Η ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη γεωπολιτική κρίση μετά την ενεργειακή του 2022 και μέχρι στιγμής αντέχει. Οι τιμές της ενέργειας σε Γερμανία και Γαλλία έχουν συγκρατηθεί πολύ περισσότερο στην κρίση της Μέσης Ανατολής, παρά την άνοδο του πετρελαίου. Πριν από τέσσερα χρόνια οι τιμές της ενέργειας προκάλεσαν ένα πληθωριστικό σοκ που κράτησε χρόνια, αλλά αυτή τη φορά οι συνεχείς επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτριες έχουν βοηθήσει να αποτραπεί ένα μεγάλο σοκ στις τιμές.
Μέχρι στιγμής οι αυξήσεις είναι πολύ μικρότερες από εκείνες που σημειώθηκαν στην προηγούμενη κρίση, όταν η Ρωσία διέκοψε τις ροές από τους αγωγούς, οδηγώντας τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας στα ύψη και αναγκάζοντας τις κυβερνήσεις να καταφύγουν σε μέτρα έκτακτης ανάγκης. Αυτή τη φορά το σύστημα φαίνεται καλύτερα προετοιμασμένο.
Οπως τονίζει η Μοργάν Τριέ Κουότ, προσωρινή πρόεδρος της Alpiq Holding AG, «η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας έχει διαφοροποιηθεί πολύ περισσότερο από την αγορά πετρελαίου και μπορεί να αντέξει μια μείωση της προσφοράς πετρελαίου ή του αερίου». Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου εντείνουν τις πληθωριστικές πιέσεις και η Ε.Ε. προειδοποιεί ότι αν διαρκέσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ο πληθωρισμός αναμένεται να υπερβεί το 3% φέτος.
Οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, όμως, παραμένουν σαφώς χαμηλότερες σε σύγκριση με τα επίπεδα προ τεσσάρων ετών και αυτό σημαίνει ότι θα λειτουργήσουν ως ανάχωμα σε πιέσεις για πολλαπλές αυξήσεις των επιτοκίων. Στην κορύφωση της ενεργειακής κρίσης του 2022 και μετά τις εκρήξεις που σημειώθηκαν στον αγωγό Nord Stream τον Σεπτέμβριο του 2022, οι τιμές του αερίου έφτασαν σε επίπεδα ρεκόρ, καθώς αυξανόταν η ζήτηση.
Τώρα η παραγωγή ηλιακής ενέργειας αρχίζει να επιταχύνεται μετά την υποτονική περίοδο του χειμώνα, ενώ η θεαματική αύξηση των νέων εγκαταστάσεων πολλαπλασιάζει το μερίδιό της στο δίκτυο. Η αύξηση στην παραγωγή ανανεώσιμων έρχεται ακριβώς τη στιγμή που αρχίζει να μειώνεται η ζήτηση σε όλη την Ευρώπη. Τον Μάρτιο η ζήτηση για ενέργεια αναμένεται να είναι κατά περίπου 10% λιγότερη σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο.
«Αυτό που βλέπουμε αυτή τη στιγμή είναι η ενεργειακή μετάβαση σε πλήρη εξέλιξη», επισημαίνει ο Χόρχε Μαρτίνεζ, διευθυντικό στέλεχος της ενεργειακής Nadara, και προσθέτει ότι «ακόμη κι αν εκτοξευθούν οι τιμές του αερίου, αντιδρώντας στις γεωπολιτικές εντάσεις, η σημαντική παραγωγή ηλιακής ενέργειας και η μεγάλη παραγωγική της δυνατότητα λειτουργούν προστατευτικά». Η παραγωγή αιολικής ενέργειας ανακάμπτει επίσης έπειτα από μια περίοδο που είχε υποχωρήσει σε επίπεδα κάτω των αναμενομένων.
Επιπλέον, ο στόλος πυρηνικών αντιδραστήρων της Γαλλίας, πυλώνας της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας, βρίσκεται τώρα σε πολύ καλύτερη κατάσταση σε σύγκριση με το πώς ήταν στη διάρκεια της πρόσφατης ενεργειακής κρίσης και αυξάνει την προσφορά στο δίκτυο. Οπως αναφέρουν αναλυτές της Rabobank, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όχι μόνον μειώνουν τη μέση τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά αποτρέπουν και μια εκτόξευση των τιμών. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της εν λόγω τράπεζας, χωρίς τις ανανεώσιμες πηγές και την εποχιακή υποχώρηση της ζήτησης, οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη θα ήταν ήδη περίπου 30% υψηλότερες από σήμερα.
Επιπλέον, για να αποτρέψει μια εκτόξευση των τιμών της ενέργειας, η Ε.Ε. λαμβάνει σειρά μέτρων μεταξύ των οποίων τη μείωση των χρεώσεων για τη χρήση του δικτύου, όπως και τη μείωση των φόρων στην ενέργεια, αλλά και μια προσαρμογή των αδειών για εκπομπές καυσαερίων στην αγορά άνθρακα.
