Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκαλεί ισχυρούς κλυδωνισμούς σε δύο από τους πιο εξωστρεφείς κλάδους της παγκόσμιας οικονομίας: τις αερομεταφορές και την αυτοκινητοβιομηχανία. Οι κολοσσοί των αιθέρων του Κόλπου, που επί δεκαετίες αψήφησαν τις γεωγραφικές αντιξοότητες και έγιναν από τους μεγαλύτερους και πιο κερδοφόρους αερομεταφορείς στον κόσμο, αντιμετωπίζουν τώρα μία άνευ προηγουμένου κρίση που απειλεί να αποδομήσει το μοντέλο των διεθνών κόμβων.
Περισσότερες από 52.000 πτήσεις έχουν ακυρωθεί από το τέλος Φεβρουαρίου επηρεάζοντας έξι εκατομμύρια επιβάτες.
Η Emirates, η Qatar Airways και η Etihad Airways, οι τρεις πυλώνες που μετέτρεψαν το Ντουμπάι, την Ντόχα και το Αμπου Ντάμπι σε παγκόσμους κόμβους μεταφορών, βιώνουν τη μεγαλύτερη δοκιμασία τους μετά την πανδημία. Περισσότερες από 52.000 πτήσεις έχουν ακυρωθεί από το τέλος Φεβρουαρίου λόγω του πολέμου, επηρεάζοντας έξι εκατομμύρια επιβάτες. Το πλεονέκτημα της γεωγραφικής τους θέσης, που επιτρέπει τη σύνδεση της Ευρώπης με την Ασία και την Αυστραλία, έχει μετατραπεί πλέον σε παγίδα. Οπως επισημαίνουν αναλυτές της αεροπορικής βιομηχανίας, όταν αυτοί οι κεντρικοί κόμβοι παραλύουν, ολόκληρο το παγκόσμιο σύστημα μεταφορών απορρυθμίζεται, δημιουργώντας ένα φαινόμενο «ντόμινο» που εκτείνεται από τη Νέα Υόρκη έως το Νέο Δελχί.
Το κόστος της αναταραχής είναι μεγάλο. Εκτός από τα διαφυγόντα κέρδη, οι αερομεταφορείς επιβαρύνονται με τα πάγια έξοδα συντήρησης και μισθοδοσίας, ενώ ο τουρισμός στην περιοχή έχει δεχθεί τεράστιο πλήγμα, χάνοντας περίπου 600 εκατ. δολ. την ημέρα, σύμφωνα με εκτιμήσεις. Η οικονομική ζημία μόνο από τις τουριστικές δαπάνες θα μπορούσε να κυμανθεί από 34 έως 56 δισ. δολ. φέτος, ανάλογα με τη διάρκεια του πολέμου και το πόσο τρομάζει τους ταξιδιώτες, σύμφωνα με ανάλυση της ερευνητικής εταιρείας Tourism Economics.
Παρά την ισχυρή τους βάση και τα κρατικά κεφάλαια που στηρίζουν τις μεγάλες αεροπορικές εταιρείες της περιοχής, η πρόκληση της διατήρησης της εμπιστοσύνης των επιβατών είναι το στοίχημα της επόμενης ημέρας. Ταυτόχρονα, ευρωπαϊκοί κολοσσοί όπως η Lufthansa προσπαθούν να καλύψουν το κενό, αυξάνοντας τις πτήσεις προς Ασία και Αφρική, όμως η έλλειψη εφεδρικών αεροσκαφών και πληρωμάτων περιορίζει την ικανότητά τους για άμεση παρέμβαση.
Μεγάλο πλήγμα δέχεται την ίδια στιγμή και η αυτοκινητοβιομηχανία, ένας κλάδος που εξαρτάται άμεσα από τη σταθερότητα των τιμών ενέργειας και τις εφοδιαστικές αλυσίδες, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν πλήττει την Ευρώπη με ένα ενεργειακό σοκ που δύσκολα μπορεί να απορροφήσει. Η Volkswagen προειδοποίησε πρόσφατα ότι η κλιμάκωση της σύγκρουσης αυξάνει τους γεωπολιτικούς κινδύνους και απειλεί τις πωλήσεις σε πολυτελείς μάρκες, όπως η Porsche και η Audi.
Το ενεργειακό σοκ που προκαλεί η σύγκρουση εκτοξεύει το κόστος παραγωγής και μεταφοράς, την ώρα που η Ευρώπη παλεύει με την οικονομική στασιμότητα και τα δημόσια χρέη. Η πίεση μετακυλίεται σε ολόκληρη την παραγωγική αλυσίδα. Εταιρείες όπως η Claas, που κατασκευάζει γεωργικά μηχανήματα, βλέπουν το κόστος μεταφοράς να αυξάνεται, ενώ εκφράζουν ανησυχίες για την κερδοφορία των αγροτών που πλήττονται από τις τιμές του ντίζελ και των λιπασμάτων.
Στη χημική βιομηχανία, το φυσικό αέριο που χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη καθίσταται πλέον απαγορευτικό, με κίνδυνο την επιτάχυνση της αποβιομηχάνισης της Γηραιάς Ηπείρου. Ακόμη και παραδοσιακές δυνάμεις, όπως η ελβετική σοκολατοβιομηχανία Lindt, αναθεωρούν τις προβλέψεις τους, επιβεβαιώνοντας ότι κανένας κλάδος δεν μένει αλώβητος.
Σε αντίθεση με την κρίση στην Ουκρανία, τα ευρωπαϊκά κράτη διαθέτουν πλέον περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια για να στηρίξουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Με το κόστος δανεισμού να αυξάνεται και τον πληθωρισμό να παραμονεύει, η πολιτική ηγεσία καταφεύγει σε μέτρα που δεν απαιτούν μεγάλες δαπάνες, όπως οι έλεγχοι στα πρατήρια καυσίμων.
Οι αναλυτές συμφωνούν ότι η διάρκεια του πολέμου είναι εκείνη που θα κρίνει αν η παγκόσμια οικονομία θα βυθιστεί σε μια νέα περίοδο ύφεσης ή αν οι αεροπορικές εταιρείες και οι βιομηχανίες θα επιδείξουν την απαραίτητη ανθεκτικότητα για να ανακάμψουν.
