Με την οικονομία της στα πρόθυρα ολικής κατάρρευσης και την ενεργειακή ασφυξία που της έχει προκαλέσει η απώλεια του πετρελαίου της Βενεζουέλας μετά τη σύλληψη του Μαδούρο, η Κούβα κάνει στροφή με μια επίθεση φιλίας προς τους Κουβανούς της Αμερικής. Πρόκειται για έναν διπλωματικό ελιγμό της Αβάνας και μια σημαντική αλλαγή από την εχθρική στάση που διατηρούσε επί δεκαετίες προς τη διασπορά της Αμερικής.
Η απώλεια του πετρελαίου της Βενεζουέλας μετά τη σύλληψη του Μαδούρο έχει φέρει την οικονομία της στα πρόθυρα κατάρρευσης.
Σε συνέντευξη που παραχώρησε τη Δευτέρα στην τηλεόραση του NBC News ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Οσκαρ Πέρεζ Ολίβα Φράγκα, ανιψιός του πρώην προέδρου Ραούλ Κάστρο, εξέφρασε την πρόθεση της κυβέρνησης να αναπτύξει εμπορικές σχέσεις «με τους Κουβανούς που διαμένουν στις ΗΠΑ και τους απογόνους τους». Διευκρίνισε πως η Αβάνα ενδιαφέρεται να τονώσει σειρά από τομείς της κουβανικής οικονομίας, από την αγορά ακινήτων και τον τουρισμό μέχρι τις υποδομές.
Η έκκλησή του προς την κουβανική διασπορά συνέπεσε με τη μεγαλύτερη διακοπή ρεύματος που έχει γνωρίσει η νησιωτική χώρα από την έναρξη του ενεργειακού αποκλεισμού της από τον Αμερικανό πρόεδρο και η οποία άφησε περίπου 11 εκατ. Κουβανούς χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα τη Δευτέρα το απόγευμα. Η χώρα έχει περιέλθει σε δεινή θέση και γνωρίζει διπλή κρίση, οικονομική και ανθρωπιστική, εξαιτίας της έλλειψης καυσίμων, καθώς έχει αναγκαστεί να αναστείλει τις πτήσεις από και προς το νησί, με αποτέλεσμα να πλήττεται ο τουρισμός, καίρια πηγή εσόδων για την Αβάνα. Την ίδια στιγμή, οι πολίτες σχηματίζουν ουρές έξω από τα βενζινάδικα για να αγοράσουν λίγη βενζίνη, ενώ τα νοσοκομεία αναγκάζονται να αναβάλουν προγραμματισμένες εγχειρήσεις. Και παράλληλα έχουν σε μεγάλο βαθμό διακοπεί η διανομή τροφίμων και η αποκομιδή των απορριμμάτων.
Μεταρρυθμίσεις
Αντιμέτωπη έτσι με αυτήν τη δυσβάσταχτη κρίση, η Αβάνα έχει ανακοινώσει από τον περασμένο μήνα σειρά οικονομικών μεταρρυθμίσεων, επιτρέποντας σε ιδιωτικές εταιρείες να εισάγουν και να διανέμουν καύσιμα στη χώρα προκειμένου να αντιμετωπίσει την ενεργειακή κρίση. Παράλληλα, η Αβάνα στρέφεται στο κεφάλαιο της κουβανικής διασποράς. Οι Κουβανοί που ζουν στις ΗΠΑ αποτελούν μια κοινότητα πλουσίων και ισχυρών παραδοσιακά υποστηρικτών του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, αλλά και του σκληρού εμπάργκο κατά της Αβάνας.
