Ενώπιον μιας νέας πληθωριστικής απειλής βρίσκονται οι κεντρικές τράπεζες σε όλο τον κόσμο. Ο πόλεμος στο Ιράν τινάζει στον αέρα το πλάνο που είχαν μόλις πριν από μερικές ημέρες για την πορεία της νομισματικής πολιτικής, υποχρεώνοντας κάποιες κεντρικές τράπεζες να καθυστερήσουν τη μείωση των επιτοκίων δανεισμού και κάποιες ακόμη και να εξετάσουν το ενδεχόμενο αύξησης.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η στροφή στη νομισματική πολιτική δεν θα γίνει αμέσως. Η Fed, η ΕΚΤ και η Τράπεζα της Αγγλίας, για παράδειγμα, αναμένεται να διατηρήσουν αμετάβλητο το κόστος δανεισμού, αξιολογώντας στο μεταξύ τον αντίκτυπο της εκτίναξης του κόστους ενέργειας στην ανάπτυξη και τις τιμές. Βέβαια, στις ανακοινώσεις των συνολικά 21 κεντρικών τραπεζών που συνεδριάζουν τις επόμενες ημέρες προβλέπεται με βεβαιότητα ότι ο τόνος θα είναι πιο «μαζεμένος», αναγνωρίζοντας τον κίνδυνο ενός νέου πληθωριστικού σοκ.
Μέχρι στιγμής το ενδεχόμενο μείωσης του κόστους δανεισμού εξακολουθεί να είναι πιθανό για τη Fed –απλώς όχι για αυτόν τον μήνα– καθώς οι ρωγμές στην αμερικανική αγορά εργασίας υπερκαλύπτουν τον κίνδυνο ανάφλεξης του πληθωρισμού. Εξ ου και οι αγορές εξακολουθούν να αναμένουν χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής, με τις ΗΠΑ να αποτελούν εξαίρεση ανάμεσα στις χώρες του G7.
Διαφορετική είναι η κατάσταση στην Ευρώπη, όπου παρά τους κινδύνους για την ανάπτυξη, η προσοχή στρέφεται ξεκάθαρα στον πληθωρισμό και οι προσδοκίες για περαιτέρω χαλάρωση έχουν πλέον εξαφανιστεί.
Η Ευρωζώνη είναι σαφώς πιο έτοιμη να διαχειριστεί τυχόν αύξηση του πληθωρισμού σε σύγκριση με την κρίση του 2022.
Στη Βρετανία, λίγες ημέρες πριν από το ξέσπασμα του πολέμου, δινόταν πιθανότητα 80% σε μείωση επιτοκίων κατά τη συνεδρίαση του Μαρτίου. Τώρα οι αξιωματούχοι προβλέπεται να διατηρήσουν τα επιτόκια αμετάβλητα και οι αγορές αναμένουν όλο και περισσότερο μια αύξηση. Η Τράπεζα της Αγγλίας αντιμετωπίζει το «κλασικό παράδειγμα ενός προβλήματος στασιμοπληθωρισμού», είπε στο Bloomberg η Εμα Μοριάρτι της CG Asset Management. «Αφενός, οφείλει να δείξει υπευθυνότητα και να διασφαλίσει ότι οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό θα παραμείνουν σταθερές», αφετέρου υπάρχει ένας πραγματικός κίνδυνος η αύξηση των επιτοκίων «να επιδεινώσει το πρόβλημα της ζήτησης», συμπλήρωσε.
Η ανάπτυξη είναι σταθερότερη στην Ευρωζώνη, η οποία είναι σαφώς πιο έτοιμη να διαχειριστεί τυχόν αύξηση του πληθωρισμού σε σύγκριση με το σοκ του 2022. Στην επικείμενη συνεδρίαση της Πέμπτης οι αξιωματούχοι αναμένεται ευρέως να διατηρήσουν αμετάβλητο το κόστος δανεισμού, αλλά στη συνέχεια το τοπίο είναι θολό. Οι αγορές δείχνουν πεπεισμένες ότι η ΕΚΤ θα προχωρήσει σε μία ή δύο αυξήσεις φέτος.
Ιαπωνία – Αυστραλία
Οι πιθανότητες για αύξηση είναι ισχυρότερες στην Ιαπωνία, όπου ο πληθωρισμός αναμένεται να ξεπεράσει τον στόχο του 2% για τέταρτο συναπτό έτος. Εξάλλου η Ιαπωνία –όπως και πολλές χώρες της Ασίας– εξαρτάται έντονα από τις εισαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή και 80% των αποστολών αυτών διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ. Οσο το θαλάσσιο πέρασμα παραμένει κλειστό τόσο παρατείνεται η άνοδος των τιμών πετρελαίου και επιδεινώνονται οι προοπτικές του πληθωρισμού και της ανάπτυξης.
Στο μεταξύ, η Τράπεζα της Αυστραλίας αναμένεται να προχωρήσει σε αύξηση επιτοκίων αυτή την εβδομάδα, αντί για τον Μάιο που προβλεπόταν αρχικά. Απεναντίας, στη Βραζιλία αναμένεται χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής λόγω της ασθενούς ανάπτυξης που καταγράφηκε στο τέλος του 2025 και του ύψους του κόστους δανεισμού που βρίσκεται κοντά σε υψηλό 20 ετών.
Το αδιανόητο
Αυτά τα παραδείγματα καταδεικνύουν ότι η κάθε οικονομία βρίσκεται σε διαφορετικό σημείο του κύκλου νομισματικής πολιτικής και σε διαφορετική δημοσιονομική κατάσταση, απαιτώντας ξεχωριστό σχέδιο δράσης. Εξ ου και η επικεφαλής του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, είπε ότι δεδομένης και της αβεβαιότητας για τη διάρκεια του πολέμου, το σημαντικότερο είναι να παραμείνουμε ευέλικτοι. «Αν η νέα σύγκρουση αποδειχθεί παρατεταμένη, έχει σαφή και προφανή δυναμική να επηρεάσει το επενδυτικό κλίμα, την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό, δημιουργώντας νέες απαιτήσεις για τους αξιωματούχους της νομισματικής πολιτικής… Σε αυτό το νέο παγκόσμιο περιβάλλον σκεφτείτε το αδιανόητο και προετοιμαστείτε για αυτό», τόνισε.
