Τα μέτρα που συνόδευαν τα προγράμματα στήριξης της Ελλάδας ήταν πάντα δύσκολα. Αυτά του 2015, μετά τη μοναδική στην ελληνική ιστορία αθέτηση χρέους, δεν θα μπορούσαν να είναι ευκολότερα. Το πρόγραμμα περιελάμβανε σκληρά μέτρα για κάθε κοινωνική τάξη και εισόδημα, όπως η κατάργηση του ΕΚΑΣ, η αύξηση των εισφορών των συνταξιούχων, η αύξηση του ΦΠΑ στο 24%, η αύξηση προκαταβολής φόρου στις επιχειρήσεις, των φόρων στους αγρότες, στους μισθωτούς και πολλά άλλα εξίσου σκληρά μέτρα. Δύσκολα θα βρει κανείς ανάμεσά τους κοινωνικά αντίβαρα, σαν αυτά που σήμερα επικαλείται στο βιβλίο του ο Αλέξης Τσίπρας. Αυτό που μου έκανε εντύπωση όμως από τότε ήταν ότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, ενώ διατυμπάνιζε σε όλους τους τόνους για τη σκληρή διαπραγμάτευσή της, δεν κατάφερε να περισώσει ούτε καν το ελάχιστο εισόδημα για τους πλέον αδύναμους. Το ελάχιστο κατώφλι προστασίας.
Το γνωστό σήμερα ως ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα είχε προλάβει να θεσμοθετηθεί το 2014, υπό τον τίτλο Εγγυημένο Κοινωνικό Εισόδημα (ΕΚΕ), με καθυστέρηση πολλών δεκαετιών και είχε εφαρμοστεί πιλοτικά το φθινόπωρο εκείνης της χρονιάς σε 13 περιοχές. Δεν ήταν τέλειο. Ηταν η αρχή του χτισίματος ενός αξιόπιστου μηχανισμού κοινωνικής προστασίας. Σημείωση απαραίτητη, ότι η δημιουργία του συγκεκριμένου θεσμού αποτελούσε πρόταση του ΔΝΤ από το 2012.
Μετά την έλευση του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία αρχές του 2015, το μέτρο… εξαφανίστηκε. Ξηλώθηκε. Ηταν η εποχή που ήθελε να δείξει ότι μπορεί να κυβερνήσει ενάντια στο μνημόνιο. Και τι πιο εύκολο από το να καταργήσεις ένα πρόγραμμα που θύμιζε την προηγούμενη κυβέρνηση; Ακόμη και αν αφορούσε τους πιο αδύναμους.
Μετά τις διαπραγματεύσεις του 2015, θα περίμενε κανείς ότι έστω τότε μια κυβέρνηση με τα χαρακτηριστικά του ΣΥΡΙΖΑ το πρώτο που θα διαπραγματευόταν, ειδικά έχοντας στο πλευρό της έναν από τους θεσμούς, θα ήταν η επέκταση της πιλοτικής εφαρμογής ώστε οι χτυπημένοι από τις μειώσεις εισοδήματος να έχουν ένα μαξιλάρι ασφαλείας για εισόδημα. Και όμως το μέτρο… εξαφανίστηκε πάλι.
Το ΔΝΤ συνέχιζε να βγάζει εκθέσεις και να πιέζει τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και την κυβέρνηση για τη συγκρότηση ενός ενιαίου και στοχευμένου προγράμματος κατά της ακραίας φτώχειας. Στα μέσα του 2016, επέστρεψε το ΕΚΕ μετονομαζόμενο σε ΚΕΑ (Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης), ως προαπαιτούμενο για την ολοκλήρωση αξιολόγησης. Από αυτές που μας εξασφάλιζαν μία ακόμη δόση.
Με αυτόν τον μοχλό πίεσης νομοθετήθηκε και εξελίχθηκε στην πορεία σε αυτό που γνωρίζουμε σήμερα ως ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα και προστατεύει για τα βασικά τους πιο αδύναμους συμπολίτες μας.
