Mε αναμμένα τα φουγάρα των πετρελαϊκών σταθμών της ΔΕΗ θα κάνει πρεμιέρα στις αρχές του νέου έτους η ηλεκτρική διασύνδεση της Κρήτης με την Αττική. Το εμβληματικό έργο, γνωστό και ως «μεγάλη διασύνδεση», σχεδιάστηκε μαζί με τη «μικρή» της Πελοποννήσου, που λειτουργεί από το 2021, για να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της Κρήτης. Η λειτουργία της συνδέθηκε με ένα οικονομικό όφελος για τους καταναλωτές όλης της χώρας της τάξης των 300 εκατ. ευρώ ετησίως από τη μείωση των Υπηρεσιών Κοινής Ωφελείας (ΥΚΩ) που θα έφερνε το σβήσιμο των αυτόνομων θερμικών μονάδων της ΔΕΗ, αλλά και με ένα ισχυρό περιβαλλοντικό αποτύπωμα από τη μείωση των εκπομπών ρύπων. Τα συνολικά οφέλη για τους καταναλωτές από τη «μικρή» και τη «μεγάλη» διασύνδεση υπολογίζονται από τον ΑΔΜΗΕ στα 550 εκατ. ευρώ ετησίως. Η διασύνδεση με την Αττική βρίσκεται σε δοκιμαστική λειτουργία από τον Μάιο και στις 10 Δεκεμβρίου ο ΑΔΜΗΕ έχει προγραμματίσει τα εγκαίνια της εμπορικής λειτουργίας της στο Ηράκλειο, παρουσία του πρωθυπουργού.
Οι καταναλωτές, ωστόσο, δεν αναμένεται να δουν σημαντικά οφέλη από τη μείωση των ΥΚΩ, καθώς ο ΑΔΜΗΕ διαπίστωσε με καθυστέρηση –που αιφνιδίασε ακόμη και τη ΔΕΗ, τη ΡΑΑΕΥ και το ΥΠΕΝ– ότι ακόμη και με τη λειτουργία της «μεγάλης» διασύνδεσης δεν διασφαλίζεται πλήρως η ενεργειακή ασφάλεια του νησιού και ότι θα πρέπει να παραμείνουν σε εφεδρεία τουλάχιστον 500 Μεγαβάτ από συμβατικές μονάδες.
Η επίσημη εισήγηση του ΑΔΜΗΕ αναμένεται να αποτυπωθεί στη μελέτη επάρκειας ισχύος για την περίοδο 2025-2035 που έχει αναθέσει σε ανεξάρτητο οίκο και θα καταθέσει μέσα στο επόμενο διάστημα στη ΡΑΑΕΥ. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το 2024 ο ΑΔΜΗΕ έκρινε ότι το σύστημα της Κρήτης χρειαζόταν ενίσχυση με επιπλέον 200 μεγαβάτ για τους θερινούς μήνες 2024-2025 μέχρι να τεθεί σε λειτουργία η διασύνδεση με την Αττική. Στο πλαίσιο αυτό και βάσει σχετικής νομοθετικής ρύθμισης η ΔΕΗ προχώρησε στην ενοικίαση και μεταφορά στην Κρήτη των αεροστροβιλικών μονάδων της «Ηρων», συνολικής ισχύος 147 ΜW.
Οι καταναλωτές δεν αναμένεται να δουν σημαντικά οφέλη από τη μείωση των ΥΚΩ.
Eνα χρόνο μετά και ενώ η διασύνδεση θα τεθεί κανονικά σε εμπορική λειτουργία, ο ΑΔΜΗΕ εκτιμά ότι η αναγκαία εφεδρεία ανέρχεται στα 500 MW, όταν το συνολικό φορτίο της Κρήτης στην αιχμή φτάνει τα 800 MW.
Ο ΑΔΜΗΕ, σύμφωνα με τα όσα ειπώθηκαν στη σύσκεψη της περασμένης Παρασκευής στο ΥΠΕΝ, θεωρεί αναγκαίο το χαρτοφυλάκιο των συμβατικών μονάδων για την κάλυψη τοπικών φορτίων στο ακραίο σενάριο βλάβης και στα δύο υποβρύχια καλώδια, αλλά και για την κάλυψη αιχμών τους θερινούς μήνες.
Η ΔΕΗ λειτουργεί σήμερα μονάδες μαζούτ και ντίζελ στην Κρήτη συνολικής ισχύος 600 ΜW. Οι συζητήσεις με τον ΑΔΜΗΕ ως αρμόδιο διαχειριστή για τη διασφάλιση της επάρκειας του συστήματος φαίνεται να καταλήγουν στο κλείσιμο των μονάδων που λειτουργούν με μαζούτ, συνολικής ισχύος περί τα 100 MW. Η έναρξη της εμπορικής λειτουργίας της μεγάλης διασύνδεσης της Κρήτης με την Αττική αντί να κλείσει το κεφάλαιο ενεργειακής επάρκειας και ασφάλειας του νησιού το ανοίγει εκ νέου, αφού προφανώς οι παλαιές και καταπονημένες μονάδες της ΔΕΗ δεν μπορούν να προσφέρουν εσαεί τις απαραίτητες εφεδρείες. Αυτό σημαίνει επιπλέον επενδύσεις και επιπλέον κόστη για τους καταναλωτές, τα οποία θα είχαν αποφευχθεί εάν υπήρχε ένας καλύτερος σχεδιασμός. Στο τραπέζι των συζητήσεων βρίσκονται, σύμφωνα με πληροφορίες, σενάρια για διασύνδεση και με τρίτο υποβρύχιο καλώδιο ή και εγκατάσταση μονάδων με LNG.
