚΑ διατηρεί τον βασικό προσανατολισμό του: προτεραιότητα στις… ανελαστικές υποχρεώσεις για κύριες και επικουρικές συντάξεις, εφάπαξ και παροχές σε χρήμα, με τις λειτουργικές και διοικητικές δαπάνες να παραμένουν υπό έλεγχο. Συγκεκριμένα, οι δαπάνες για τον κλάδο κύριας ασφάλισης και λοιπών παροχών θα ανέλθουν στα 31,12 δισ. ευρώ. Σε σχέση με την αντίστοιχη εκτίμηση του 2025, για δαπάνες ύψους 29,98 δισ. ευρώ προκύπτει αύξηση 1,14 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση.
Τα έσοδα από ασφαλιστικές εισφορές αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά, φτάνοντας στα 36,86 δισ. ευρώ.
Η αύξηση αυτή οφείλεται, σύμφωνα με τη διοίκηση του ΕΦΚΑ, στους εξής παράγοντες:
• Αύξηση των κύριων συντάξεων από την 1.1.2026 κατά 2,4%, σύμφωνα με τον συντελεστή που προέκυψε από το άθροισμα του ετήσιου ποσοστού μεταβολής του ΑΕΠ και του ποσοστού μεταβολής του μέσου ετήσιου γενικού δείκτη τιμών καταναλωτή του τρέχοντος έτους (2025), διαιρούμενου διά του δύο.
• Αύξηση στον ρυθμό απονομής των νέων συντάξεων.
• Μείωση κατά 50% της προσωπικής διαφοράς των συνταξιούχων. Το συγκεκριμένο μέτρο εφαρμόζεται για πρώτη φορά το 2026 και η διαδικασία θα ολοκληρωθεί το 2027, με την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς.
Η συγκράτηση των εξόδων, σε συνδυασμό με τη θετική πορεία των εσόδων, δημιουργεί τον δημοσιονομικό χώρο που οδηγεί στην πρόβλεψη για πλεόνασμα κοντά στο 1 δισ. ευρώ.
Αντιστοίχως, η δαπάνη για την επικουρική ασφάλιση εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά 7,3% το 2026, ως αποτέλεσμα της καταβολής εκκρεμών αιτήσεων συνταξιοδότησης, αλλά και αναδρομικών που απορρέουν από αυτές. Ιδιαίτερη σημασία έχει βεβαίως το γεγονός ότι προβλέπεται, ειδικά για τον κλάδο επικουρικής ασφάλισης, επιχορήγηση 277 εκατ. ευρώ για το 2026, για να καλυφθεί η απώλεια των ασφαλιστικών εισφορών που εκτιμάται πως θα προκύψει εξαιτίας της λειτουργίας του ΤΕΚΑ (οι εισφορές των νέων ασφαλισμένων κατευθύνονται στο νέο κεφαλαιοποιητικό επικουρικό και όχι στον κλάδο επικουρικής ασφάλισης του ΕΦΚΑ).
Για τον κλάδο εφάπαξ παροχών, όμως, προβλέπεται μείωση της δαπάνης κατά 9,75%, αφού διαπιστώνεται ότι το μεγαλύτερο μέρος των αναδρομικών έχει καταβληθεί στους δικαιούχους.
