Πολυσέλιδοι, με σύνθετη γλώσσα και συχνά με άσχετες από το βασικό αντικείμενο διατάξεις εξακολουθούν να είναι οι νόμοι στην Ελλάδα, καθιστώντας δύσκολη τόσο την κατανόησή τους, όταν είναι ακόμη σχέδια και συζητούνται στη Βουλή, αλλά και στη συνέχεια όταν ψηφίζονται και μπορούν πλέον να εφαρμοστούν. Τη δυσκολία κατανόησής τους εντείνει ακόμη περισσότερο ο μικρός χρόνος διαβούλευσης που δίνεται –εάν και όταν δίνεται–, ο οποίος είναι κατά μέσον όρο 16 ημέρες, έναντι 84 ημερών που δίνεται για τη διαβούλευση των κοινοτικών οδηγιών. Παρά δε το γεγονός ότι οι περισσότεροι από αυτούς έχουν και οικονομικές συνέπειες, μόλις το 10% των εκθέσεων συνεπειών ρύθμισης που συνοδεύουν τα νομοσχέδια περιλαμβάνουν ποσοτικές συνέπειες, εξαιρουμένης φυσικά της Εκθεσης του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους. Αν μη τι άλλο, η παραδοχή υπουργών της κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου ότι το 2010 δεν πρόλαβαν να διαβάσουν το μνημόνιο, το οποίο υπερψήφισαν στη συνέχεια, είναι πολύ πιθανό να είναι πάντα επίκαιρη.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τη μελέτη «Η ποιότητα της νομοθέτησης στην Ελλάδα και την Ε.Ε.» που συνέταξε ο επικεφαλής ερευνών του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦίΜ) Κωνσταντίνος Σαραβάκος, ο μέσος ελληνικός νόμος έχει 54 άρθρα και 60 σελίδες, έναντι 49 άρθρων και 25 σελίδων για τις οδηγίες της Ε.Ε. Σημειώνεται ότι η μελέτη αφορά την περίοδο 2022-2024 και εξετάστηκαν στο πλαίσιο αυτής 190 ελληνικοί νόμοι και 61 κοινοτικές οδηγίες. Ως προς το πόσο σύνθετη είναι η γλώσσα των κειμένων, ο μέσος ελληνικός νόμος της περιόδου είχε 24 λέξεις ανά πρόταση, έναντι 36 λέξεων για τις οδηγίες της ΕΕ.
Πάντως, τα πράγματα δεν φαίνεται να είναι πολύ διαφορετικά και φέτος. Σύμφωνα με τον πίνακα ελέγχου νομοθετικής παραγωγής 2025 που έχει καταρτίσει ο Λάμπρος Καφίδας, στέλεχος της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) και υποψήφιος διδάκτωρ στο τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, ο οποίος ασχολείται επισταμένως με το ζήτημα αυτό, από τις αρχές του έτους μέχρι τώρα (στοιχεία 21.11.2025) έχουν ψηφιστεί 85 νόμοι και έχουν εκδοθεί 99 προεδρικά διατάγματα, με το μέσο μέγεθος των νόμων να είναι 51 σελίδες. Ο συνολικός αριθμός σελίδων για το 2025 είναι 5.217.
Κατά την εξεταζόμενη περίοδο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση το 64% των ελληνικών νόμων, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τις κοινοτικές οδηγίες ήταν 56%. Ωστόσο, η διάρκεια της διαβούλευσης για τον μέσο ελληνικό νόμο ήταν 16 ημέρες, έναντι 95 ημερών για τις οδηγίες της Ε.Ε.
Αν και η Ελλάδα φαίνεται να συμμορφώνεται με έναν από τους βασικούς κανόνες καλής νομοθέτησης, που είναι η ανάλυση των συνεπειών ρύθμισης, αυτή σπάνια είναι επαρκής. Ετσι, αν και το 77% των νομοσχεδίων στην Ελλάδα συνοδεύεται από ανάλυση συνεπειών ρύθμισης, μόνο στο 10% προσδιορίζονται ποσοτικές συνέπειες των ρυθμίσεων. Τι γίνεται στα ευρωπαϊκά όργανα; Το 62% των κοινοτικών οδηγιών συνοδεύεται από ανάλυση συνεπειών ρύθμισης, ποσοστό χαμηλότερο δηλαδή από ό,τι στην Ελλάδα, όμως στο 65% αυτών περιλαμβάνονται ποσοτικές συνέπειες.
Την ίδια ώρα συνεχίζεται η πρακτική της προσπάθειας να «στριμωχτούν» άσχετες διατάξεις σε έναν νόμο, πρακτική που μοιάζει με αυτές που ακολουθείται και με τις άσχετες τροπολογίες της τελευταίας στιγμής. Μόνο μέσα στο 2025, σύμφωνα με την επεξεργασία που έχει κάνει ο κ. Καφίδας, το 71,43% των μη κυρωτικών νόμων (πρόκειται για νόμους που δεν κυρώνουν κάποια διεθνή συνθήκη) περιείχε τις περίφημες «λοιπές διατάξεις».
