Για όποιον διάβασε τα στοιχεία του προϋπολογισμού του 2026 και άκουσε αυτά που είπε ο υπουργός Οικονομικών, καταλαβαίνει ότι δύσκολα θα εξελιχθεί σε έτος παροχών. Το θέμα είναι ότι και πέρυσι και πρόπερσι η κυβέρνηση έλεγε ακριβώς τα ίδια, το ίδιο χρονικό διάστημα, και τελικά άρχισαν να σκάνε τα «πακέτα» από την άνοιξη. Το να μη συμβεί αυτό που συνέβη τα προηγούμενα χρόνια, λίγο πριν μπούμε στην τελική ευθεία προς τις εκλογές, θα ήταν μεγάλο πολιτικό και οικονομικό παράδοξο. Ας αναμένουμε πάντως να δούμε τι θα συμβεί.
Υπ’ αριθμόν 1 κίνδυνος για την εκτέλεση του νέου προϋπολογισμού είναι η δυνατότητα της ελληνικής δημόσιας διοίκησης να απορροφήσει κοινοτικούς πόρους άνω των 13 δισ. ευρώ εντός του 2026. Δεν το έχει πετύχει ποτέ στο παρελθόν. Και το ερώτημα είναι αν μπορεί να το πετύχει στην τελευταία χρονιά του Ταμείου Ανάκαμψης. Πάνω σε αυτή την παραδοχή, όμως, βασίζεται ο στόχος αύξησης των επενδύσεων με ποσοστό άνω του 10%. Αρα ένας αντικειμενικός λόγος ανησυχίας για την επίτευξη του στόχου για ανάπτυξη 2,4%, είναι δεδομένος.
Η κυβέρνηση, ωστόσο, και η επιτυχής εκτέλεση του προϋπολογισμού, στον δρόμο προς τις εκλογές του 2027, θα κριθεί από το εάν θα καταφέρει να αυξήσει την κατανάλωση έστω και με το μικρό ποσοστό του 1,5%. Δηλαδή επί της ουσίας θα κριθεί από το εάν τα μέτρα για τους μισθωτούς, κατά κύριο λόγο, που τίθενται σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου, θα περάσουν στην πραγματική οικονομία και αυτό θα λειτουργήσει προς όφελος όλης της οικονομίας. Αντίστοιχες παροχές σε συνταξιούχους είχαν σημαντική συμβολή στην επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων τα προηγούμενα χρόνια. Το δύσκολο του πράγματος γίνεται δυσκολότερο από την εμφανή επιβράδυνση του πληθωρισμού, που τα προηγούμενα χρόνια «φούσκωνε» όλα τα μεγέθη. Αλλά, η αλήθεια είναι, και την κοινωνική δυσαρέσκεια.
Ο τρίτος παράγοντας που θα κρίνει την επιτυχή εξέλιξη του προϋπολογισμού, ειδικά σε ό,τι αφορά το πρωτογενές πλεόνασμα, από το οποίο εξαρτώνται οι νέες παροχές, θα είναι ο βαθμός συνέχισης του «ασπρίσματος» της οικονομίας. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι μεγάλο μέρος (πέραν των παλαιών φόρων) της υπεραπόδοσης των στόχων οφειλόταν στο ότι ένα μεγάλο μέρος –για κάποιους το πιο εύκολο– της οικονομίας, με τη διασύνδεση των POS και της ψηφιακής κάρτας εργασίας πέρασε στη νομιμότητα. Ενα καλό ερώτημα, που δεν απαντιέται από κανέναν, είναι αν έχει και άλλο να δώσει η συγκεκριμένη μεταρρυθμιστική προσπάθεια ή έφτασε στα όριά της. Και τα τρία αποτελούν μέρος της αισιόδοξης εκτίμησης του πρωθυπουργού για την οικονομία τους επόμενους 18 μήνες, προφανώς και οι παροχές.
