ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. «Φρένο» σε κάθε ενδεχόμενο δημοσιονομικής χαλάρωσης, καθώς και στην πιθανότητα ενεργοποίησης της γενικής ρήτρας διαφυγής βάζουν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί, παρά τις σοβαρές για την Ευρώπη οικονομικές επιπτώσεις της συνεχιζόμενης κρίσης στη Μέση Ανατολή και την προσφυγή σε έκτακτα μέτρα εκ μέρους των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης για στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Σαφές ήταν το μήνυμα του επιτρόπου Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις, που χθες ξεκαθάρισε ότι «η γενική ρήτρα διαφυγής ενεργοποιείται σε περίπτωση σοβαρής οικονομικής ύφεσης στην Ε.Ε. ή στην Ευρωζώνη συνολικά. Με βάση τα σημερινά δεδομένα δεν βρισκόμαστε σε αυτή την κατάσταση».
Μιλώντας μετά την άτυπη συνεδρίαση του Eurogroup –που επικεντρώθηκε στον οικονομικό αντίκτυπο του πολέμου στο Ιράν– ο Λετονός επίτροπος υπογράμμισε ότι η «απάντηση» της Ευρώπης θα βασιστεί στις ήδη υπάρχουσες ευελιξίες του δημοσιονομικού πλαισίου, με έμφαση σε μέτρα «προσωρινά και στοχευμένα».
Παρότι ο πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης συμφωνεί με τη «γραμμή» του εκτελεστικού οργάνου της Ε.Ε. ως προς τη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, ωστόσο επισήμανε ότι η λέξη «κλειδί» για την τρέχουσα κατάσταση είναι η «αβεβαιότητα». Γι’ αυτό, σημείωσε ότι «η διάρκεια και η ένταση της κρίσης θα καθορίσουν τις μελλοντικές πολιτικές απαντήσεις».
Η Κομισιόν εκτιμά ότι η ενεργειακή κρίση εντείνει τις πιέσεις για πιθανό στασιμοπληθωριστικό σοκ.
Σε κάθε περίπτωση, ο κ. Πιερρακάκης τόνισε ότι «τα μέτρα που λαμβάνονται αυτή την περίοδο πρέπει να είναι στοχευμένα, δίκαια και αποτελεσματικά, με προτεραιότητα στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις», επισημαίνοντας ότι «πρέπει να εφαρμοστούν γρήγορα και να παραμείνουν προσωρινά», καθώς και ότι «η υγιής δημοσιονομική διαχείριση είναι αυτή που επιτρέπει την προστασία της κοινωνίας σε δύσκολες στιγμές».
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) Πιερ Γκραμένια, ο οποίος προειδοποίησε ότι «οι αγορές θα μπορούσαν να μεταβληθούν γρήγορα, εάν οι συνέπειες των ενεργειακών διαταραχών γίνουν πιο σοβαρές και οι κυβερνήσεις χαλαρώσουν υπερβολικά τη δημοσιονομική πολιτική». Σε ό,τι αφορά τη ρήτρα διαφυγής, που είχε εφαρμοστεί στη διάρκεια της πανδημίας, ο κ. Γκραμένια υπογράμμισε ότι «η χρήση περισσότερων εξαιρέσεων σήμερα θα μπορούσε να δυσκολέψει την επιστροφή στους κανονικούς κανόνες», τονίζοντας την ανάγκη διατήρησης της αξιοπιστίας του δημοσιονομικού πλαισίου και της εμπιστοσύνης των αγορών.
Η Κομισιόν, πάντως, εκτιμά ότι η τρέχουσα ενεργειακή κρίση εντείνει τις πιέσεις αλλά και τους φόβους για πιθανό στασιμοπληθωριστικό σοκ, δηλαδή συνδυασμό χαμηλότερης ανάπτυξης και υψηλότερου πληθωρισμού. Ο επίτροπος Ντομπρόβσκις, άλλωστε, σημείωσε ότι ένα βραχύβιο σοκ θα μπορούσε να μειώσει την ανάπτυξη το 2026 κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τις προβλέψεις και να αυξήσει τον πληθωρισμό έως και μία ποσοστιαία μονάδα. Σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης, οι απώλειες θα είναι μεγαλύτερες, με τη μείωση της ανάπτυξης να φτάνει έως 0,6 μονάδες τόσο το 2026 όσο και το 2027.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Κομισιόν προετοιμάζει «εργαλειοθήκη» μέτρων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, που σύμφωνα με τον Λετονό επίτροπο περιλαμβάνουν προτάσεις για μείωση της φορολόγησης της ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να είναι χαμηλότερη από εκείνη των ορυκτών καυσίμων, βελτίωση της αποδοτικότητας των ενεργειακών δικτύων, ενώ ήδη δίνεται η δυνατότητα στα κράτη-μέλη της Ε.Ε. να υιοθετούν εθνικά μέτρα, υπό την προϋπόθεση τήρησης ισορροπιών: στήριξη των πιο ευάλωτων και της οικονομικής δραστηριότητας, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα.
