Η αναζωπύρωση των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή οδήγησε σε σημαντική άνοδο των τιμών ενέργειας, εντείνοντας τις ανησυχίες για τις επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και την πορεία του πληθωρισμού. Η ιστορική εμπειρία υποδεικνύει όμως ότι το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι τόσο το μέγεθος της ανόδου των τιμών όσο η διάρκεια διατήρησής τους σε υψηλά επίπεδα, στοιχείο που επηρεάζει το αποτέλεσμα πλούτου αλλά και τις προσδοκίες στην οικονομία. Οι βραχύβιες αυξήσεις των τιμών ενέργειας τείνουν να έχουν παρωδικές και περιορισμένες επιδράσεις στον πληθωρισμό και την ανάπτυξη, με τις κεντρικές τράπεζες να παραβλέπουν συνήθως τέτοιου είδους παροδικά «σοκ προσφοράς». Σε περίπτωση όμως επιμονής των υψηλών τιμών ενέργειας, οι δευτερογενείς πληθωριστικές επιδράσεις καθίστανται περισσότερο πιθανές, καθώς οι πληθωριστικές προσδοκίες προσαρμόζονται ανοδικά λόγω του επίμονα υψηλότερου κόστους ενέργειας, ενισχύοντας τον κίνδυνο εμφάνισης στασιμοπληθωρισμού.
Αντιστοίχως, για την οικονομία των ΗΠΑ –καθαρό εξαγωγέα ενέργειας από το 2019– ο αντίκτυπος στην ανάπτυξη σε ένα σενάριο διατήρησης υψηλών τιμών ενέργειας για περιορισμένο χρονικό διάστημα εκτιμάται ότι θα είναι ήπιος. Η οικονομία βρισκόταν ήδη σε τροχιά ισχυρής ανάπτυξης πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών, ενώ η αναμενόμενη δημοσιονομική ώθηση από το πακέτο φορολογικής μεταρρύθμισης εκτιμάται ότι θα προσφέρει ένα επιπλέον «μαξιλάρι» στήριξης στην εγχώρια ζήτηση. Ωστόσο, η οικονομία δεν είναι πλήρως θωρακισμένη σε ένα σενάριο παρατεταμένα υψηλών τιμών. Ενα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική σύσφιγξη των χρηματοπιστωτικών συνθηκών, προκαλώντας αρνητικές επιδράσεις πλούτου και, κατ’ επέκταση, επιβράδυνση της ιδιωτικής κατανάλωσης (καθώς τα τελευταία χρόνια στηρίζεται κυρίως στα ανώτερα εισοδηματικά κλιμάκια).
Με τον πληθωρισμό ήδη άνω του στόχου του 2% και τον αυξημένο κίνδυνο ενίσχυσης των πληθωριστικών προσδοκιών, η ομοσπονδιακή τράπεζα Fed είναι πιθανόν να υιοθετήσει πιο επιφυλακτική στάση σε ένα σενάριο παρατεταμένα υψηλών τιμών ενέργειας. Η προθεσμιακή αγορά έχει ήδη αναθεωρήσει τις προσδοκίες, με το μέγεθος της αναμενόμενης μείωσης των επιτοκίων μέχρι το τέλος του έτους να έχει περιοριστεί περίπου σε 30 μ.β. από 50 μ.β. πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών. Αντιστοίχως για την ΕΚΤ, οι αγορές τιμολογούν πλέον πιθανότητα 60% για αύξηση 25 μ.β. μέχρι τέλος του έτους, έναντι πιθανότητας 15% για μείωση 25 μ.β. πριν από την έναρξη του πολέμου.
*EUROBANK RESEARCH
