Ο αρχικός εφησυχασμός της Ευρώπης ότι η τρέχουσα κρίση θα επηρεάσει τις τιμές ενέργειας και όχι τον εφοδιασμό της υποχωρεί άτακτα μπροστά στην πραγματικότητα που προμηνύεται οδυνηρή για την εξαρτημένη ενεργειακά ήπειρο από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Οι ουρές που παρατηρήθηκαν σε βενζινάδικα της Γαλλίας μετά το πλαφόν στην τιμή από την Total Energy και οι ελλείψεις που προκάλεσαν –αν και συγκυριακά–, κυρίως σε ντίζελ, σε 700 πρατήρια της εταιρείας και 900 συνολικά της χώρας, μοιάζουν με πρελούδιο αυτής της νέας πραγματικότητας στην οποία εισέρχεται η Ευρώπη.
Με την παγκόσμια αγορά να στερείται εδώ και ένα μήνα το ένα πέμπτο του πετρελαίου και του φυσικού αερίου που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, ποσότητες που, σύμφωνα με τους αναλυτές, ακόμη και στην περίπτωση άμεσου και πλήρους ανοίγματος των Στενών, δεν αναμένεται να αποκατασταθούν νωρίτερα από τρεις με έξι μήνες, η Ε.Ε. προετοιμάζεται για ένα «μακροχρόνιο σοκ» και, όπως δήλωσε ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν, εξετάζει και την επιβολή δελτίου καυσίμων.
Αν και τα τελευταία 15 χρόνια η Ε.Ε. έχει επενδύσει δισεκατομμύρια ευρώ σε ΑΠΕ, παραμένει εξαρτημένη κατά 57% από εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου και εκτεθειμένη σε κάθε γεωπολιτική διαταραχή. Οι ΑΠΕ έχουν «πρασινίσει» το μείγμα ηλεκτροπαραγωγής της σε ποσοστό πάνω από 50%, η συνεισφορά τους όμως στο συνολικό ενεργειακό ισοζύγιό της δεν ξεπερνά το 21%. Βιομηχανία, μεταφορές και άλλοι σημαντικοί τομείς της οικονομίας, παρά τους στόχους για εξηλεκτρισμό, εξακολουθούν να εξαρτώνται από τα ορυκτά καύσιμα.
Λόγω ακριβώς αυτής της υψηλής εξάρτησης από εισαγωγές, οι ειδικοί προειδοποιούν για προβλήματα εφοδιασμού της Ευρώπης που θα αρχίσουν να φαίνονται μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Πολύ σύντομα, σύμφωνα με τους αναλυτές, οι Ευρωπαίοι καταναλωτές θα κληθούν σε υποχρεωτική μείωση της κατανάλωσης καυσίμων και αντίστοιχα μέτρα πιθανώς θα ληφθούν και στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΔΟΕ) Φατίχ Μπιρόλ προειδοποίησε ότι οι ελλείψεις στα καύσιμα αεροσκαφών και ντίζελ, μετά την Ασία, θα πλήξουν σύντομα και την Ευρώπη και θα προκαλέσουν ευρύτερες διαταραχές εφοδιασμού που θα αρχίσουν να επηρεάζουν την οικονομία της ηπείρου τον Απρίλιο.
Τα τελευταία φορτία πετρελαίου και αερίου προερχόμενα από τον Περσικό Κόλπο παραδόθηκαν στα ευρωπαϊκά διυλιστήρια και τερματικά LNG την περασμένη εβδομάδα και δεν προβλέπονται νέες παραδόσεις για αρκετές εβδομάδες, ακόμα και αν επιτευχθεί αύριο κατάπαυση του πυρός.
Η αναπλήρωση αποθεμάτων
Ωστόσο, η μεγαλύτερη πρόκληση που έχει να αντιμετωπίσει η Ε.Ε. σε αυτή την κρίση είναι η ασφάλεια εφοδιασμού σε φυσικό αέριο.
