Η κούρσα για τη διαδοχή της προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ έχει ήδη ξεκινήσει, με τη θητεία της να λήγει επίσημα τον Οκτώβριο του 2027. Οταν άρχισαν να κυκλοφορούν οι φήμες περί πρόωρης αποχώρησής της τον Φεβρουάριο, οι προοπτικές της οικονομίας της Ευρωζώνης ήταν ήδη επιβαρυμένες. Εκτοτε, όμως, ο πόλεμος στο Ιράν έχει αυξήσει περαιτέρω τους κινδύνους για την οικονομία. Ετσι, ο διάδοχός της θα πρέπει να διαθέτει ισχυρά προσόντα στα οικονομικά, αλλά και πολιτική επιδεξιότητα, ενώ θα πρέπει να είναι έτοιμος να κινηθεί και έξω από τα παραδοσιακά εργαλεία απέναντι στις πολλαπλές κρίσεις που απειλούν την Ευρώπη. Σύμφωνα με τη στήλη BreakingViews του Reuters, ένας τέτοιος συνδυασμός είναι σπάνιος και συνεπώς οι ηγέτες της Ευρωζώνης θα πρέπει να «ανοίξουν» τη λίστα υποψηφίων πέρα από τους δύο επικρατέστερους.
Αυτή τη στιγμή, πιθανότερος διάδοχος σε περίπτωση πρόωρης αποχώρησης της Λαγκάρντ είναι ο πρώην επικεφαλής της ολλανδικής κεντρικής τράπεζας Κλάας Κνοτ. Αν και δεν έχει ενεργό ρόλο από τον Ιούλιο του 2025, συγκεντρώνει όλα τα παραδοσιακά χαρακτηριστικά ενός υποψηφίου για την ΕΚΤ. Οταν ανέλαβε τα καθήκοντά του στην ολλανδική τράπεζα το 2011 είχε το κλασικό προφίλ «γερακιού». Ωστόσο, τάχθηκε υπέρ των εργαλείων του τότε προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι για την αντιμετώπιση της κρίσης χρέους στην Ευρωζώνη.
Βασικός του αντίπαλος θεωρείται ο πρώην διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας Πάμπλο Ερνάντες ντε Κος, ο οποίος είναι σήμερα γενικός διευθυντής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, γνωστής και ως «η τράπεζα των κεντρικών τραπεζών». Αντιστοίχως, διαθέτει τα κατάλληλα τεχνοκρατικά διαπιστευτήρια. Ωστόσο, λόγω της προέλευσής του από τον άλλοτε ευάλωτο Νότο της Ευρωζώνης είναι πιθανό να αντιμετωπιστεί ως πιο «ήπιος» στο μέτωπο της νομισματικής πολιτικής και πιο ανοιχτός σε παρεμβάσεις στήριξης της οικονομίας.
Αυτή τη στιγμή φαβορί θεωρείται ο πρώην επικεφαλής της ολλανδικής κεντρικής τράπεζας Κλάας Κνοτ και βασικός του αντίπαλος ο Ισπανός Πάμπλο Ερνάντες ντε Κος.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, η διαδικασία θα περιοριζόταν σε μια αναμέτρηση ανάμεσα σε αυτούς τους δύο υποψηφίους. Σήμερα, όμως, οι συνθήκες είναι διαφορετικές, καθώς θεωρείται βέβαιο ότι η θητεία του επόμενου προέδρου δεν θα είναι ομαλή. Οι συνέπειες του «τυφώνα» Τραμπ στην παγκόσμια οικονομία θα είναι αισθητές μέχρι και πολύ μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο. Επίσης, οι κεντρικοί τραπεζίτες θα χρειαστεί να διαχειριστούν το ενεργειακό σοκ που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν. Εκτός αυτού, τα κόμματα της Ακροδεξιάς ενισχύονται στην Ευρώπη και ένα εξ αυτών ενδέχεται να βρεθεί στην εξουσία ήδη από το 2027, στη Γαλλία. Η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης είναι επίσης παγιδευμένη σε μια δημοσιονομική κρίση, η οποία θα επιδεινωθεί αν προστεθεί και πολιτικό χάος.
