Ο πόλεμος στο Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ άλλαξαν ραγδαία την παγκόσμια ενεργειακή σκακιέρα, προκαλώντας τη μεγαλύτερη διαταραχή εφοδιασμού στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου. Μια εύθραυστη εκεχειρία δύο εβδομάδων που ανακοινώθηκε την Τρίτη μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν αναζωπύρωσε τις ελπίδες ότι η ζωτικής σημασίας πλωτή οδός θα ανοίξει ξανά πλήρως για τα δεξαμενόπλοια, ωστόσο ο νέος γύρος των ισραηλινών επιθέσεων στον Λίβανο και τα αντίποινα της Χεζμπολάχ υπονομεύουν τις προσπάθειες για την ειρήνη στην περιοχή και την επιστροφή στην ενεργειακή ασφάλεια.
Η ξαφνική διακοπή της τροφοδοσίας από τη Μέση Ανατολή από την έναρξη του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου, δημιούργησε ένα τεράστιο κενό στην παγκόσμια αγορά, το οποίο έσπευσαν όπως φαίνεται να καλύψουν οι δύο μεγαλύτεροι ανταγωνιστές στον τομέα της ενέργειας: οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία.
Οι εξαγωγές αργού πετρελαίου από τις ΗΠΑ προβλέπεται να αγγίξουν τον Απρίλιο επίπεδα-ρεκόρ, φτάνοντας τα 5,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, από 3,9 εκατ. βαρέλια την ημέρα τον Μάρτιο, καθώς η Ασία ειδικότερα αναζητάει απεγνωσμένα εναλλακτικές πηγές για να αντικαταστήσει τις χαμένες ροές του Κόλπου. Τη στιγμή που γράφονταν αυτές οι γραμμές, σύμφωνα με τους Financial Times, υπήρχαν 68 άδεια δεξαμενόπλοια καθ’ οδόν προς τις ΗΠΑ, σύμφωνα με τα δεδομένα παρακολούθησης πλοίων της Kpler, σε σύγκριση με 24 την εβδομάδα πριν από την έναρξη του πολέμου. Το ίδιο διάστημα πέρυσι ο μέσος όρος ήταν 27 δεξαμενόπλοια. Η ζήτηση για αμερικανικό αργό από την Ασία παρουσιάζει εκρηκτική άνοδο το τελευταίο διάστημα, με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για αύξηση της τάξεως του 82%, στα 2,5 εκατ. βαρέλια την ημέρα.
Η αύξηση των εξαγωγών υπογραμμίζει τον αυξανόμενο ρόλο των ΗΠΑ ως παγκόσμιου προμηθευτή, ο ανταγωνισμός από την Ασία όμως θα μπορούσε παράλληλα να αυξήσει τις τιμές στην αμερικανική αγορά, εντείνοντας τους φόβους για μια νέα έξαρση πληθωρισμού που προκλήθηκε από τον πόλεμο του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στο Ιράν. Το κλείσιμο του Ορμούζ, που διαχειρίζεται το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, είχε αυξήσει τις τιμές του αμερικανικού πετρελαίου κατά περισσότερο από 50% πριν η είδηση της εκεχειρίας προκαλέσει μια απότομη πτώση. Οι αυξανόμενες αμερικανικές εξαγωγές έχουν επίσης ωθήσει προς τα πάνω τις τιμές του αμερικανικού αργού, με το West Texas Intermediate να φτάνει σε υψηλό τετραετίας, πάνω από τα 110 δολάρια το βαρέλι νωρίτερα αυτή την εβδομάδα. Η τιμή του στα μέσα της εβδομάδας παρέμενε πάνω από 40% υψηλότερη από ό,τι πριν από τον πόλεμο, παρά την εκεχειρία με το Ιράν.
Εντείνονται οι πιέσεις στο Κογκρέσο για απαγόρευση στις εξαγωγές υδρογονανθράκων με στόχο τη σταθεροποίηση των τιμών στην εγχώρια αγορά.
Παρά τα κέρδη που υπόσχεται στον πετρελαϊκό κλάδο των ΗΠΑ, η αύξηση του κόστους των καυσίμων αποτελεί πολιτικό πρόβλημα για τον Τραμπ, ο οποίος ανέλαβε ξανά καθήκοντα το 2025 με την υπόσχεση να μειώσει στο μισό τις τιμές της ενέργειας. Μια έρευνα αυτή την εβδομάδα από το Pew Research Center διαπίστωσε ότι σχεδόν το 70% των Αμερικανών ανησυχεί για την αύξηση των τιμών που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν. Τα ποσοστά αποδοχής του Αμερικανού προέδρου έχουν μειωθεί απότομα, ενώ οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ εκτοξεύθηκαν πάνω από 4 δολάρια ανά γαλόνι για πρώτη φορά μετά τέσσερα χρόνια. Η τιμή του ντίζελ, κρίσιμου για τις μεταφορές και τη γεωργία, πλησιάζει το ιστορικό υψηλό των 5,81 δολαρίων ανά γαλόνι. Για να διατηρήσει υπό έλεγχο τις τιμές των καυσίμων, η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε την απελευθέρωση περισσότερων από 170 εκατ. βαρελιών πετρελαίου από το στρατηγικό απόθεμα πετρελαίου (SPR) των ΗΠΑ και χαλάρωσε τους κανόνες για τη ρύπανση.
