Ο πόλεμος στο Ιράν, που μπήκε στον δεύτερο μήνα του, και ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ προκαλούν πρωτοφανή ενεργειακή κρίση, ιδίως στην Ασία, με τις χώρες της περιοχής να δίνουν μάχη για την εξασφάλιση φυσικού αερίου. Οι ιρανικές επιθέσεις στο Κατάρ, το μεγαλύτερο κέντρο εξαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) παγκοσμίως, έχουν αφαιρέσει από την αγορά περίπου 28 εκατ. τόνους καυσίμου μόνο για το τρέχον έτος, απώλεια που ισοδυναμεί με το σύνολο της προβλεπόμενης προσφοράς για το 2026. «Πρόκειται για σημαντική ασφυξία στην αγορά, μιλάμε για μειωμένη παραγωγή μέχρι το τέλος της δεκαετίας», προειδοποίησε ο Χένινγκ Γκλόισταϊν, διευθύνων σύμβουλος στο Eurasia Group, μια εταιρεία έρευνας πολιτικού κινδύνου.
Εξάρτηση από Μέση Ανατολή
Μέχρι πρότινος οι μεγάλες ασιατικές οικονομίες βασίζονταν σε φορτία που βρίσκονταν ήδη εν πλω πριν από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Καθώς όμως και τα τελευταία από αυτά τα πλοία φτάνουν στους προορισμούς τους, οι εισαγωγείς που απορροφούν το 90% της παραγωγής της Μέσης Ανατολής έρχονται αντιμέτωποι με ένα δυσαναπλήρωτο κενό. Ιδιαίτερα κρίσιμη θεωρείται η επόμενη εβδομάδα, καθώς τότε θα γίνει αισθητός ο αντίκτυπος της μη παράδοσης νέων φορτίων. Με τις ΗΠΑ να μην προβλέπεται να ρίξουν νέους όγκους στην αγορά πριν από το 2028, η Ασία οδηγείται –σύμφωνα με αναλυτές– σε μια βίαιη προσαρμογή των ενεργειακών της μοντέλων.
Νότια Κορέα, Ιαπωνία και Ινδία στρέφονται δυναμικά στον άνθρακα. Εκτροχιάζονται οι στόχοι για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Για να διασφαλίσουν τη βιομηχανική τους επιβίωση, χώρες όπως η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία και η Ινδία στρέφονται δυναμικά στον άνθρακα, παρά το βαρύ περιβαλλοντικό κόστος και την υπονόμευση των πράσινων στόχων τους. Η παραγωγή ενέργειας από άνθρακα απελευθερώνει περίπου διπλάσια ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα από το φυσικό αέριο και κινδυνεύει να εκτροχιάσει τα χρονοδιαγράμματα απαλλαγής από τον άνθρακα, καθώς και τους κλιματικούς στόχους. Αυτές οι κινήσεις, ωστόσο, είναι πιθανό να ενταθούν, καθώς η διακοπή των ενεργειακών ροών λόγω του πολέμου συνεχίζεται, λένε οι ειδικοί στον τομέα της ενέργειας. Η Νότια Κορέα –η οποία εισάγει σχεδόν το ένα πέμπτο του LNG της από τη Μέση Ανατολή– ήρε ήδη τα ανώτατα όρια στη χρήση μονάδων άνθρακα που είχαν επιβληθεί για την προστασία της ποιότητας του αέρα, ενώ η Ινδία, ένας ακόμη σημαντικός εισαγωγέας LNG της Μέσης Ανατολής, έδωσε εντολή στα εργοστάσια άνθρακα να λειτουργούν στο 100% της δυναμικότητάς τους, αρχής γενομένης από τον Απρίλιο.
Η Κίνα διαθέτει επίσης τεράστια εγχώρια αποθέματα άνθρακα, τα οποία, μαζί με το φυσικό αέριο που εισάγεται από τη Ρωσία, έχουν προστατεύσει τη χώρα από τις χειρότερες κρίσεις εφοδιασμού με LNG. Την ίδια στιγμή, Σεούλ και Τόκιο επιστρατεύουν την πυρηνική ενέργεια ως σανίδα σωτηρίας.
Μονά-ζυγά στη Ν. Κορέα
Τα μέτρα που λαμβάνουν οι ασιατικές οικονομίες επεκτείνονται και σε κινήσεις που επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών. Η Νότια Κορέα εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να επιβάλει περιορισμούς στην κίνηση των αυτοκινήτων, σε περίπτωση που οι τιμές του πετρελαίου ξεπεράσουν τα 120-130 δολάρια το βαρέλι. Το σχέδιο είναι να εφαρμόσει ένα σύστημα όπου τα αυτοκίνητα θα κυκλοφορούν εναλλάξ, ανάλογα με τον αριθμό της πινακίδας τους (π.χ. άλλες μέρες τα μονά, άλλες τα ζυγά).
Αν τελικά εφαρμοστεί σε όλους τους πολίτες, θα είναι η πρώτη φορά που τίθεται τέτοιος γενικός περιορισμός στην οδήγηση από την εποχή του πολέμου του Κόλπου το 1991.
Οι Φιλιππίνες, αντιστοίχως, πειραματίζονται με μειωμένο ωράριο εργασίας, ενώ το Πακιστάν προχωράει στο κλείσιμο σχολείων και πανεπιστημίων για την εξοικονόμηση ενέργειας.
Σε δεινή θέση οι φτωχοί
Η κρίση αυτή πλήττει δυσανάλογα τις αναδυόμενες οικονομίες, καθώς οι πλουσιότερες χώρες της Βορειοανατολικής Ασίας μπορούν ακόμη να εξαγοράζουν ακριβά φορτία από την ελεύθερη αγορά (spot market), εκτοπίζοντας τους φτωχότερους ανταγωνιστές. «Επειδή είναι πλουσιότεροι μπορούν να το λύσουν αυτό με χρήματα», λέει ο Γκλόισταϊν του Eurasia Group.
Μεγαλύτερες οικονομίες, όπως η Ιαπωνία λόγου χάρη, όταν έχουν ανάγκη μπορούν να αρπάξουν ακριβά φορτία από την αγορά spot. «Αυτό, φυσικά, θα γίνει εις βάρος των φτωχότερων χωρών», είπε. Στο Βιετνάμ, στο Πακιστάν και στην Ινδία η έλλειψη αερίου έχει ήδη οδηγήσει σε κλείσιμο βιομηχανιών λιπασμάτων και χάλυβα, ενώ χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις αδυνατούν να λειτουργήσουν.
Υπό το βάρος της γεωπολιτικής ανασφάλειας, η αντίληψη του φυσικού αερίου ως ενός «καυσίμου-γέφυρας» για την πράσινη μετάβαση φαίνεται να καταρρέει, αναγκάζοντας τις κυβερνήσεις να επανεξετάσουν πλήρως τον σχεδιασμό νέων υποδομών LNG, καθώς η επιστροφή στην πρότερη κανονικότητα φαντάζει πλέον αδύνατη.