Επιπλέον, ο επόμενος κεντρικός τραπεζίτης ενδέχεται να χρειαστεί να εξετάσει την ενεργοποίηση δύο έκτακτων προγραμμάτων αγοράς ομολόγων που σχεδιάστηκαν σε προηγούμενες κρίσεις. Και εάν η οικονομία της Ευρωζώνης επιβραδυνθεί απότομα, θα πρέπει να αποφασίσει αν και με ποιο ρυθμό θα συνεχιστεί η διαδικασία της ποσοτικής σύσφιγξης. Σύμφωνα με το BreakingViews, είναι σχετικά εύκολο να σκιαγραφήσει κανείς το προφίλ του ιδανικού κεντρικού τραπεζίτη για τόσο ταραγμένες εποχές. Θα πρέπει να διαθέτει ισχυρό ακαδημαϊκό υπόβαθρο στα οικονομικά, έχοντας περάσει κάποια χρόνια τόσο από τον ακαδημαϊκό χώρο όσο και από τη δημόσια διοίκηση. Θα πρέπει επίσης να έχει «σκληραγωγηθεί» σε περιόδους κρίσης, επιδεικνύοντας ψυχραιμία και καινοτόμο πνεύμα, καθώς και να έχει αποδείξει ότι μπορεί να αντιστέκεται στις πολιτικές πιέσεις. Τέλος, ο ιδανικός υποψήφιος θα πρέπει να διαθέτει ισχυρή προσωπικότητα και σταθερές οικονομικές πεποιθήσεις, ώστε να ηγείται του διοικητικού συμβουλίου αντί να λειτουργεί ως απλός διαχειριστής συμβιβασμών.
Η εθνικότητα θα έπρεπε να είναι αδιάφορη παράμετρος. Στην πράξη, όμως, ο επόμενος επικεφαλής της ΕΚΤ δεν θα είναι Γάλλος, καθώς δύο από τους τέσσερις προέδρους μέχρι σήμερα ήταν Γάλλοι. Και το Βερολίνο δύσκολα θα εξασφαλίσει αυτή τη θέση, αφού η Γερμανίδα Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προεδρεύει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Κλαούντια Μπουχ βρίσκεται στην κορυφή του εποπτικού βραχίονα της ΕΚΤ. Η κατάσταση αυτή προοιωνίζεται ένα περίπλοκο «παζάρι» μεταξύ χωρών, και όχι μόνο για τον διάδοχο της Λαγκάρντ, καθώς είναι μόνο μία από τα τέσσερα μέλη του εξαμελούς εκτελεστικού συμβουλίου της ΕΚΤ των οποίων η θητεία λήγει πριν από το τέλος του 2027.
Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να διευρύνουν τη «δεξαμενή» επιλογών, τονίζει το BreakingViews. Μια ιδέα, που ασφαλώς θα προκαλούσε αντιδράσεις, θα ήταν να εξεταστούν έμπειρα στελέχη από τον ιδιωτικό τομέα. Θα μπορούσε επίσης να ταιριάξει και κάποια πολιτική προσωπικότητα με αποτύπωμα στην οικονομία. Ακόμη, οι ηγέτες της Ευρωζώνης δεν θα έπρεπε να διστάσουν να αναθέσουν τη θέση σε έναν ακαδημαϊκό. Τελικά ίσως προτιμήσουν την ασφάλεια της τεχνοκρατικής και πολιτικής παράδοσης. Πάντως, σύμφωνα με το BreakingViews, το χειρότερο θα ήταν να συμφωνήσουν σε έναν «συμβιβαστικό» υποψήφιο, ακριβώς επειδή είναι λιγότερο πιθανό να ενοχλήσει οποιονδήποτε. Με όσες εξελίξεις αναμένονται, η ΕΚΤ χρειάζεται ισχυρή ηγεσία και όχι έναν μόνιμο διαχειριστή ισορροπιών.
