Καθώς συνεχίζονται οι εχθροπραξίες μεταξύ ΗΠΑ – Ισραήλ και Ιράν, άμεσες είναι οι επιπτώσεις στις διεθνείς τιμές πετρελαίου και αερίου, οι οποίες με το που άνοιξαν οι αγορές χθες Δευτέρα το πρωί εμφάνισαν ισχυρές ανοδικές τάσεις. Το αργό τύπου brent, το διεθνές benchmark, ανατιμήθηκε στην αρχή κατά 13% και έφθασε τα 82 δολ. το βαρέλι για να υπάρξει αποκλιμάκωση αργότερα στα 78.50 δολ., καθώς προχωρούσε η ημέρα.
Οι λόγοι για την ήπια αντίδραση των αγορών, σε αντίθεση με προβλέψεις «ειδημόνων» που έβλεπαν εκτόξευση στα 90 και 100 δολάρια, είναι δύο.
Πρώτον, η κυκλοφορία πετρελαιοφόρων και άλλων πλοίων με χύδην φορτίο μέσα από τα Στενά του Ορμούζ δεν έχει σταματήσει πλήρως, παρά τις ιρανικές προειδοποιήσεις. Κάτι που δεν έχουν πλέον την τεχνική δυνατότητα να επιβάλλουν οι ναυτικές μονάδες των Φρουρών της Επανάστασης. Ωστόσο, πολλά πλοία επέλεξαν την Κυριακή και τη Δευτέρα να μη διασχίσουν τα Στενά.
Από τα 110 πλοία που περνούν μέσα από τα Στενά σε καθημερινή βάση, είναι ζήτημα αν διήλθαν 10-15 τις τελευταίες 24 ώρες. Με περισσότερα από 150 πλοία να έχουν αγκυροβολήσει εκατέρωθεν των Στενών, εν αναμονή δράσης από το αμερικανικό ναυτικό, το οποίο καλείται να διασφαλίσει το συγκεκριμένο πέρασμα των 29 ν.μ. απ’ όπου διέρχεται καθημερινά το 25% της παγκόσμιας προμήθειας πετρελαίου και LNG.
Ωστόσο, ένας πλέον σοβαρός κίνδυνος ελλοχεύει, που δεν είναι άλλος από το να υποχρεωθούν πολλές παραγωγικές μονάδες στην περιοχή (Σ. Αραβία, Ιράκ, Κουβέιτ, ΗΑΕ) να σταματήσουν τη λειτουργία τους ώστε να προστατευθούν από σοβαρές καταστροφές λόγω των συνεχών ιρανικών βαλλιστικών επιθέσεων.
O δεύτερος λόγος που έχει συγκρατήσει τις πετρελαϊκές τιμές είναι το υψηλό επίπεδο των διεθνών αποθεμάτων αργού και προϊόντων σε ξηρά και θάλασσα (stocks) –υπολογίζονται στα 8.200 εκατ. βαρέλια– και της εφεδρικής παραγωγικής ικανότητας του OPEC, που εκτιμάται στα 4,5 εκατ. βαρέλια την ημέρα. Η δυνατότητα ενημέρωσης σε άμεσο χρόνο για αποθέματα και παραγωγή έχει εξαλείψει μεγάλο μέρος της αβεβαιότητας για την προμήθεια, που είναι ο βασικός λόγος για την κερδοσκοπία η οποία οδηγεί τις τιμές σε υψηλά επίπεδα.
Η σημερινή κρίση διαφοροποιείται όμως από τις προηγούμενες, καθότι επηρεάζονται πλέον και οι τιμές του αερίου, αφού ένα σημαντικό τμήμα της παγκόσμιας προμήθειας LNG με προέλευση από το Κατάρ διέρχεται μέσα από τον Περσικό Κόλπο και τα Στενά. Τόσο η προβληματική διέλευση όσο και η απόφαση της Qatar Energy να κλείσει τις παραγωγικές μονάδες της λόγω πληγμάτων (που αναχαιτίστηκαν) από ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους έστειλε τις τιμές στα ύψη, με ανατίμηση κατά 50%, με το συμβόλαιο στο TTF να φθάνει τα 47,80 ευρώ /MWh από τα 32 ευρώ που ήταν την Παρασκευή. Η αδυναμία του Κατάρ να συνεχίσει παραγωγή και εξαγωγές ισοδυναμεί με απώλεια 20% της παγκόσμιας προμήθειας LNG και αυτό είναι λογικό να εντείνει την ανησυχία, οδηγώντας τις τιμές σε υψηλά, αλλά όχι πρωτόγνωρα επίπεδα.
*Ο κ. Κωστής Σταμπολής είναι πρόεδρος του ΙΕΝΕ.
