Θέμα επανεξέτασης των φοροαπαλλαγών έθεσε στην τριμηνιαία έκθεσή του το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, με τον συντονιστή του, καθηγητή Γιάννη Τσουκαλά, να επισημαίνει ότι το ύψος τους είναι σημαντικό, 22,88 δισ. ευρώ ή το 33% των συνολικών φορολογικών εσόδων το 2024, έναντι 18,82 δισ. το 2023.
Το ΓΠΚΒ ένωσε έτσι τη φωνή του με αυτήν του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα αλλά και διεθνών οργανισμών όπως το ΔΝΤ και η Κομισιόν (σε πρόσφατη έκθεσή της), που έχουν θέσει ανάλογο θέμα. Οπως τόνισε ο κ. Τσουκαλάς, πρέπει να δημιουργηθεί μηχανισμός αξιολόγησης των φοροαπαλλαγών και με βάση τα αποτελέσματά του να αποφασιστεί αν κάποιες φοροαπαλλαγές πρέπει να καταργηθούν.
Από την άλλη, το Γραφείο εκτιμά ότι ο κενός ΦΠΑ, που υπολογίστηκε από την Κομισιόν στο 11% το 2023, έναντι 9,5% στην Ε.Ε. κατά μέσον όρο, θα έχει πέσει κάτω από 10% το 2024.
Ανάπτυξη 2,1% το 2026
Το ΓΠΚΒ προβλέπει στην έκθεσή του αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,2% φέτος και 2,1% το 2026, έναντι πρόβλεψης της κυβέρνησης για 2,4%. Το εύρος της πρόβλεψης του Γραφείου είναι μεγάλο, από 1,9% έως 2,6% για το 2026, λόγω του σημαντικού βαθμού αβεβαιότητας που επικρατεί. Σημειώνεται ότι στις τελευταίες προβλέψεις τους για τον ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας το 2026, το ΔΝΤ τον τοποθετεί στο 2%, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο ΟΟΣΑ στο 2,2%, η Τράπεζα της Ελλάδος στο 1,9% και το υπουργείο Οικονομικών στο 2,4%.
Ενας βασικός κίνδυνος είναι η επίτευξη του στόχου των ιδιωτικών επενδύσεων λόγω αβεβαιότητας, εξήγησε ο κ. Τσουκαλάς απαντώντας σε σχετική ερώτηση. Η πρόβλεψη για ρυθμό ανάπτυξης 2,1% του Γραφείου βασίζεται σε παραδοχή για αύξηση επενδύσεων 7,2% (έναντι πρόβλεψης προϋπολογισμού για 10,2%). Εξέφρασε συγκρατημένη αισιοδοξία ότι το ΠΔΕ θα υλοποιηθεί, αν όχι στο σύνολό του, σε μεγάλο βαθμό, αλλά για τις ιδιωτικές επενδύσεις είπε ότι η αβεβαιότητα τις αναστέλλει.
Η έκθεση επικαλείται την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, σύμφωνα με την οποία οι ελληνικές επιχειρήσεις αναφέρουν περισσότερα εμπόδια στην ανάληψη επενδύσεων από τον μέσο όρο τη Ε.Ε., και αυτά είναι το κόστος ενέργειας, η διαθεσιμότητα ανθρώπινου δυναμικού υψηλών προσόντων, η αβεβαιότητα για το μέλλον και το ρυθμιστικό πλαίσιο.
Χρέος και παραγωγικότητα
Η έκθεση του Γραφείου περιέχει ειδική μελέτη για τη σχέση μεταξύ χρέους και παραγωγικότητας, από την οποία προκύπτει ότι υπάρχει σαφής αρνητική συσχέτιση των δύο όταν το ύψος του χρέους ξεπερνάει το 100% του ΑΕΠ. Επομένως, για την Ελλάδα ο στόχος πρέπει να είναι η μείωση του χρέους στην περιοχή του 100% του ΑΕΠ. Το ελληνικό χρέος προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 145,9% φέτος, επομένως έχει ακόμη δρόμο για να φτάσει στον στόχο του 100%, αν και η αποκλιμάκωση είναι γρήγορη (138,2% του ΑΕΠ προβλέπεται το 2026).
Σύμφωνα με την εμπειρική ανάλυση του Γραφείου, την περίοδο 1980-2008 τόσο η συνολική παραγωγικότητα όσο και η παραγωγικότητα της εργασίας αυξήθηκαν μαζί με το δημόσιο χρέος. Στη δεύτερη φάση 2009-2019, μετά την έναρξη της δημοσιονομικής κρίσης και με το δημόσιο χρέος να έχει υπερβεί το 110% ΑΕΠ, η παραγωγικότητα μειώθηκε σημαντικά, καθώς το χρέος αυξήθηκε. Ο μέσος λόγος αύξησης του χρέους κατά 58 μονάδες του ΑΕΠ συνδέθηκε με απώλεια της συνολικής παραγωγικότητας κατά 13,1% και της παραγωγικότητας της εργασίας κατά 12,7%.
Σε αυτό το πλαίσιο, η έκθεση του Γραφείου επισημαίνει ότι η πρόωρη αποπληρωμή χρέους 5,29 δισ. ευρώ αποτελεί θετικό βήμα και βάζει τις βάσεις για περαιτέρω αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής αξιολόγησης της χώρας. Επίσης έχει οφέλη σε όρους παραγωγικότητας, καθώς οδηγεί ταχύτερα προς το κατώφλι κάτω από το οποίο η σχέση χρέους – παραγωγικότητας παύει να είναι αρνητική, με θετικές επιπτώσεις τελικά και στους μισθούς.
