Ο μεγάλος κερδισμένος του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν είναι, προς το παρόν τουλάχιστον, η Μόσχα, καθώς αυξάνεται απότομα η ζήτηση για το δικό της πετρέλαιο εξαιτίας της έλλειψης από τις χώρες της Μέσης Ανατολής, που αδυνατούν να εξάγουν το πετρέλαιό τους ενώ ορισμένες έχουν αναγκαστεί και να διακόψουν την παραγωγή λόγω των πληγμάτων στις υποδομές. Στο μεταξύ η άνοδος της τιμής του πετρελαίου εκτοξεύει τα έσοδα που εισρέουν στα ταμεία του ρωσικού κράτους από τις εξαγωγές του.
Κίνα και Ινδία έχουν αυξήσει σημαντικά τις παραγγελίες τους – Η Ουάσιγκτον έχει επιτρέψει προσωρινά στις χώρες ανά τον κόσμο τις εισαγωγές ρωσικού αργού.
Βάσει εκτιμήσεων αναλυτών και παραγόντων του κλάδου, τα έσοδα της Μόσχας από το πετρέλαιο αυξάνονται κατά 150 εκατ. δολ. την ημέρα, από τη στιγμή που οι τιμές του μαύρου χρυσού πήραν την ανιούσα. Υπολογίζεται ότι έχουν εισρεύσει στα ταμεία του ρωσικού κράτους από 1,3 δισ. έως 1,9 δισ. δολ. φόροι στις εξαγωγές πετρελαίου από τη στιγμή που έκλεισαν τα Στενά του Ορμούζ.
Ανοδος της ζήτησης
Στο μεταξύ, οι παραδοσιακοί πελάτες της, Κίνα και Ινδία, έχουν αυξήσει σημαντικά τις παραγγελίες τους και βάσει των τελευταίων στοιχείων οι εισαγωγές των δύο χωρών σε ρωσικούς υδρογονάνθρακες έχουν αυξηθεί κατά 22% από τις πρώτες ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Η εταιρεία δεδομένων για θέματα ενέργειας Kpler υπολογίζει ότι η Ρωσία εξάγει τώρα το πετρέλαιό της στην Ινδία σε τιμές αυξημένες κατά περίπου 5 δολ. το βαρέλι πάνω από την τιμή του Brent. Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, από την αρχή του πολέμου και μέχρι το τέλος Μαρτίου η Μόσχα θα έχει συγκεντρώσει 3,3 έως 4,9 δισ. δολ. πρόσθετων κερδών, αν βέβαια το αργό Ουραλίων παραμείνει στα 70 με 80 δολ. και δεν επιστρέψει στα επίπεδα των 52 δολ. το βαρέλι στα οποία ήταν μέχρι προσφάτως ο μέσος όρος δύο μηνών.
Αντιδράσεις Μερτς
Η συγκυρία εξώθησε, άλλωστε, την Ουάσιγκτον να επιτρέψει προσωρινά στις χώρες ανά τον κόσμο τις εισαγωγές ρωσικού αργού από τα δεξαμενόπλοια που είναι τώρα φορτωμένα στις θάλασσες. Εχει προηγηθεί η απόφαση του Αμερικανού προέδρου να επιτρέψει στην Ινδία τις εισαγωγές ρωσικού αργού προκειμένου να σταθεροποιηθούν οι αγορές ενέργειας. Την απόφαση της Ουάσιγκτον επέκρινε άμεσα ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, όταν σε συνάντηση με τον Νορβηγό ομόλογό του τόνισε ότι «η απόφαση είναι λανθασμένη, υπάρχει μεν ένα πρόβλημα με τις τιμές, αλλά όχι πρόβλημα προσφοράς». Προσέθεσε μάλιστα ότι η κίνηση του προέδρου Τραμπ τον εξέπληξε χθες το πρωί και αναρωτήθηκε «ποιοι άλλοι παράγοντες εξώθησαν την αμερικανική κυβέρνηση σε αυτή την απόφαση». Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, οι εισαγωγές της Ινδίας σε ρωσικό πετρέλαιο έχουν ήδη φτάσει στα 1,5 εκατ. βαρέλια την ημέρα καταγράφοντας αύξηση 50% σε σύγκριση με τις αρχές του προηγούμενου μήνα. Σε ανάρτησή του στο Χ ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ χαρακτήρισε την απόφαση της Ουάσιγκτον «βραχυπρόθεσμο μέτρο προσαρμοσμένο στην κατάσταση» της αγοράς πετρελαίου που βρίσκεται σε μετάβαση. Πηγές της αγοράς εκτιμούν ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν φορτωμένα σε δεξαμενόπλοια στη θάλασσα περίπου 124 εκατ. βαρέλια ρωσικού αργού σε 30 περιοχές ανά τον κόσμο. Η απόφαση της Ουάσιγκτον δεν εμπόδισε, πάντως, την τιμή του πετρελαίου να κλείσει την Πέμπτη σε επίπεδα πάνω από τα 100 δολ. το βαρέλι.