Για να διοχετευθούν, όμως, κεφάλαια των Κουβανοαμερικανών στην Αβάνα, θα πρέπει να αρθεί το εμπάργκο που έχει επιβάλει η Ουάσιγκτον στη χώρα και το οποίο απαγορεύει στους Αμερικανούς να κλείσουν οποιαδήποτε επιχειρηματική συμφωνία με την Κούβα. Και η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει δείξει καμία διάθεση για κάτι τέτοιο. Σε ό,τι αφορά το άνοιγμα του Κουβανού αντιπροέδρου προς τη διασπορά, δεν φαίνεται να αποτελεί καθοριστικό παράγοντα, όπως τονίζει ο Μάθιου Αχο, στέλεχος της νομικής εταιρείας Akerman και ειδικός επί θεμάτων Κούβας. «Τίποτε από αυτά δεν πρόκειται να αλλάξει τους κανόνες και τους περιορισμούς των ΗΠΑ», υπογραμμίζει και προσθέτει ότι «χρειάζονται δύο για το ταγκό». Αντιθέτως, ο πρόεδρος Τραμπ προέβη χθες σε άκρως προσβλητικές δηλώσεις προς την Κούβα και την ηγεσία της, όταν είπε πως η χώρα είναι στα πρόθυρα κατάρρευσης και θέλει να κάνει μια συμφωνία με την Ουάσιγκτον και προσέθεσε αλαζονικά: «Θα έχω την τιμή να πάρω την Κούβα, είτε να την απελευθερώσω είτε να την πάρω, νομίζω μπορώ να κάνω ό,τι θέλω με αυτήν».
Υπό την υφιστάμενη νομοθεσία της Κούβας, οι Κουβανοί της Αμερικής μπορούν να επενδύσουν στη χώρα μόνον αν επαναπατριστούν και εγκατασταθούν εκεί, που σημαίνει να δεχθούν τους όρους του καθεστώτος. Αν, όμως, αλλάξει η νομοθεσία, η διασπορά μπορεί να αποτελέσει μια αναγνωρισμένη κατηγορία επενδυτών. Η ηγεσία της χώρας επί πολλά χρόνια αντιστέκεται σε μια τέτοια μεταβολή και δεν επιτρέπει στους Κουβανούς των ΗΠΑ να επενδύσουν στη χώρα, φοβούμενη μήπως χάσει τον πολιτικό έλεγχο. Εχει, άλλωστε, επιβάλει αρκετά αυστηρούς περιορισμούς στον μικρό ιδιωτικό τομέα της οικονομίας της και αποτρέπει την επέκτασή του, φοβούμενη πως αν αναδυθεί μια τάξη επιχειρηματιών, αυτή θα αμφισβητήσει το καθεστώς. Στην παρούσα συγκυρία, πάντως, με την οικονομική εξόντωση της χώρας, τις δυσκολίες του πληθυσμού της και τις πιέσεις που υφίσταται η κυβέρνηση, την εξωθούν να αναζητήσει επενδύσεις και σκληρό νόμισμα.
Τι συμβαίνει σήμερα
Οπως επισημαίνει, όμως, ο Γουίλιαμ Λεογκράντε, ειδικός επί θεμάτων Κούβας στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον, μόνον άνθρωποι συναισθηματικά δεμένοι με το νησί είναι πρόθυμοι να επενδύσουν σε αυτό, δεδομένων των εξαιρετικά κακών οικονομικών και επιχειρηματικών συνθηκών που προσφέρει. Αν υπάρξουν αλλαγές στη νομοθεσία της χώρας, ενδέχεται να ενισχυθούν τα δικαιώματα των επενδυτών. Πολλές από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις του νησιού χρηματοδοτούνται ήδη και προμηθεύονται από Κουβανούς της Αμερικής που ζουν στην πολιτεία της Φλόριντα και σε περιοχές όπως το Μαϊάμι.
Παρά την παραδοσιακά εχθρική στάση του καθεστώτος προς τη διασπορά, σε περιόδους μεγάλων οικονομικών δυσκολιών η Αβάνα έχει φανεί πρόθυμη να δεχθεί πίσω τους αυτοεξόριστους Κουβανούς, προκειμένου να διασφαλίσει επενδύσεις και σκληρό νόμισμα. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιτρέψει μόνο σε αμερικανικές εταιρείες να εξάγουν καύσιμα στην Κούβα που προορίζονται για τις εταιρείες του ιδιωτικού τομέα.
