Η διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, την πιο νευραλγική ίσως θαλάσσια αρτηρία του πλανήτη, υπερβαίνει κατά πολύ τον παραδοσιακό φόβο για την τιμή του πετρελαίου. Ενώ η ενεργειακή κρίση μονοπωλεί τους τίτλους των ειδήσεων ένα μήνα μετά την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, μια σιωπηλή αλλά βαθύτερη απειλή κλυδωνίζει την παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού, θέτοντας σε κίνδυνο την επισιτιστική ασφάλεια δισεκατομμυρίων ανθρώπων, τη λειτουργία της βιομηχανίας ημιαγωγών και επηρεάζοντας σημαντικά την επάρκεια βασικών προϊόντων.
Λιπάσματα
Η νέα σύρραξη δεν αποτελεί απλώς επανάληψη της κρίσης που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία, αλλά μια δομική ανατροπή που πλήττει ταυτόχρονα την παραγωγή τροφίμων, τη φαρμακευτική βιομηχανία και την τεχνολογία αιχμής. Στην καρδιά αυτής της γεωπολιτικής αναταραχής βρίσκεται το φάντασμα μιας επισιτιστικής κρίσης, οι διαστάσεις της οποίας απειλούν να επισκιάσουν τις επιπτώσεις της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Το πρόβλημα τότε επικεντρώθηκε κυρίως στη διανομή των σιτηρών· σήμερα, το πρόβλημα εντοπίζεται στα ίδια τα θεμέλια της αγροτικής παραγωγής: τα λιπάσματα. Ο Περσικός Κόλπος τροφοδοτεί την παγκόσμια αγορά με ουρία, αμμωνία και φωσφορικά άλατα, συστατικά χωρίς τα οποία η σύγχρονη γεωργία είναι αδύνατο να αποδώσει.
Με το ένα τρίτο της παγκόσμιας προσφοράς λιπασμάτων να βρίσκεται εγκλωβισμένο πίσω από τα Στενά, οι αγρότες στην Ασία, από το Παντζάμπ της Ινδίας έως τις πεδιάδες του Μπανγκλαντές, βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν εφιάλτη. Η περίοδος της σποράς για το ρύζι πλησιάζει και η έλλειψη ζωτικών συστατικών απειλεί τις σοδειές. Χώρες όπως η Ζάμπια και η Σρι Λάνκα, που εξαρτώνται απόλυτα από αυτές τις εισαγωγές, βρίσκονται στο χείλος ανθρωπιστικής καταστροφής, καθώς οι τιμές των βασικών τροφίμων εκτινάσσονται.
Η παραγωγή ηλίου
Πέρα από την απειλή λιμού στις πιο ευάλωτες χώρες του κόσμου, οι τεχνολογίες αιχμής αντιμετωπίζουν ελλείψεις σε ένα αφανές αλλά αναντικατάστατο υλικό: το ήλιο, υποπροϊόν της παραγωγής φυσικού αερίου. Το Κατάρ, υπεύθυνο για το ένα τρίτο της παγκόσμιας προσφοράς του, δεν εξάγει πλέον το αέριο που είναι απαραίτητο για την ψύξη των μαγνητών στους σαρωτές μαγνητικής τομογραφίας και την κατασκευή ημιαγωγών που τροφοδοτούν την τεχνητή νοημοσύνη.
Ο Περσικός Κόλπος τροφοδοτεί την παγκόσμια αγορά με ουρία, αμμωνία και φωσφορικά άλατα, συστατικά χωρίς τα οποία η σύγχρονη γεωργία είναι αδύνατο να αποδώσει.
Το γιγαντιαίο εργοστάσιο Ρας Λαφάν του Κατάρ, το οποίο παράγει φυσικό αέριο, διέκοψε την παραγωγή μετά τις ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Και οι αρχές του εμιράτου προειδοποίησαν ότι θα χρειαστούν τρία έως πέντε χρόνια για την αποκατάσταση των ζημιών, εγείροντας φόβους για τις προμήθειες. Ηδη κολοσσοί των μικροτσίπ, όπως η TSMC στην Ταϊβάν και η Samsung στη Νότια Κορέα, βλέπουν τα αποθέματά τους να εξαντλούνται.
Μια παρατεταμένη διακοπή δεν θα οδηγήσει απλώς σε ακριβότερα smartphones, αλλά σε μια γενικότερη παράλυση στην παραγωγή ιατρικού εξοπλισμού και κέντρων δεδομένων, προκαλώντας ένα «τεχνολογικό τσουνάμι» που θα χρειαστούν χρόνια για να ξεπεραστεί.
Μεθανόλη και αιθυλένιο
Η ασφυξία επεκτείνεται και στον κλάδο των πετροχημικών παραγώγων, όπως η μεθανόλη και το αιθυλένιο, που αποτελούν τις πρώτες ύλες για την παραγωγή αντιβιοτικών, παυσίπονων και εμβολίων. Οι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου –Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Ομάν, ΗΑΕ, Κουβέιτ και Μπαχρέιν– αντιπροσωπεύουν περίπου το 6% της παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας πετροχημικών. Ολες τους χρησιμοποιούν κυρίως τα Στενά του Ορμούζ για να εξάγουν αυτές τις χημικές ουσίες στον πλανήτη, με τη μισή περίπου ποσότητα να πηγαίνει στην Ασία και δη στην Ινδία, τον «φαρμακοποιό του κόσμου» για τα γενόσημα φάρμακα που εξαρτάται άμεσα από τις ροές στο Ορμούζ. Πολλά από τα προϊόντα αυτά μεταφέρονται επίσης αεροπορικώς στις παγκόσμιες αγορές μέσω αεροδρομίων-κόμβων του Κόλπου, ιδίως του Ντουμπάι, τα οποία έχουν επίσης πληγεί σοβαρά από τη σύγκρουση. Στο πλαίσιο αυτό αναλυτές έχουν προειδοποιήσει για υψηλότερες τιμές φαρμάκων και μεγάλες ελλείψεις στα ράφια των φαρμακείων της Ευρώπης και των ΗΠΑ.
Μπαταρίες
Ταυτόχρονα, η κατάρρευση των αποστολών θείου, υποπροϊόντος της διύλισης στην περιοχή, υπονομεύει την παραγωγή μπαταριών για ηλεκτρικά οχήματα και drones, καθώς το θείο είναι απαραίτητο για την παραγωγή θειικού οξέος, το οποίο χρησιμοποιείται για την επεξεργασία χαλκού, κοβαλτίου και νικελίου, καθώς και για την εξαγωγή λιθίου. Ολα αυτά τα μέταλλα είναι απαραίτητα για την παραγωγή μπαταριών, οι οποίες χρησιμοποιούνται σε όλα, από οικιακές συσκευές μέχρι ηλεκτρικά οχήματα και στρατιωτικό υλικό όπως τα drones.
Αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνεχιστεί για αρκετό καιρό, η καθημερινότητα εκατομμυρίων καταναλωτών σε όλο τον κόσμο θα διαταραχθεί σημαντικά. Από το πιάτο του καταναλωτή στην Αφρική μέχρι τα νοσοκομεία του Λονδίνου και το εργοστάσιο τσιπ στην Ταϊπέι, το κλείσιμο του Ορμούζ μετατρέπεται σε υπαρξιακή απειλή για την παγκόσμια οικονομία.
