Με ένα «σύνθετο πλέγμα προκλήσεων» είναι αντιμέτωπη η ελληνική οικονομία, παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών και την προβλεπόμενη διατήρηση της αναπτυξιακής της δυναμικής, σύμφωνα με τις επισημάνσεις του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα, στη χθεσινή Ενδιάμεση Eκθεση Νομισματικής Πολιτικής της ΤτΕ.
Ο κ. Στουρνάρας αγγίζει λίγο έως πολύ όλες τις αδυναμίες που κατά καιρούς επισημαίνουν οι διεθνείς οργανισμοί. Αναφέρει συγκεκριμένα η έκθεση: «Η ελληνική οικονομία, παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σειρά διαρθρωτικών προκλήσεων που θα καθορίσουν τη μελλοντική της πορεία. Συνολικά, ο κίνδυνος επιβράδυνσης των ρυθμών ανάπτυξης μετά τη λήξη του RRF (σ.σ. Ταμείου Ανάκαμψης), η χαμηλή παραγωγικότητα, το υφιστάμενο επενδυτικό κενό, τυχόν καθυστερήσεις στην απορρόφηση των υπολειπόμενων κοινοτικών πόρων, η βραδεία αλλαγή του παραγωγικού προτύπου, οι πιέσεις στην αγορά εργασίας και στα πραγματικά εισοδήματα, η δυσκολία εύρεσης προσιτής κατοικίας, η δημογραφική κρίση, η στάσιμη διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα και το πολύ υψηλό δημόσιο χρέος συγκροτούν ένα σύνθετο πλέγμα προκλήσεων».
Η ενσωμάτωση μεταναστών και ο επαναπατρισμός Ελλήνων του εξωτερικού μπορούν να ενδυναμώσουν το ανθρώπινο κεφάλαιο.
Ο κεντρικός τραπεζίτης χτυπάει καμπανάκι για τις αδυναμίες αυτές και διατυπώνει προτάσεις για την αντιμετώπισή τους, ενίοτε «αντισυμβατικές», όπως η ενσωμάτωση μεταναστών. Συγκεκριμένα, οι προτάσεις του περιλαμβάνουν τα εξής:
1. Συνέχιση και εμβάθυνση των μεταρρυθμίσεων στις αγορές αγαθών και υπηρεσιών, αποτελεσματικότερη λειτουργία του Δημοσίου, ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης, καταπολέμηση διαφθοράς, μείωση γραφειοκρατίας.
2. Παροχή στοχευμένων κινήτρων (επιταχυνόμενες αποσβέσεις και αυξημένες εκπτώσεις φόρου για επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη), καθώς και περιορισμό του ενεργειακού κόστους.
3. Μείωση του μη μισθολογικού κόστους εργασίας.
4. Πλήρης αξιοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, του RRF, των Πολυετών Δημοσιονομικών Πλαισίων 2021-2027 και 2028-2034 και του πακέτου των 8 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-32 (Ταμείο Κοινωνικού Κλίματος, Ταμείο Εκσυγχρονισμού, Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών). Οπως επισημαίνει η έκθεση, «δεδομένου ότι το NextGeneration EU έχει πεπερασμένη διάρκεια ζωής και παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα καταγράφει συστηματικά ένα από τα υψηλότερα ποσοστά απορρόφησης στην Ε.Ε., η χώρα οφείλει να επιταχύνει την υλοποίηση των συναφών επενδύσεων ώστε να μεγιστοποιήσει τις θετικές επιδράσεις του στην ανάπτυξη και στην παραγωγικότητα τα επόμενα χρόνια».
5. Παρεμβάσεις από την πλευρά της προσφοράς για την αντιμετώπιση του προβλήματος της προσιτής στέγασης: απλοποίηση των διαδικασιών σε όλα τα στάδια αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας (αδειοδοτήσεις, πολεοδομικά, χρήσεις γης), ώστε να αποδεσμευθούν αδρανή ακίνητα και να διευκολυνθούν ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις σε ανάπτυξη κατοικίας.
6. Αυξήσεις αμοιβών συμβατές με την εξέλιξη της παραγωγικότητας, ώστε να αποφεύγεται η υπέρμετρη αύξηση του μοναδιαίου κόστους εργασίας που θα υπονόμευε την ανταγωνιστικότητα.
7. Αύξηση του ποσοστού συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό γυναικών, νέων, μεγαλύτερων σε ηλικία και συνταξιούχων. Για την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος, σημειώνει η έκθεση, απαιτείται ένα συνεκτικό πλέγμα κοινωνικών και αναπτυξιακών παρεμβάσεων: επενδύσεις σε ποιοτικούς και οικονομικά προσιτούς παιδικούς σταθμούς, θεσμοθέτηση ευέλικτων μορφών απασχόλησης, στήριξη της στέγασης νέων οικογενειών, ενίσχυση υπηρεσιών υγείας και φροντίδας. Πρόσθετες παροχές, όπως επιδόματα σπουδών για παιδιά ή υποστήριξη στο σπίτι για νέες μητέρες ενισχύουν την οικογενειακή ασφάλεια. Παράλληλα, η ενσωμάτωση μεταναστών και ο επαναπατρισμός Ελλήνων του εξωτερικού μπορούν να ενδυναμώσουν το ανθρώπινο κεφάλαιο.
Η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης 2,1% το 2025, 2026 και 2027 και υποχώρηση στο 2% το 2028, ελαφρώς χαμηλότερα από την πρόβλεψη της κυβέρνησης για το 2025 (2,2%) και το 2026 (2,4%), αλλά υψηλότερα από το 2027 (1,7%) και το 2028 (1,6%). Επισημαίνει ότι οι ρυθμοί αυτοί υπερβαίνουν τον μέσο προβλεπόμενο ρυθμό ανάπτυξης της Ευρωζώνης και συνεπώς η χώρα παραμένει σε τροχιά σύγκλισης των εισοδημάτων.
Για τις επενδύσεις προβλέπει ότι θα αυξηθούν με ρυθμό 7,3% το 2025-2026 (έναντι πρόβλεψης της κυβέρνησης για 5,7% και 10,2%), αλλά επισημαίνει ότι μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης, ο ρυθμός αύξησής τους θα μετριασθεί, το 2027-28.
Ο πληθωρισμός προβλέπεται να παραμείνει υψηλός (2,8%) φέτος και θα υποχωρήσει αισθητά στο 2,1% το 2026, θα παραμείνει αμετάβλητος στο 2,2% το 2027 και θα επιταχυνθεί εφάπαξ το 2028 στο 2,5%, καθώς η επίδραση του διευρυμένου συστήματος εμπορίας ρύπων θα ενσωματωθεί στην ενεργειακή συνιστώσα του δείκτη. Η κυβέρνηση προβλέπει πληθωρισμό 2,6% φέτος, 2,2% το 2026 και το 2027.
