Καθώς ο πόλεμος στο Ιράν προκαλεί «το μεγαλύτερο πετρελαϊκό σοκ στην Ιστορία», όπως προειδοποίησε χθες η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (ΙΕΑ), όλα δείχνουν πως καμία γεωγραφική ζώνη δεν πρόκειται να μείνει αλώβητη από τις συνέπειές του. Για ορισμένες γεωγραφικές ζώνες το πλήγμα μπορεί να είναι δυσβάσταχτο και καθοριστικό και να επεκτείνεται στην παγκόσμια οικονομία και για άλλες σαφώς μικρότερο, ενώ δεν λείπουν και κάποιοι κερδισμένοι από τη λαίλαπα του πολέμου.
Αναμφίβολα οι συνέπειες θα είναι, όπως και ήδη είναι, πολύ μεγαλύτερες για τις οικονομίες του Κόλπου, που σύμφωνα με την Capital Economics θα συρρικνωθούν κατά 2% φέτος αν ο πόλεμος λήξει σύντομα, αλλά η ύφεσή τους θα φτάσει στο 15% σε περίπτωση ενός παρατεταμένου πολέμου. Το πλήγμα θα είναι μεγαλύτερο για το Κουβέιτ και το Κατάρ, καθώς οι οικονομίες τους εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον ενεργειακό τους κλάδο και δεν μπορούν να εξάγουν το πετρέλαιό τους παρά μόνον διά θαλάσσης. Η Σαουδική Αραβία, αντιθέτως, όπως και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, μπορούν να περιορίσουν τις ζημίες καθώς έχουν τη δυνατότητα να εξάγουν μέρος του πετρελαίου τους μέσω αγωγών που δεν περνούν από το Ιράν.
Δεδομένου, όμως, ότι κλονίζεται η αίγλη που είχε αποκτήσει τα τελευταία χρόνια με τις δυσθεώρητες επενδύσεις της και χάνει τη φήμη της ως ασφαλής περιοχή, ενδέχεται να τιναχτεί στον αέρα το φαραωνικό σχέδιο «Vision 2030» της Σαουδικής Αραβίας, εφόσον εξαρτάται από τις ξένες επενδύσεις. Στην ευρύτερη περιοχή είναι άλλωστε δεδομένο ότι θα δεχθεί καίριο πλήγμα ο τουρισμός, που εκτιμάται πως θα μειωθεί 27% φέτος. Σύμφωνα μάλιστα με την εταιρεία ερευνών για θέματα τουρισμού Tourism Economics, ο κλάδος στην περιοχή θα χάσει έσοδα ύψους 56 δισ. δολ. Δύσκολα θα μείνουν ανεπηρέαστες και γειτονικές οικονομίες, όπως για παράδειγμα της Αιγύπτου, καθώς τελευταία διεθνείς επενδυτές εγκαταλείπουν τα ομόλογά της ενώ παράλληλα το υψηλό κόστος της ενέργειας θα φέρει τα δημόσια οικονομικά της στα όριά τους.
Οσον αφορά τις ΗΠΑ, ο αντίκτυπος του πολέμου στην αμερικανική οικονομία θα είναι σαφώς μικρότερος, καθώς η υπερδύναμη έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια στην υπ’ αριθμόν ένα παραγωγό πετρελαίου και χώρα εξαγωγής ενέργειας χάρη στην πυρετώδη παραγωγή σχιστολιθικών υδρογονανθράκων. Δεν πρόκειται όμως να παραμείνει πλήρως θωρακισμένη από τις συνέπειες του πολέμου στις τιμές της ενέργειας δεδομένου ότι ήδη έχουν αυξηθεί σημαντικά οι τιμές της βενζίνης και ήδη επιβαρύνουν τα οικονομικά των αμερικανικών νοικοκυριών. Από χθες οι τιμές του πετρελαίου έχουν και πάλι εκτοξευθεί, με το αργό Δυτικού Τέξας να βρίσκεται γύρω στα 95 δολ. το βαρέλι, σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από τα 80 δολ. το βαρέλι που σύμφωνα με αναλυτές της Oxford Economics θα επιταχύνουν τον πληθωρισμό κατά 0,2 εκατοστιαίες μονάδες και θα μειώσουν τον ρυθμό ανάπτυξης κατά 0,1 εκατοστιαία μονάδα.
Η Γηραιά Ηπειρος επίσης δεν πρόκειται να δεχθεί το ολέθριο πλήγμα που θα δεχθούν οι χώρες του Κόλπου, καθώς τα πετρέλαια της Μέσης Ανατολής αντιπροσωπεύουν μικρό μερίδιο των ενεργειακών αναγκών της. Και πάλι όμως, θα επηρεαστεί σημαντικά από τις τιμές της παγκόσμιας αγοράς που θα επιβαρύνουν τις οικονομίες της σε μια ήδη εύθραυστη συγκυρία. Ηδη οι τιμές του φυσικού αερίου στην αγορά του Αμστερνταμ έχουν αυξηθεί κατά 50% από την αρχή του πολέμου και φέρνουν οδυνηρές αναμνήσεις από την ενεργειακή κρίση του 2022 και το σοκ που προκάλεσε η διακοπή των ροών του ρωσικού αερίου μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Σύμφωνα, πάντως, με αναλυτές του κλάδου, όπως ο Τζέιμς Σμιτ, ειδικός επί θεμάτων ανεπτυγμένων αγορών στην ING, το πλήγμα δεν πρόκειται να είναι αντίστοιχο αυτή τη φορά. Οπως τονίζει ο ίδιος, το 2022 οι συνθήκες στην παγκόσμια οικονομία ευνοούσαν την επιτάχυνση του πληθωρισμού, καθώς είχε προηγηθεί η πανδημία και το συνεπακόλουθο έμφραγμα στις εφοδιαστικές αλυσίδες και η χαλάρωση της δημοσιονομικής πολιτικής ανά τον κόσμο πυροδοτούσε την κρίση.
Και στην περίπτωση της Ευρώπης καθοριστικός παράγοντας θα είναι η διάρκεια του πολέμου και το πόσο θα διαρκέσει ο αποκλεισμός του υγροποιημένου αερίου (LNG) του Κατάρ. H Ιταλία αναμένεται να πληγεί κυρίως λόγω μεγάλης εξάρτησης από το υγροποιημένο αέριο του Κατάρ, που αντιπροσωπεύει σχεδόν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς LNG. Εχει άλλωστε αναδειχθεί σε σημαντικό προμηθευτή της Ευρώπης μετά τη διακοπή του ρωσικού αερίου. Μέγας κερδισμένος η Ρωσία, που όλα δείχνουν πως επανέρχεται στην παγκόσμια αγορά ενώ δεν είχε έως τώρα τη δυνατότητα να εξάγει μεγάλο μέρος του πετρελαίου της εξαιτίας του εμπάργκο που της έχει επιβάλει η Δύση μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Η απουσία του πετρελαίου του Κόλπου μοιραία θα αυξήσει τη ζήτηση για το ρωσικό πετρέλαιο και ενδεχομένως θα ενισχύσει τη διαπραγματευτική θέση της Μόσχας έναντι της Κίνας, της Ινδίας και πολλών άλλων χωρών-πελατών της.
