Οι Βρυξέλλες φιλοδοξούν να κλείσουν το χάσμα με τις ΗΠΑ και την Κίνα στις νέες τεχνολογίες και για να το πετύχουν αυτό θέλουν να κατασκευάσουν ακόμη χιλιάδες κέντρα δεδομένων, επεκτείνοντας τη χωρητικότητα του cloud computing στην Ε.Ε. Απώτερος στόχος τους η ενίσχυση της ψηφιακής αυτονομίας των «27» και η υποστήριξη της μετάβασης των επιχειρήσεων, σε ένα εγχείρημα ωστόσο που αντιμετωπίζει τεράστιες προκλήσεις. Τα όνειρο της Ευρώπης να γίνει υπερδύναμη στον κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης, τριπλασιάζοντας τα επόμενα χρόνια τη χωρητικότητα των κέντρων δεδομένων, «σκοντάφτει» στην ψυχρή πραγματικότητα της ενεργειακής τροφοδοσίας αλλά και της έντονης αντίδρασης από την κοινή γνώμη. Εγγραφα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που περιήλθαν στην κατοχή του Politico δείχνουν ότι πολλά κέντρα δεδομένων αντιμετωπίζουν ήδη προβλήματα με χαμηλή ενεργειακή και υδατική αποδοτικότητα, ενώ σε ολόκληρη τη Γηραιά Ηπειρο ακτιβιστές διαμαρτύρονται για τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις της ΑΙ. «Κάθε φορά που ανοιγοκλείνουμε τα μάτια μας, ξεφυτρώνει ένα νέο κέντρο δεδομένων», καταγγέλλει η Ορόρα Γκόμες από την ισπανική ομάδα «Το cloud σου στεγνώνει το ποτάμι μου» με έδρα την Αραγονία, μία από τις πιο ξηρές περιοχές της Ευρώπης.
Η Ε.Ε. θα ανακοινώσει τον Μάιο τον νόμο για την ανάπτυξη του cloud και της τεχνητής νοημοσύνης.
«Τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, αν και έχουν σχεδιαστεί πολύ καλά, δεν είναι κατασκευασμένα για το μέγεθος των κέντρων δεδομένων», εξηγεί ο Μάικλ Γουίντερσον, γενικός γραμματέας της Ευρωπαϊκής Ενωσης Κέντρων Δεδομένων. Η Ευρώπη φιλοξενεί σήμερα περισσότερα από 3.000 κέντρα δεδομένων, γεγονός που την καθιστά τον δεύτερο μεγαλύτερο περιφερειακό κόμβο στον κόσμο μετά την Αμερική. Συγκεντρώνονται σε μεγάλο βαθμό στη Γερμανία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ολλανδία, στη Γαλλία και στην Ιρλανδία, αν και οι σκανδιναβικές χώρες με ψυχρότερα κλίματα και η Νότια Ευρώπη με διαθέσιμη γη αναπτύσσονται γρήγορα ως εναλλακτικά «hotspots». Σε συνολική ισχύ, ωστόσο, οι ΗΠΑ και η Κίνα παραμένουν πολύ μπροστά. «Ο ψηφιακός εγκέφαλος της Ευρώπης έχει περίπου το μισό μέγεθος από την Αμερική και την Κίνα», λέει ο Γουίντερσον.
Η Ε.Ε. φιλοδοξεί να περάσει στη νέα εποχή με τον νόμο για την ανάπτυξη του cloud και της τεχνητής νοημοσύνης (Cloud and AI Development Act CAIDA), ο οποίος θα ανακοινωθεί τον Μάιο με στόχο τον τριπλασιασμό της χωρητικότητας των κέντρων δεδομένων της Ε.Ε. τα επόμενα πέντε – επτά χρόνια, επιταχύνοντας μεταξύ άλλων την αδειοδότηση, την πρόσβαση στην ενέργεια και τη χρηματοδότηση για βιώσιμους κόμβους δεδομένων.
Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, τα κέντρα δεδομένων χρησιμοποίησαν περίπου το 1,5% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας το 2024, μερίδιο που προβλέπεται να διπλασιαστεί έως το 2030, φθάνοντας στο ίδιο επίπεδο κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας με την Ιαπωνία. Στην Ευρώπη, περίπου τα μισά από τα υπάρχοντα κέντρα δεδομένων δεν πληρούν ένα βασικό μέτρο για την ενεργειακή απόδοση, κάτι που σημαίνει ότι ένα σημαντικό μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειάς τους χάνεται για ψύξη και υποδομές αντί για υπολογιστική ισχύ, και περίπου ένα στα πέντε έχει πολύ κακή απόδοση με βάση τα σύγχρονα πρότυπα. Η παροχή ρεύματος όμως δεν είναι η μόνη πρόκληση για τα κέντρα δεδομένων, καθώς απαιτείται νερό για την ψύξη των διακομιστών. Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στις άνυδρες περιοχές. Στην Αραγονία, λ.χ., έχουν εγκριθεί 24 κέντρα δεδομένων υπερκλίμακας σε λιγότερο από τρία χρόνια, την ώρα που οι τοπικές αρχές επιδοτούν τους αγρότες λόγω ξηρασίας. Χίλια χιλιόμετρα ανατολικά, οι κάτοικοι στη Λομβαρδία της βόρειας Ιταλίας διαμαρτύρονται επίσης για ένα σχεδιαζόμενο κέντρο δεδομένων σε απόσταση μικρότερη του ενός χιλιομέτρου από μια υπάρχουσα υποδομή της Microsoft.
Για να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις, πολλοί στον κλάδο, όπως ο επικεφαλής της SpaceX Ελον Μασκ, επιδιώκουν να στείλουν κέντρα δεδομένων στο Διάστημα για να παρακάμψουν τα πεπερασμένα όρια της Γης. Ειδικοί αμφισβητούν ωστόσο τη σκοπιμότητα της ιδέας. «Εάν κατασκευάσετε ένα κέντρο δεδομένων με ηλιακούς συλλέκτες, θα είναι περίπου δέκα φορές μεγαλύτερο από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό και θα καταναλώνει περίπου 10.000 κιλά καυσίμου ανά μήνα μόνο και μόνο για να παραμένει σε τροχιά», λέει ο Γουίντερσον.
