Την ώρα που ο πλανήτης παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα την κρίση στη Μέση Ανατολή και το ντόμινο που προκαλεί στην παγκόσμια οικονομία, ένας 47χρονος Αζέρος μετατρέπει τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ σε προσωπική, αλλά και εθνική, επιτυχία για τον ίδιο, αλλά και για το Κρεμλίνο. Στην παγκόσμια ενεργειακή σκακιέρα, λίγα ονόματα προκαλούν τόσο δέος όσο αυτό του Ετιμπάρ Εγιούμπ. Είναι ο άνθρωπος που έχει αναδειχθεί στον κορυφαίο έμπορο της Μόσχας, τον κύριο πωλητή του ρωσικού πετρελαίου από τον σκιώδη στόλο της χώρας, ο οποίος βρήκε μια χρυσή ευκαιρία μέσα στις φλόγες του πολέμου στον Περσικό Κόλπο. Ο Εγιούμπ δεν είναι ένας απλός μεσάζοντας, είναι ο «αρχιτέκτονας» ενός δικτύου που διακινεί πετρέλαιο αξίας άνω των 50 δισ. δολαρίων ετησίως και κρατάει τα ηνία του σκιώδους στόλου, ελέγχοντας άμεσα ή έμμεσα το 1/3 από τα περίπου 600 δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν ρωσικό αργό, παρακάμπτοντας τις δυτικές κυρώσεις μέσω ενός περίπλοκου πλέγματος εικονικών εταιρειών.
Μέχρι πρόσφατα, η θέση του φαινόταν επισφαλής. Οι αμερικανικές πιέσεις στην κρατική Rosneft και οι κυρώσεις στον ίδιο από το Ηνωμένο Βασίλειο, τον Καναδά και την Ε.Ε. είχαν οδηγήσει σε συσσώρευση εκατομμυρίων απούλητων βαρελιών στις θάλασσες. Η κλιμάκωση της έντασης, όμως, μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν άλλαξε τα δεδομένα. Με τα Στενά του Ορμούζ ουσιαστικά κλειστά για την παγκόσμια ναυσιπλοΐα, οι μεγάλες οικονομίες της Ασίας, με πρώτη την Ινδία, στράφηκαν και πάλι προς τη μοναδική άμεσα διαθέσιμη πηγή: το ρωσικό πετρέλαιο που διακινεί ο Εγιούμπ.
Τις τελευταίες δύο εβδομάδες, η Ινδία προχώρησε στην αγορά τουλάχιστον 30 εκατομμυρίων βαρελιών με προγραμματισμένη παράδοση εντός του Μαρτίου και του Απριλίου. Πρόκειται για φορτία που μέχρι πρότινος έπλεαν άσκοπα, αναζητώντας αγοραστή, και τώρα καταλήγουν στα διυλιστήρια της ινδικής Reliance Industries και άλλων κολοσσών, καλύπτοντας το κενό που προκάλεσε η αναταραχή στη Μέση Ανατολή. Η στρατηγική αυτή όχι μόνον αποσυμφόρησε τον σκιώδη στόλο, αλλά επανέφερε την τιμή του ρωσικού αργού (Urals) σε επίπεδα που αγγίζουν τα διεθνή benchmarks, εκμηδενίζοντας τις εκπτώσεις που αναγκαζόταν να δίνει η Μόσχα. Πριν από την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, είχε μειωθεί σε ποσοστό σχεδόν 20%.
Ο Εγιούμπ παραμένει για το Κρεμλίνο ένα είδος σωτήρα, που διατηρεί ζωντανή τη ροή του ρωσικού «μαύρου χρυσού».
Ο Εγιούμπ από ένας απλός «trader» της Coral Energy στο Ντουμπάι, το 2014, μεταμορφώθηκε σε πανίσχυρο παίκτη που μοιράζεται κυνηγετικές εξορμήσεις και διακοπές στις Μαλδίβες με τον ισχυρό άνδρα της Rosneft, Ιγκόρ Σέτσιν. Παρά το γεγονός ότι βρίσκεται στο στόχαστρο ερευνών του υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ για ξέπλυμα χρήματος και απάτη, ο Εγιούμπ παραμένει για το Κρεμλίνο ένα είδος σωτήρα, που διατηρεί ζωντανή τη ροή του ρωσικού «μαύρου χρυσού».
Η πίεση στην πετρελαϊκή βιομηχανία της Μόσχας αυξήθηκε το περασμένο φθινόπωρο με τις κυρώσεις των ΗΠΑ στη Rosneft και στη Lukoil, με αποτέλεσμα να αρχίσουν να εξετάζουν το ενδεχόμενο μείωσης της παραγωγής, δήλωσαν ανώτεροι Ρώσοι αξιωματούχοι ενέργειας. Μόλις τα πετρελαϊκά πεδία επιβραδυνθούν, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι θα επιστρέψουν στους προηγούμενους ρυθμούς παραγωγής. Τα κινεζικά διυλιστήρια, αντιλαμβανόμενα την αδυναμία της Μόσχας, απαίτησαν μεγαλύτερες εκπτώσεις για να αγοράσουν το πετρέλαιο του Eγιούμπ από το 2022. Λίγο πριν από τον πόλεμο στο Ιράν επίσης, το Ηνωμένο Βασίλειο επέβαλε κυρώσεις σε δεκάδες εταιρείες που ανήκουν στο δίκτυό του. Μία από τις εταιρείες του Eγιούμπ, η Redwood Global, ήταν ο μεγαλύτερος εξαγωγέας ρωσικού πετρελαίου στις αρχές του έτους. Τον Ιανουάριο, η εταιρεία ναύλωσε ένα δεξαμενόπλοιο με την επωνυμία «Range Vale» για να μεταφέρει ρωσικό αργό πετρέλαιο μέσω της Βαλτικής Θάλασσας. Το δεξαμενόπλοιο 20ετίας έπλεε άσκοπα για περισσότερο από ένα μήνα, σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πλοίων. Στη συνέχεια, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ βομβάρδισαν το Ιράν. Το δεξαμενόπλοιο κατευθύνθηκε γρήγορα προς το μεγαλύτερο διυλιστήριο της Ινδίας, το οποίο ανήκει στη Reliance Industries, όπου ξεφόρτωσε στις 8 Μαρτίου. Στελέχη του ινδικού κολοσσού σχολίασαν ότι από τότε που έκλεισε το Ορμούζ, ο όμιλος έχει αγοράσει όσο περισσότερο ρωσικό πετρέλαιο μπορεί.
Οσο οι ενεργειακές ανάγκες της Ασίας παραμένουν πιεστικές και οι παραδοσιακές οδοί τροφοδοσίας κλειστές, ο «βασιλιάς του σκιώδους στόλου» θα συνεχίσει να κινεί τα νήματα της αγοράς πετρελαίου. «Δεν ανοίγουμε ακόμη σαμπάνιες, επειδή κανείς δεν ξέρει πού θα μας οδηγήσει αυτός ο πόλεμος. Αλλά οι εξαγωγές μας έχουν αυξηθεί σημαντικά σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα», τόνισε ανώτερος αξιωματούχος της Rosneft. Και όλα αυτά χάρη στον Εγιούμπ, ο οποίος όπως σημείωσε στη WSJ αντίπαλος έμπορος, «μόλις απέκτησε μια δεύτερη ζωή».
