Εχοντας καταφύγει επί χρόνια στην αγορά χρυσού για να προστατεύσουν τις αποταμιεύσεις τους από τον πληθωρισμό αλλά και επειδή παραδοσιακά αντιμετωπίζουν το πολύτιμο μέταλλο ως ασφαλή, εύκολα μεταφερόμενη και απτή αποθήκευση αξίας, δόθηκε στους Τούρκους ένα δώρο, αλλά επιβράδυνε την πορεία και την προσπάθεια της χώρας για την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού. Η άνοδος της τιμής του πολύτιμου μετάλλου στη διάρκεια του περασμένου έτους εκτόξευσε στα ύψη την αξία του χρυσού που διατηρούσαν τα τουρκικά νοικοκυριά σε περισσότερο από 750 δισ. δολ. συνολικά. Πρόκειται για ιλιγγιώδη αξία με κριτήρια τα συνήθη στην Τουρκία, της οποίας το ΑΕΠ ανέρχεται περίπου σε 1,57 τρισ. δολ., που σημαίνει πως η αξία του χρυσού των Τούρκων ανέρχεται περίπου στη μισή αξία της οικονομίας τους.
Η κεντρική τράπεζα της χώρας υπολογίζει πως ένας όγκος χρυσού αξίας 600 δισ. δολ. βρίσκεται «κάτω από τα στρώματα» ή «κάτω από τα μαξιλάρια», καθώς νοικοκυριά και επιχειρήσεις έχουν συγκεντρώσει χρυσό και τον διατηρούν εκτός του τραπεζικού συστήματος. Ο διπλασιασμός της αξίας των νομισμάτων, των κοσμημάτων αλλά και ακόμη και κάποιων ράβδων χρυσού ή άλλων χρυσών αντικειμένων ενθάρρυνε τους Τούρκους να δαπανήσουν περισσότερα, παρά τη φοβερή ακρίβεια και τον πληθωρισμό που υπερβαίνει το 30%. Μιλώντας στο Reuters ο Ασίμ Γκουρσέλ, ιδιοκτήτης καταστήματος πώλησης και αγοράς χρυσού στην Κωνσταντινούπολη, ανέφερε πως στη διάρκεια του περασμένου έτους πολλοί πελάτες του ρευστοποίησαν χρυσό που είχαν στην κατοχή τους για να αγοράσουν κατοικίες ή αυτοκίνητα. Πρόκειται για την αντιστροφή παλαιότερης τάσης των Τούρκων που έφθαναν στο σημείο να πωλούν κατοικίες για να αγοράσουν χρυσό.
Οικονομολόγοι και στελέχη της κεντρικής τράπεζας επισημαίνουν πως η στροφή των Τούρκων στην κατανάλωση περιπλέκει τις προσπάθειες της χώρας να τιθασεύσει τον πληθωρισμό και αναπόφευκτα θα επιβραδύνει τις μειώσεις των επιτοκίων. Παρά τον υψηλό πληθωρισμό, πάντως, τον Ιανουάριο η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας μείωσε τα επιτόκια της τουρκικής λίρας κατά 100 μονάδες βάσης στο 37% και οι τιμές σημείωσαν άνοδο σχεδόν 5% σε μηνιαία βάση. Εκτοτε αυξάνει διαρκώς τις προβλέψεις της για τον πληθωρισμό.
Για πολλούς Τούρκους, πάντως, η εκτόξευση του χρυσού που τον περασμένο μήνα έφθασε στις 5.000 δολ. η ουγκιά, ήταν μια μεγάλη ευκαιρία μετά από μία δεκαετία παρατεταμένου και υψηλού πληθωρισμού και νομισματικών κρίσεων που συρρίκνωσαν δραματικά τα έσοδά τους και τις αποταμιεύσεις τους. Η Τουρκία διατηρεί παραδοσιακά τα υψηλότερα επίπεδα αποθεμάτων χρυσού παράλληλα με την Ινδία, τη Γερμανία και το Βιετνάμ. Επί πολλά χρόνια το πολύτιμο μέταλλο προσφέρει προστασία έναντι του πληθωρισμού και των αλλεπάλληλων υποτιμήσεων της τουρκικής λίρας, ενώ παράλληλα εγκρίνεται ως επένδυση από την ισλαμική παράδοση που θεωρεί αμάρτημα τον τόκο και την άντληση κέρδους από αυτόν. Εκτός από τον χρυσό που κρατούν τα νοικοκυριά κρυμμένο στα σπίτια, οι τουρκικές τράπεζες διατηρούν επίσης χρυσό αξίας περίπου 80 δισ. δολ. σε τραπεζικούς λογαριασμούς και επενδυτικά funds, ενώ η κεντρική τράπεζα διατηρεί χρυσό αξίας επίσης 80 δισ. δολ. στα διαθέσιμά της.
Η άνοδος της τιμής του χρυσού έχει πολλών ειδών αντίκτυπο στην τουρκική οικονομία, καθώς η κεντρική τράπεζα αναφέρει ότι οι τιμές των κατοικιών έχουν αυξηθεί πολύ περισσότερο στις περιφέρειες στις οποίες υπάρχουν μεγαλύτερα αποθέματα χρυσού. Υπογραμμίζει μάλιστα πως η άνοδος των τιμών στις περιοχές αυτές έχει καταγραφεί από το τελευταίο τρίμηνο του 2023, οπότε και άρχισε η ιλιγγιώδης άνοδος του χρυσού.
