Tριάντα τρεις ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ –μέσω των οποίων διακινείται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου–, κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο λαμβάνουν πρωτοφανή μέτρα για να περιορίσουν τον αντίκτυπο της ενεργειακής κρίσης στους καταναλωτές και στην οικονομία. Στο επίκεντρο της κρίσης ασιατικά κράτη, που είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένα στο ενεργειακό σοκ το οποίο προκαλεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, καταφεύγουν σε έκτακτες πρωτοβουλίες, από δελτία καυσίμων και δωρεάν δημόσιες συγκοινωνίες, μέχρι τηλεργασία και περιορισμούς στη χρήση κλιματισμού.
Στο πλαίσιο αυτό, ο πρόεδρος της Ινδονησίας Πραμπόβο Σουμπιάντο επισκέφθηκε χθες το Τόκιο συζητώντας, μεταξύ άλλων, μια πρωτοβουλία ανταλλαγής καυσίμων για την αντιστάθμιση των τεράστιων ελλείψεων, όπως αποκάλυψε το Reuters. Η μεγαλύτερη οικονομία της Νοτιοανατολικής Ασίας και η τέταρτη πιο πυκνοκατοικημένη χώρα στον κόσμο, η Ινδονησία, εξετάζει το ενδεχόμενο να ενισχύσει τις προμήθειες υγροποιημένου φυσικού αερίου στο Τόκιο, λαμβάνοντας σε αντάλλαγμα υγροποιημένο πετρελαϊκό αέριο (LPG), ένα απαραίτητο καύσιμο για το μαγείρεμα, όπως δήλωσε χθες στο Reuters ο Τζόκο Σισβάντο, επικεφαλής της ρυθμιστικής αρχής πετρελαίου και φυσικού αερίου SKK Migas.
Ο Ινδονήσιος πρόεδρος και η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Σανάε Τακαΐτσι συμφώνησαν να ενισχύσουν τους δεσμούς τους για την ενεργειακή ασφάλεια, κανένας από τους δύο ηγέτες, όμως, δεν επιβεβαίωσε τη συμφωνία ανταλλαγής. Η ιαπωνική εταιρεία παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου Inpex, ωστόσο, η οποία υποστηρίζεται από την κυβέρνηση, φαίνεται ότι συζητά παρόμοια συμφωνία ανταλλαγής με την Ινδία για την ανταλλαγή υγραερίου (LPG) με νάφθα και αργό πετρέλαιο, σύμφωνα με εσωτερικό έγγραφο της ιαπωνικής κυβέρνησης που περιήλθε στην κατοχή του Reuters. Το Βιετνάμ έχει επίσης ζητήσει τη βοήθεια της Ιαπωνίας για ενεργειακό εφοδιασμό, ενώ οι Φιλιππίνες ανακοίνωσαν τη Δευτέρα ότι παρέλαβαν ντίζελ από το Τόκιο. Η Ιαπωνία ειδικότερα, η οποία είναι φτωχή σε φυσικούς πόρους, βασίζεται στη Μέση Ανατολή για το 95% του πετρελαίου της και το 11% των εισαγωγών της σε υγροποιημένο φυσικό αέριο, αν και τα ενεργειακά της αποθέματα είναι από τα μεγαλύτερα στον κόσμο. Οι αμφίδρομες συμφωνίες με εναλλακτικούς προμηθευτές θα βοηθούσαν στην άμβλυνση των τεράστιων ελλείψεων, ένας παρατεταμένος πόλεμος όμως θα απαιτούσε πιο συντονισμένες προσπάθειες, δήλωσε ο Χιρόσι Χασιμότο, ανώτερος συνεργάτης στο Ινστιτούτο Ενεργειακής Οικονομίας της Ιαπωνίας. «Εάν η κρίση συνεχιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι ασιατικές χώρες ίσως χρειαστεί να αναπτύξουν πολυμερή πλαίσια για να βοηθήσουν η μία την άλλη και να συζητήσουν εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού», τόνισε.