Αναλυτές ωστόσο ανέφεραν ότι οι κινήσεις θα μπορούσαν να γυρίσουν μπούμερανγκ, καθιστώντας διαθέσιμο περισσότερο φθηνό πετρέλαιο σε ξένους αγοραστές που αναζητούν απεγνωσμένα αποθέματα. «Η κυβέρνηση των ΗΠΑ προσπαθεί να διατηρήσει υπό έλεγχο τις τιμές του πετρελαίου εντός συνόρων, το μόνο που καταφέρνει όμως είναι να κάνει το αμερικανικό αργό σχετικά πιο ελκυστικό», δήλωσε ο Ματ Σμιθ, αναλυτής της Kpler. Κι αυτό γιατί, παρά το γεγονός ότι οι απελευθερώσεις από το SPR θα βοηθήσουν στην αναπλήρωση των εμπορικών αποθεμάτων και στη συγκράτηση του πληθωρισμού στις τιμές των καυσίμων, η εγχώρια παραγωγή δεν αυξάνεται αρκετά γρήγορα για να βοηθήσει στην εκτόνωση της κρίσης, πρόσθεσε.
Μέσα στο πιεστικό αυτό πλαίσιο, η πίεση για απαγόρευση των εξαγωγών εντείνεται στο Κογκρέσο, με τους αναλυτές να προειδοποιούν ωστόσο ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να διαταράξει περαιτέρω τον παγκόσμιο εφοδιασμό και να πλήξει τον εγχώριο τομέα διύλισης. Ο Μπραντ Σέρμαν, Δημοκρατικό μέλος του Κογκρέσου από την Καλιφόρνια, δήλωσε ότι σκοπεύει να προωθήσει την απαγόρευση εξαγωγών αργού πετρελαίου από τις ΗΠΑ, ένα νόμο που ίσχυε για περίπου 40 χρόνια, αλλά καταργήθηκε τον Δεκέμβριο του 2015. «Ο νόμος αυτός θέτει τους Αμερικανούς καταναλωτές σε προτεραιότητα, διασφαλίζοντας ότι οι ενεργειακοί πόροι χρησιμοποιούνται για τη σταθεροποίηση των τιμών στην εγχώρια αγορά», τόνισε. Η κυβέρνηση Τραμπ αποκλείει μέχρι στιγμής την απαγόρευση εξαγωγών, πολλοί αναλυτές ωστόσο προειδοποιούν ότι ο Λευκός Οίκος θα μπορούσε να αλλάξει γνώμη εάν οι αναταράξεις από τη Μέση Ανατολή συνεχίσουν να αυξάνουν το κόστος των καυσίμων καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες κάλπες του Νοεμβρίου. «Πιστεύουμε ότι οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης κατανοούν τις πιθανές ακούσιες συνέπειες των ελέγχων των εξαγωγών για τον τομέα της διύλισης. Αλλά μια κακή ιδέα που απορρίφθηκε στα 4 δολάρια/γαλόνι μπορεί να εξεταστεί ξανά στα 6 δολάρια/γαλόνι», σημειώνει χαρακτηριστικά ο Κέβιν Μπουκ, αναλυτής στην ClearView Energy Partners.
Την ίδια στιγμή, η Ρωσία βιώνει τη δική της οικονομική αναγέννηση στον τομέα των υδρογονανθράκων, με τα έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου να φτάνουν στα υψηλότερα επίπεδα από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει οδηγήσει τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου σε πολυετή υψηλά και έχει ενισχύσει τη ζήτηση για τις προμήθειες της Μόσχας, αφότου η Τεχεράνη ουσιαστικά έκλεισε το Ορμούζ για τη ναυτιλία. Το κλείσιμο των Στενών παγίδευσε περισσότερα από 12 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα από τη Μέση Ανατολή στον Περσικό Κόλπο και συνέβαλε στην εξάντληση του ρωσικού αργού που είναι αποθηκευμένο στη θάλασσα, καθώς τα διυλιστήρια αγωνίζονται για εναλλακτικές προμήθειες, σημειώνει το Bloomberg. Οι αγορές της Κίνας και της Ινδίας παραμένουν οι κύριοι πυλώνες αυτής της ροής, με την Ινδία ειδικότερα να απορροφά φορτία που προηγουμένως παρέμεναν εγκλωβισμένα λόγω των κυρώσεων, εκμεταλλευόμενη τις πρόσφατες εξαιρέσεις που επέτρεψαν τις συναλλαγές.
Η αύξηση της ακαθάριστης αξίας των ρωσικών εξαγωγών στα 2,02 δισ. δολάρια εβδομαδιαίως (στις 28 ημέρες από την έναρξη του πολέμου μέχρι τις 5 Απριλίου) υπογραμμίζει την ανθεκτικότητα της ρωσικής ενεργειακής μηχανής, παρά τις ουκρανικές επιθέσεις με drones σε κρίσιμα λιμάνια εξαγωγής, όπως το Ουστ-Λούγκα, ένα από τα κύρια λιμάνια της Ρωσίας στις ακτές της Βαλτικής. Αν και οι επιθέσεις αυτές προκαλούν προσωρινές διακοπές, η παγκόσμια «δίψα» για πετρέλαιο οδηγεί τις τιμές του ρωσικού αργού Urals σε ιστορικά υψηλά, ξεπερνώντας τα 116 δολάρια το βαρέλι. Αυτό το «πολεμικό σεντούκι» ενισχύεται σταθερά, καθώς η Μόσχα έχει αρχίσει να μειώνει τις εκπτώσεις που αναγκαζόταν να προσφέρει μέχρι πρότινος στους Ασιάτες αγοραστές.
