Δεν είναι ποτέ κατάλληλη στιγμή για αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου λόγω πολέμου, όπως μπορεί να βεβαιώσει η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Αλλά η σημερινή κρίση στη Μέση Ανατολή πλήττει τις δυτικές οικονομίες σε μια πιο εύθραυστη στιγμή. Οι αγορές εργασίας είναι πιο χαλαρές, τα εταιρικά περιθώρια κέρδους μικρότερα και τα επιτόκια πολύ υψηλότερα από ό,τι ήταν πριν από τέσσερα χρόνια. Είτε οι κυβερνήσεις προστατεύσουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις από την ακριβότερη ενέργεια είτε τα αφήσουν εκτεθειμένα, το αποτέλεσμα είναι πιθανότατα το ίδιο: το κόστος δανεισμού θα αυξηθεί. Οι αγορές ομολόγων είναι ήδη τεταμένες. Ακόμη και μετά την πρόβλεψη του Ντόναλντ Τραμπ, την Τρίτη, για ταχεία αποκλιμάκωση της έντασης με το Ιράν, οι αποδόσεις των 10ετών ομολόγων στη Γερμανία, στη Γαλλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιαπωνία παραμένουν πολύ πάνω από τα επίπεδα πριν από την κρίση. Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, όλοι είναι μεγάλοι εισαγωγείς ενέργειας και ιδίως φυσικού αερίου, το οποίο παίζει βασικό ρόλο στον καθορισμό των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, εάν η αναστάτωση στα Στενά του Ορμούζ συνεχιστεί, οι κυβερνήσεις ενδέχεται να αναγκαστούν να αντιμετωπίσουν εχθρικές αγορές χρέους και να χρηματοδοτήσουν για άλλη μια φορά ανώτατα όρια τιμών ενέργειας, επιδοτήσεις και μειώσεις φόρων. Η Νότια Κορέα έχει ήδη κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση και ο πρωθυπουργός του Η.Β. Κιρ Στάρμερ άφησε να εννοηθεί ότι η Βρετανία μπορεί να ακολουθήσει. Τα στοιχεία της δεξαμενής σκέψης Βruegel για το τελευταίο ενεργειακό σοκ της Ευρώπης δείχνουν πόσο ακριβά μπορεί να είναι τέτοια μέτρα: μεταξύ Σεπτεμβρίου 2021 και Ιανουαρίου 2023, κόστισαν στις ευρωπαϊκές χώρες –συμπεριλαμβανομένου του H.B.– 3,7% του ΑΕΠ. Αυτό θα υπερέβαινε το έλλειμμα 3,4% που εκτιμούν οι επίσημες προβλέψεις για την Ε.Ε. φέτος. Αλλά η αδράνεια θα οδηγούσε σε κάτι παρόμοιο. Η εμπειρία μετά την πανδημία έδειξε ότι οι εταιρείες αντιδρούν στις ενεργειακές κρίσεις συντονίζοντας τις αυξήσεις τιμών για να προστατεύσουν τα περιθώρια κέρδους τους, γι’ αυτό ακόμη και ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ, στην Ευρωζώνη και στη Βρετανία –που εξαιρεί τις τιμές των καυσίμων και των τροφίμων– κορυφώθηκε σε εύρος μεταξύ 5,7% και 7,1% το 2023.
Θεωρητικά, οι κεντρικές τράπεζες θα πρέπει να εξετάσουν τα μεμονωμένα ενεργειακά σοκ. Το πλήγμα στον πληθωρισμό αναμένεται να είναι μικρότερο αυτή τη φορά. Το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο διαπραγματεύεται περίπου 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα, πολύ κάτω από την κορύφωση των 300 ευρώ του 2022. Ο Σαντζάι Ράτζα της Deutsche Bank εκτιμά πως ακόμη και ένα γενναιόδωρο πακέτο στήριξης του Η.Β. θα ανέλθει σε 14 δισ. λίρες, ή 0,4% του ΑΕΠ, σε σύγκριση με 90 δισ. λίρες προηγουμένως. Ωστόσο, αυτό το επιπλέον δημοσιονομικό πλήγμα έρχεται σε μια εποχή που τα φορολογικά έσοδα της κυβέρνησης είναι ήδη περιορισμένα από τη χαμηλή ανάπτυξη. Ο κίνδυνος είναι ότι περισσότερες, ενδεχομένως αορίστου χρόνου, οικονομικές δεσμεύσεις θα ωθήσουν προς τα πάνω τις αποδόσεις των ομολόγων, καθιστώντας τα δημοσιονομικά μαθηματικά ακόμη πιο περίπλοκα. Οι κεντρικές τράπεζες θα μπορούσαν να βοηθήσουν με μια σαφή δέσμευση να στηρίξουν τις αγορές κρατικών ομολόγων, όπως έκανε η ΕΚΤ εν μέσω πανδημίας. Στο οριακό σημείο, οι επιδοτήσεις ενέργειας θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην άμβλυνση των φόβων για ένα σπιράλ τιμών. Αλλά το τρέχον επίπεδο πληθωρισμού, το οποίο είναι στον στόχο ή πάνω από αυτόν στην Ε.Ε. και στο Ηνωμένο Βασίλειο, σημαίνει ότι οι ρυθμιστές των επιτοκίων πιθανότατα δεν θα ενεργήσουν εκτός εάν οι αγορές ομολόγων βρίσκονται υπό ακραία πίεση. Εάν ο πόλεμος με το Ιράν συνεχιστεί, τα κρατικά ταμεία θα μπορούσαν να γίνουν αφορμή για νέα δεινά.