Εκτός από τις συμφωνίες ανταλλαγής καυσίμων, οι χώρες λαμβάνουν έκτακτα μέτρα σε επίπεδο καθημερινότητας για να αντιμετωπίσουν το ενεργειακό «τσουνάμι» που προκάλεσε το κλείσιμο του Ορμούζ.
Η Αίγυπτος λόγου χάρη –η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές πετρελαίου– έχει υιοθετήσει σειρά μέτρων που αποσκοπούν στη μείωση της κατανάλωσης καυσίμων και στον έλεγχο των δημοσιονομικών της. Για τον επόμενο μήνα τα καταστήματα, τα εστιατόρια και οι καφετέριες θα κλείνουν στις 21.00 κάθε βράδυ, ενώ θα μειωθεί η ένταση του φωτισμού στους δρόμους και θα χαμηλώσουν οι φωτεινές διαφημιστικές πινακίδες. Εξαιρούνται τα ξενοδοχεία και τα σημαντικά τουριστικά αξιοθέατα της χώρας. Οι μη απαραίτητοι εργαζόμενοι θα εργάζονται από το σπίτι μία ημέρα την εβδομάδα για να μειωθεί ο αριθμός των μετακινήσεων, ενώ η αιγυπτιακή κυβέρνηση έχει επιβραδύνει επίσης τα μεγάλα ενεργοβόρα δημόσια έργα και έχει μειώσει τα έξοδα για καύσιμα στα κρατικά οχήματα κατά σχεδόν το ένα τρίτο.
Επιδοτήσεις
Οι Φιλιππίνες την ίδια στιγμή –η πρώτη χώρα που κήρυξε εθνική ενεργειακή έκτακτη ανάγκη– προσφέρoυν επιδοτήσεις στους οδηγούς μεταφορών, μειώνουν τα δρομολόγια των πορθμείων και εφαρμόζουν τετραήμερη εβδομάδα εργασίας για τους δημοσίους υπαλλήλους. Με το 98% του πετρελαίου της να εισάγεται από τον Κόλπο, η ασιατική χώρα έχει δει το κόστος του ντίζελ και της βενζίνης να υπερδιπλασιάζεται. Για να εξοικονομήσει καύσιμα, η Σρι Λάνκα έχει κηρύξει την Τετάρτη αργία για δημόσιους φορείς, όπως σχολεία και πανεπιστήμια, ενώ έχει εισάγει δελτίο καυσίμων, με τους οδηγούς να περιορίζονται στα 15 λίτρα την εβδομάδα και τους μοτοσικλετιστές στα 5 λίτρα.
Συμφωνίες ανταλλαγής καυσίμων μεταξύ Ινδονησίας και Ιαπωνίας, τη βοήθεια του Τόκιο έχουν ζητήσει Βιετνάμ, Φιλιππίνες και Ινδία.
Στην Ταϊλάνδη, οι πολίτες έχουν λάβει εντολή να διατηρούν τον κλιματισμό μόνιμα στους 26-27 °C, ενώ όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι εργάζονται από το σπίτι. Στη Μιανμάρ, τα ιδιωτικά οχήματα επιτρέπεται προς το παρόν να κυκλοφορούν μόνο σε εναλλασσόμενες ημέρες, ανάλογα με το αν η πινακίδα κυκλοφορίας τους είναι μονός ή ζυγός αριθμός, ενώ έχει τεθεί σε λειτουργία ένα ψηφιακά παρακολουθούμενο σύστημα δελτίου καυσίμων, όπου οι αγορές σαρώνονται, καταγράφονται και παρακολουθούνται χρησιμοποιώντας έναν κωδικό QR σε οχήματα.
