Οι ΗΠΑ έχουν εφαρμόσει εδώ και χρόνια ένα προσεκτικά σχεδιασμένο εγχειρίδιο οικονομικής πολιτικής για να πιέσουν τους αντιπάλους τους να αλλάξουν συμπεριφορά. Φέτος, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ εξάντλησε αυτά τα εργαλεία, επιλέγοντας αντ’ αυτού να χρησιμοποιήσει στρατιωτική βία για να απομακρύνει τους ηγέτες του Ιράν και της Βενεζουέλας.
Η απόφαση να εγκαταλειφθούν οι εκστρατείες κυρώσεων μέγιστης πίεσης στο Ιράν και στη Βενεζουέλα ελήφθη έπειτα από εκτεταμένες προσπάθειες χρήσης της οικονομικής επιρροής των ΗΠΑ, οι οποίες και απέτυχαν να επιφέρουν πολιτικές αλλαγές. Σε πολλές περιπτώσεις, η εκτεταμένη φοροδιαφυγή και η χαλαρή επιβολή των κυρώσεων μείωσαν την ισχύ τους, ακόμη και όταν οι ΗΠΑ βασίστηκαν περισσότερο σε αυτά τα μέτρα για να αποφύγουν τις ένοπλες συγκρούσεις. Αλλά σε μια παγκόσμια οικονομία που είναι ολοένα και πιο κατακερματισμένη και πολλά νομίσματα εκτός από το δολάριο κερδίζουν εξέχουσα θέση, η οικονομική ισχύς της Αμερικής περιορίζεται.
Ο πρόεδρος Τραμπ έχει εκφράσει την προτίμησή του για τους δασμούς έναντι των κυρώσεων ως το οικονομικό όπλο της επιλογής του, αλλά έχει επιβάλει κυρώσεις στους ενεργειακούς τομείς του Ιράν, της Βενεζουέλας και της Ρωσίας κατά τη διάρκεια και των δύο θητειών του. Κατά την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ εφάρμοσε επιθετικά τις κυρώσεις, ενοχλώντας τους συμμάχους των ΗΠΑ και πυροδοτώντας νέες προσπάθειες φοροδιαφυγής. Ο πρώην υπουργός Οικονομικών του, Στίβεν Μνούτσιν, προειδοποίησε το 2019 ότι με την πάροδο του χρόνου μια ανεύθυνη χρήση κυρώσεων θα μπορούσε να ωθήσει τον κόσμο να απομακρυνθεί από το δολάριο ως αποθεματικό νόμισμα.
Τώρα, με τις τιμές του πετρελαίου να εκτοξεύονται στα ύψη, οι ΗΠΑ έχουν αρχίσει να χαλαρώνουν ορισμένες κυρώσεις κατά της Ρωσίας που έχουν επιβληθεί μετά την εισβολή της στην Ουκρανία το 2022. Το υπουργείο Οικονομικών δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι θα επιτρέψει να παραδοθεί στην Ινδία ρωσικό πετρέλαιο που έχει αποκλειστεί στη θάλασσα και το οποίο έχει υποστεί κυρώσεις.
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι η πρόσθετη ελάφρυνση των κυρώσεων για τη Ρωσία θα μπορούσε να βοηθήσει στη μείωση των τιμών του πετρελαίου, απελευθερώνοντας εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου. Επί χρόνια, ωστόσο, οι ΗΠΑ προειδοποιούν για τους κινδύνους του «σκιώδους στόλου» της Ρωσίας, δηλαδή τα δεξαμενόπλοια «φαντάσματα» που έχει χρησιμοποιήσει για να αποφύγει τις κυρώσεις.
Ανάλογα με το πώς η κυβέρνηση Τραμπ θα επιλέξει να χαλαρώσει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, αυτά τα δεξαμενόπλοια θα μπορούσαν να γίνουν μέρος μιας στρατηγικής που θα επιτρέψει την πώληση περισσότερου πετρελαίου σε όλο τον κόσμο. «Είναι μια άλλη ενδιαφέρουσα οπτική γωνία σχετικά με τις διαδοχικές επιπτώσεις των διαφόρων πολιτικών κυρώσεων και μιλάει για την πιο συναλλακτική προσέγγιση στη χρήση των κυρώσεων», λέει ο Αλεξ Ζέρντεν, ιδρυτής της Capitol Peak Strategies και πρώην αξιωματούχος του Γραφείου Τρομοκρατίας και Οικονομικών Πληροφοριών του υπουργείου Οικονομικών. Ο Λευκός Οίκος θεωρεί ότι η χαλάρωση των ρωσικών κυρώσεων για το πετρέλαιο θα προσφέρει ελάχιστα οφέλη για τη Ρωσία. Οι επικριτές, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι το να επιτρέπεται η ροή ρωσικού πετρελαίου κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν υπογραμμίζει την ασυνέπεια των πολιτικών κυρώσεων των ΗΠΑ.
«Ομολογουμένως, αυτό δεν είναι ένα σημαντικό απροσδόκητο κέρδος ή κέρδος για τη Ρωσία, αλλά υπονομεύει την Ουκρανία», δήλωσε ο Ντάνιελ Τάνεμπαουμ, ανώτερος συνεργάτης στο Atlantic Council, ο οποίος προηγουμένως διετέλεσε συντονιστής του Γραφείου Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων για την Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Νέας Υόρκης. «Αν μπορούμε να αντέξουμε τον πόνο της αντιμετώπισης του Ιράν, γιατί να μην πιέσουμε και τη Ρωσία;».
