Στα ύψη εκτοξεύθηκαν και πάλι χθες οι τιμές του πετρελαίου μετά το πλήγμα στο μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο, το South Pars στο Ιράν. Την ανησυχία ενέτεινε και η αντίδραση της Τεχεράνης, που πλέον απειλεί ευθέως τις γειτονικές χώρες με πλήγματα στις δικές τους εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου, προειδοποιώντας ότι αποτελούν «θεμιτούς στόχους» αντεκδίκησης. Αργά το βράδυ χθες, το αργό Δυτικού Τέξας βρισκόταν στα 99,04 δολ. το βαρέλι σημειώνοντας άνοδο 2,88% και το Brent στα 109,24 δολ. το βαρέλι με άνοδο 5,63%. Από την αρχή του πολέμου, άλλωστε, οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 40%.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θέλει απεγνωσμένα να ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ για να αντιμετωπίσει την ενεργειακή κρίση, αλλά όλα δείχνουν πως δεν πρόκειται να το καταφέρει εύκολα. Οι επιθέσεις των Ιρανών σε πλοία και η απειλή των ναρκών στην περιοχή έχουν μειώσει στο ελάχιστο την κίνηση στο θαλάσσιο πέρασμα, αφήνοντας τον έλεγχο των όποιων ροών στην Τεχεράνη. Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και η διακοπή της διέλευσης των δεξαμενόπλοιων προκαλεί ελλείψεις καυσίμων και αυξήσεις τιμών από την Ασία έως την Ευρώπη και την Αφρική. Τώρα η κίνηση μέσα από τα Στενά γίνεται με τους όρους του Ιράν. Ελάχιστα πλοία έχουν καταφέρει να περάσουν, κινούμενα κοντά στις ιρανικές ακτές, που σημαίνει πως η διέλευση εξαρτάται από την έγκριση της Τεχεράνης. Εν ολίγοις, τα Στενά δεν είναι επισήμως κλειστά, όμως η πρόσβαση ελέγχεται και η επιστροφή σε μια κανονικότητα στο διεθνές εμπόριο και στη μεταφορά πετρελαίου φαίνεται ακόμη πολύ μακριά.
Οσοι είναι επιφυλακτικοί απέναντι στην πρόταση της Ουάσιγκτον για παροχή συνοδείας στα δεξαμενόπλοια επικαλούνται την πρόσφατη εμπειρία στην Ερυθρά Θάλασσα, στην άλλη πλευρά της Αραβικής Χερσονήσου. Εκεί, οι αντάρτες Χούθι στην Υεμένη χρησιμοποίησαν παρόμοιες τακτικές για να διαταράξουν την κυκλοφορία μέσω του στενού Μπαμπ αλ Μαντέμπ, παρά τις βομβαρδιστικές επιχειρήσεις από τις ΗΠΑ και άλλους. Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Κιρ Στάρμερ, δήλωσε τη Δευτέρα ότι η χώρα του δεν θα συρθεί στον πόλεμο και ότι το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ «δεν είναι απλό». «Μπορείτε να το δείτε αυτό ιστορικά, όταν υπήρξαν άλλες συγκρούσεις που επηρέασαν τα στενά», είπε. Εξάλλου, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν υπογράμμισε ότι η Γαλλία δεν θα συμμετάσχει ακόμη σε επιχειρήσεις. Ωστόσο, είναι έτοιμος να συνεργαστεί σε ένα σύστημα συνοδειών όταν η κατάσταση ηρεμήσει. «Δεν είμαστε μέρος της σύγκρουσης και ως εκ τούτου η Γαλλία δεν θα συμμετάσχει ποτέ σε επιχειρήσεις για το άνοιγμα ή την απελευθέρωση των Στενών του Ορμούζ στο τρέχον πλαίσιο», τόνισε ο Mακρόν. «Μόλις ηρεμήσει η κατάσταση, μόλις σταματήσουν οι βασικοί βομβαρδισμοί, είμαστε έτοιμοι, μαζί με άλλες χώρες, να αναλάβουμε την ευθύνη για ένα σύστημα συνοδείας».
Στρατιωτικοί αναλυτές συμφωνούν ότι χωρίς εκεχειρία μια προσπάθεια συνοδείας είναι επικίνδυνη. «Η στρατιωτική λύση είναι η λιγότερο καλή λύση», επισήμανε στο Bloomberg ο Τομ Σαρπ, πρώην αξιωματικός του πολεμικού ναυτικού του Ηνωμένου Βασιλείου, που είχε υπηρετήσει στον Περσικό Κόλπο στο παρελθόν, «είναι περισσότερο πολιτικό ζήτημα». «Αυτό που κάνει τώρα το Ιράν είναι αυτό που είδαμε να κάνουν οι Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα», πρόσθεσε. «Μόνο μερικά βλήματα είναι αρκετά για να τρομάξουν τα πλοία και να μείνουν μακριά». Ακόμη και εάν οι ΗΠΑ συγκροτήσουν ένα συνασπισμό χωρών για την παροχή συνοδείας στα πλοία, ο αντίκτυπος θα είναι περιορισμένος, σημειώνει το Bloomberg, καθώς η όποια κίνηση στα Στενά θα απέχει πολύ από την επιστροφή στην κανονική κυκλοφορία. Το πέρασμα είναι στενό, με μόλις 48 χιλιόμετρα πλάτος στο πιο στενό του σημείο, κάτι που σημαίνει ότι πύραυλοι, drones και μικρά σκάφη μπορούν εύκολα να φτάσουν στα πλοία.
Οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι τράπεζες αναμένεται να παραμείνουν απρόθυμες να ασφαλίσουν ή να χρηματοδοτήσουν ταξίδια κοντά στο Ιράν, λόγω της έκθεσης σε κυρώσεις και του κινδύνου επιθέσεων. Με τις θαλάσσιες μεταφορές να αποκλείονται, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στέλνουν πετρέλαιο μέσω αγωγών, παρακάμπτοντας το Ορμούζ. Αλλά δεν μπορούν να αντικαταστήσουν πλήρως τις ποσότητες που κανονικά διακινούνται μέσω των Στενών. Σύμφωνα με το Bloomberg, ακόμη και το τέλος του πολέμου μπορεί να μην αρκεί για να ανοίξει ξανά η πλωτή οδός. Το Ιράν θα μπορούσε να συνεχίσει κάποιες κατά καιρούς επιθέσεις στα Στενά, ώστε να κάνει τις διελεύσεις υπερβολικά επικίνδυνες και άρα να συνεχίσει να διαταράσσει τη ναυσιπλοΐα, για να έχει έναν επιπλέον μοχλό πίεσης.