Το Βιετνάμ, από την πλευρά του, ενθαρρύνει επίσης τους πολίτες του να μένουν περισσότερο στο σπίτι για να εξοικονομήσουν καύσιμα, συστήνοντάς τους «να κάνουν ποδήλατο, να μοιράζονται το αυτοκίνητο, να χρησιμοποιούν τα μέσα μαζικής μεταφοράς και να περιορίζουν τη χρήση προσωπικών οχημάτων όταν δεν είναι απαραίτητη». Το ασιατικό έθνος προχώρησε, τέλος, σε προσωρινή μείωση του φόρου στη βενζίνη και στο πετρέλαιο.
Στροφή στον άνθρακα
Η Ιορδανία έχει επίσης απαγορεύσει τη χρήση κλιματιστικών σε υπουργεία, κυβερνητικές υπηρεσίες και δημόσιους οργανισμούς, όπως επίσης και τη χρήση κυβερνητικών οχημάτων εκτός από επίσημους σκοπούς, κατόπιν ειδικής έγκρισης. Η κυβέρνηση επέβαλε μάλιστα δίμηνη αναστολή των διεθνών ταξιδιών για κυβερνητικούς αξιωματούχους, εκτός εάν κριθεί επείγον και εγκριθεί από τον πρωθυπουργό. Η χώρα αναστέλλει επίσης τη φιλοξενία επίσημων αντιπροσωπειών και μειώνει τις δαπάνες για επίσημα δείπνα για έκτακτη περίοδο δύο μηνών. Καθώς ο πόλεμος στο Ιράν «πνίγει» τις προμήθειες φυσικού αερίου, η Ασία φαίνεται ότι στρέφεται στον άνθρακα, αγνοώντας τις περιβαλλοντικές ανησυχίες για το ρυπογόνο καύσιμο. Οι ασιατικές χώρες «ανοίγουν τη βρύση στην παραγωγή άνθρακα για να βοηθήσουν στην αντιστάθμιση των αυξανόμενων τιμών φυσικού αερίου και του κινδύνου εφοδιασμού», δήλωσε ο Αντονι Κνούτσον, παγκόσμιος επικεφαλής άνθρακα στη Wood Mackenzie.
Η τιμή αναφοράς για τον θερμικό άνθρακα έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 17% από την έναρξη του πολέμου –σε σύγκριση με την αύξηση άνω του 60% των τιμών φυσικού αερίου στην Ασία–, καθιστώντας τον άνθρακα μια σχετικά ελκυστική επιλογή για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Ο άνθρακας είναι φθηνός και άφθονος και ήδη συμβάλλει σημαντικά στην παραγωγή ενέργειας σε ολόκληρη την Ασία, ιδίως σε οικονομίες με ενεργοβόρες μεταποιητικές βιομηχανίες, παρά τις προσπάθειες των τελευταίων ετών για μείωση της χρήσης του.
«Ο άνθρακας είναι ήδη το κυρίαρχο καύσιμο στο ενεργειακό μείγμα της Ασίας, αποτελώντας πάνω από 40%-50% σε όλη την περιοχή», λέει ο Τσαμ Σούα, διευθυντής της Rystad Energy. «Είναι εδώ και καιρό πιο ανταγωνιστικός από άποψη κόστους από το φυσικό αέριο, αλλά αυτό επιταχύνεται τώρα λόγω της κρίσης στην προμήθεια φυσικού αερίου», προσθέτει.
Οι αναλυτές πιστεύουν ότι η τρέχουσα ενεργειακή κρίση μπορεί να έχει επιπτώσεις στον παροπλισμό των μονάδων παραγωγής ενέργειας από άνθρακα. Αυτόν τον μήνα, λόγου χάρη, το Νέο Δελχί έδωσε εντολή σε ορισμένους σταθμούς παραγωγής ενέργειας που τροφοδοτούνται με εισαγόμενο άνθρακα να λειτουργήσουν με πλήρη δυναμικότητα, συμπεριλαμβανομένης της αναβίωσης μιας κλειστής εγκατάστασης της Tata Power.