Σε ό,τι αφορά τις τιμές στις οποίες πουλάει τώρα το πετρέλαιό της η Ρωσία, υπολογίζεται ότι κυμαίνονται περίπου στα 20 έως 30 δολ. το βαρέλι πάνω από τον μέσο όρο τους την αμέσως προηγούμενη περίοδο. Και για κάθε 10 δολ. που αυξάνεται η μέση τιμή του πετρελαίου Ουραλίων, αυξάνονται και τα έσοδα των ρωσικών πετρελαϊκών από τις εξαγωγές τους, ενώ από αυτά η Μόσχα εισπράττει 1,63 δισ. δολ. από φόρους.
Εν ολίγοις, πρόκειται για πλήρη ανατροπή της δύσκολης κατάστασης στην οποία είχε περιέλθει τελευταία η Μόσχα με την πτώση των τιμών του πετρελαίου και τη διακοπή των εξαγωγών της στην Ινδία υπό τις πιέσεις της Ουάσιγκτον. Σύμφωνα με έκθεση που έδωσε χθες στη δημοσιότητα η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας, τον Φεβρουάριο και ειδικότερα τις τελευταίες ημέρες πριν από τα πρώτα πλήγματα στο Ιράν, οι εξαγωγές ρωσικού αργού και παραγώγων είχαν μειωθεί κατά 11,4% στα 6,6 εκατ. βαρέλια την ημέρα, καταγράφοντας το χαμηλότερο επίπεδο μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Οι σχέσεις με Ε.Ε.
Οπως τονίζει ο Μπόρις Ντοντόνοφ, στέλεχος της Σχολής Οικονομικών του Κιέβου, όλα θα εξαρτηθούν εφεξής από τη διάρκεια του πολέμου, αλλά το σίγουρο είναι ότι «οι τρέχουσες τιμές του πετρελαίου βοηθούν τη Ρωσία να επιτύχει τους δημοσιονομικούς στόχους της αυτό το τρίμηνο και να αρχίσει να αποταμιεύει χρήματα». Δηλαδή, ο πόλεμος έχει δώσει στη Ρωσία τη δυνατότητα να ενισχύσει τη θέση της στις αγορές ενέργειας εις βάρος των χωρών του Κόλπου, που από την αρχή του πολέμου έχουν χάσει στο σύνολό τους 15 δισ. δολ. Η Μόσχα ευελπιστεί να εκμεταλλευτεί εις το έπακρον την κατάσταση και ήδη ο Βλαντιμίρ Πούτιν έχει αφήσει να εννοηθεί ότι ενδέχεται να επανασυνδεθούν οι μακροχρόνιες οικονομικές σχέσεις της Ρωσίας με την Ευρώπη. Επικαλέστηκε, μάλιστα, την «εποικοδομητική συζήτησή του» με τον Αμερικανό πρόεδρο, που άφησε να εννοηθεί ότι είναι πιθανή η άρση των κυρώσεων. Στο μεταξύ, μελέτη μεγάλης ενεργειακής εταιρείας προειδοποιεί τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πως θα υποστούν πιέσεις για να αναβάλουν ειλημμένη απόφασή τους για απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού υγροποιημένου αερίου (LNG), αν παραταθεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Η ίδια μελέτη συνιστά στις χώρες του Κόλπου να αναλάβουν το συντομότερο πρωτοβουλίες για την αποκλιμάκωση της κρίσης και να υπερασπιστούν το μερίδιό τους στην ενεργειακή αγορά της Ευρώπης.