Σε πρωτόγνωρες συνθήκες γεωπολιτικής αστάθειας, η Ευρώπη θα πρέπει να αναπληρώσει τα αποθέματα φυσικού αερίου για τη νέα χειμερινή περίοδο, τα οποία βρίσκονται σε ασυνήθιστα χαμηλά επίπεδα. Εχουν υποχωρήσει στο 28,1% της συνολικής χωρητικότητας, δηλαδή περίπου σε 321-325 TWh, τα χαμηλότερα των τελευταίων 15 ετών. Την ίδια περίοδο το 2025 οι αποθήκες ήταν στο 33,5% και το 2024 στο 58,7%. Η Γερμανία, που διαθέτει την υψηλότερη δυναμικότητα υπόγειας αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ε.Ε., περί τα 27 δισ. κ.μ., εμφανίζει ένα από χαμηλότερα ποσοστά, μόλις 22%. Ιδιαίτερα ευάλωτες είναι επίσης η Ολλανδία με τα χαμηλότερα αποθέματα στην Ευρώπη, 6,81%, η Γαλλία με ποσοστό 21,85% και η Αυστρία με ποσοστό 35,4%.
Η αναπλήρωση των αποθεμάτων φυσικού αερίου από τη χαμηλή αυτή αφετηρία εντείνει τις πιέσεις στις τιμές λόγω και του ανταγωνισμού με τις χώρες της Ασίας για τα διαθέσιμα φορτία LNG. Από τα μέσα Μαρτίου, πολλά δεξαμενόπλοια LNG με προορισμό την Ευρώπη άλλαξαν πορεία και κατευθύνθηκαν προς τις αγορές της Ασίας, όπου η ζήτηση έχει ανεβάσει τις τιμές υψηλότερα από αυτές στον ευρωπαϊκό κόμβο TTF, που έχουν διπλασιαστεί μέσα σε ένα μήνα. Το ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει την πλήρωση των αποθηκών σε επίπεδα κοντά στο 90% έως την 1η Νοεμβρίου, με την Ε.Ε. να προτρέπει τα κράτη-μέλη για κάλυψη σε επίπεδα 80% στην παρούσα δύσκολη συγκυρία.
Η εξάρτηση από τις ΗΠΑ
Πρόσθετες ανησυχίες για την ενεργειακή επάρκεια της Ευρώπης προκαλεί η μεγάλη εξάρτηση από εισαγωγές αερικανικού LNG στην οποία οδήγησε η σταδιακή απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο. Το 2025 οι ΗΠΑ αποτέλεσαν τον βασικό προμηθευτή LNG της Ε.Ε., καλύπτοντας το 50,7% των εισαγωγών, με τους ειδικούς να προειδοποιούν για σοβαρά προβλήματα εφοδιασμού σε περίπτωση που η απρόβλεπτη κυβέρνηση Tραμπ χρησιμοποιήσει τις εξαγωγές LNG ως εργαλείο πίεσης.
Η επάρκεια σε φυσικό αέριο θα κρίνει και την επάρκεια της Ευρώπης σε ηλεκτρισμό, με χώρες στις οποίες το εισαγόμενο καύσιμο συμμετέχει με μεγαλύτερο ποσοστό στο μείγμα ηλεκτροπαραγωγής να επηρεάζονται περισσότερο. Αν και η Ελλάδα ανήκει σε αυτή την κατηγορία χωρών, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δεν διαταράσσουν την τροφοδοσία της μέσω των αγωγών TurkStream και TAP, με τις όποιες επιπτώσεις να περιορίζονται ουσιαστικά στις τιμές. Αντιστοίχως στον τομέα των καυσίμων, τα διυλιστήρια της χώρας, πέραν των αποθεμάτων των 90 ημερών, έχουν ήδη υποκαταστήσει τις προμήθειες αργού από χώρες του Περσικού Κόλπου για τον Απρίλιο και συνεχίζουν να αναζητούν φορτία από εναλλακτικές πηγές τροφοδοσίας για τον Μάιο. Η Motor Oil μάλιστα προμηθεύτηκε την περασμένη εβδομάδα το πρώτο φορτίο αργού τύπου WTI από τις ΗΠΑ.
