Στο προσκήνιο επανέρχεται η συζήτηση για την ενεργειακή απεξάρτηση της Ευρώπης, καθώς μόλις λίγα χρόνια μετά την εκτίναξη των τιμών ως αποτέλεσμα της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, το κόστος του φυσικού αερίου και των καυσίμων αυξάνεται ξανά, αυτή τη φορά λόγω της ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή.
Η Ιταλία ετοιμάζει νομοθεσία για άρση της απαγόρευσης, το Βέλγιο επανεξετάζει πλήρως τη στάση του, η Ελλάδα άνοιξε δημόσια συζήτηση για αντιδραστήρες.
Στο πλαίσιο αυτό, η πυρηνική ενέργεια φαίνεται να επιστρέφει δυναμικά ως μέρος ενός «εγχώριου» ενεργειακού μείγματος. Παραμένουν όμως δύο βασικά ερωτήματα: Πόσο γρήγορα μπορεί να προσφέρει λύση και πόσο ασφαλής και αξιόπιστη είναι στην πράξη. Στην πρόσφατη σύνοδο πυρηνικής ενέργειας στο Παρίσι, η επικεφαλής της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε την απομάκρυνση της Ευρώπης από την πυρηνική ενέργεια «στρατηγικό λάθος». Το 1990, η Ευρώπη παρήγε περίπου το ένα τρίτο της ηλεκτρικής της ενέργειας από πυρηνικά, ενώ σήμερα το ποσοστό αυτό έχει υποχωρήσει περίπου στο 15%, με αποτέλεσμα η ήπειρος να εξαρτάται πλήρως «από ακριβές και ευμετάβλητες εισαγωγές» ορυκτών καυσίμων, σημείωσε.
Η Ευρώπη εισάγει πάνω από το 50% της ενέργειας που καταναλώνει, κυρίως πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Ετσι, είναι ιδιαίτερα ευάλωτη είτε σε αιφνίδιες διακοπές εφοδιασμού, όπως συνέβη με τη Ρωσία μετά τις κυρώσεις, είτε σε αυξήσεις τιμών στη διεθνή αγορά, όπως συμβαίνει τώρα λόγω των περιορισμών στις εξαγωγές μέσω των Στενών του Ορμούζ. Οι τιμές φυσικού αερίου αυξάνονται με παρόμοιο ρυθμό πανευρωπαϊκά, αλλά ο αντίκτυπος στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας διαφέρει ανάλογα με το ενεργειακό μείγμα κάθε χώρας. Ενδεικτικά, στην Ισπανία, που έχει επενδύσει σημαντικά σε ΑΠΕ, η μέση τιμή ρεύματος για το υπόλοιπο του 2026 εκτιμάται περίπου στο μισό της Ιταλίας, όπου το φυσικό αέριο καθορίζει την τιμή στο 90% του χρόνου. Η Γαλλία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη, καλύπτοντας περίπου το 65% της ηλεκτροπαραγωγής της από πυρηνικά. Με βάση τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης, οι τιμές ρεύματος στη Γερμανία για τον επόμενο μήνα είναι πέντε φορές υψηλότερες από της Γαλλίας. Η Γερμανία άλλωστε εγκατέλειψε την πυρηνική ενέργεια μετά την καταστροφή στη Φουκουσίμα, με αποτέλεσμα οι ενεργοβόρες βιομηχανίες της, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία και τα χημικά, να εξαρτώνται πλέον σε τεράστιο βαθμό από το φυσικό αέριο.
Πλέον, η στροφή της Ευρώπης προς τα πυρηνικά είναι εμφανής, καθώς η Ιταλία ετοιμάζει νομοθεσία για άρση της απαγόρευσης, το Βέλγιο επανεξετάζει πλήρως τη στάση του, η Ελλάδα άνοιξε δημόσια συζήτηση για αντιδραστήρες και η Σουηδία ανέτρεψε μία απόφαση δεκαετιών για εγκατάλειψη της πυρηνικής ενέργειας.
Στη Γαλλία, ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αναδεικνύει σταθερά αυτό το είδος ενέργειας ως κατάλληλη λύση με χαμηλούς ρύπους. Ο ίδιος τονίζει ότι «η πυρηνική ενέργεια είναι κλειδί για τον συνδυασμό ενεργειακής ανεξαρτησίας και απανθρακοποίησης», ενώ συνδέει και τον ρόλο της με την αυξανόμενη ζήτηση από την τεχνητή νοημοσύνη. Βέβαια, σύμφωνα με το BBC, η πυρηνική ενέργεια δεν αποτελεί άμεση λύση. Συνήθως η κατασκευή αντιδραστήρων καθυστερεί σημαντικά, ενώ δεν έχουν λυθεί τα ζητήματα διαχείρισης αποβλήτων και οι ανησυχίες για την ασφάλεια. Επίσης, περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι οι επενδύσεις στα πυρηνικά μπορεί να αποσπάσουν πόρους από τις ΑΠΕ, ενώ επιπλέον ρίσκο αποτελεί το γεγονός ότι ορισμένες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης εξακολουθούν να εξαρτώνται από ρωσική τεχνολογία και ουράνιο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί τους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMR) ως την πιο ευέλικτη και οικονομική λύση. Στο πλαίσιο ενός επενδυτικού πακέτου 330 εκατ. ευρώ για την πυρηνική ενέργεια στοχεύει στην ανάπτυξή τους έως τις αρχές της δεκαετίας του 2030.
