Οι αναφορές είναι δυσοίωνες. Οι ημέρες κυριαρχίας του δολαρίου φτάνουν γρήγορα στο τέλος τους, λόγω της οικονομικής και πολιτικής δυσλειτουργίας των ΗΠΑ. Η Κίνα σχεδιάζει να εκτοπίσει το δολάριο, ενώ ακόμη και οι σύμμαχοι των Αμερικανών αποφεύγουν το δολάριο τώρα που οι ΗΠΑ γίνονται όλο και πιο ανταγωνιστικές. Αυτή η αφήγηση είναι εύλογη, λογική και φαινομενικά υποστηρίζεται από δεδομένα. Αλλά είναι ψευδής. Το δολάριο παραμένει σταθερά στο βάθρο του. Ο λόγος, ωστόσο, δεν είναι τόσο η αμερικανική ιδιαιτερότητα, όσο οι αδυναμίες των αντιπάλων και συμμάχων της Αμερικής. Φαινομενικά η Ουάσιγκτον κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της για να βλάψει το κύρος του δολαρίου. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν δείχνει σημάδια συγκράτησης των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και των αυξανόμενων επιπέδων χρέους, ενώ έχει μετατρέψει την κυριαρχία του δολαρίου σε όπλο στις παγκόσμιες πληρωμές.
Ο πρόεδρος Τραμπ εξαπέλυσε μετωπική επίθεση στην ανεξαρτησία της Fed. Ο ίδιος και οι παράγοντες που τον στηρίζουν διαβρώνουν τους μηχανισμούς ελέγχου και ισορροπιών που εμποδίζουν τις οικονομικές και εμπορικές πολιτικές να εκτροχιαστούν. Δεν είναι περίεργο που άλλες χώρες προσπαθούν να μειώσουν την έκθεσή τους στο δολάριο. Αλλά παρά τις συζητήσεις, το δολάριο εξακολουθεί να κυριαρχεί στα διεθνή αποθεματικά και στις πληρωμές.
Συνολικά, οι συμμετοχές ξένων επενδυτών σε ομόλογα του δημοσίου έχουν στην πραγματικότητα αυξηθεί κατά 650 δισ. δολάρια από τότε που ανέλαβε καθήκοντα ο Τραμπ, κάτι που δεν διαφέρει πολύ από τις αυξήσεις των δύο προηγούμενων ετών. Ακόμη και οι ξένες κεντρικές τράπεζες πρόσθεσαν σχεδόν 70 δισ. δολάρια στα αποθέματά τους. Ο κόσμος λοιπόν εξακολουθεί να αγοράζει άφθονες ποσότητες «ασφαλών» περιουσιακών στοιχείων σε δολάρια. Θεωρητικά, η τεχνολογία θα έπρεπε να βοηθήσει στην απομάκρυνση από το δολάριο. Η Κίνα έχει εκδώσει ψηφιακό γουάν και η ΕΚΤ σχεδιάζει να εκδώσει ψηφιακό ευρώ το 2029. Οι ΗΠΑ δεν σχεδιάζουν να εκδώσουν ψηφιακό δολάριο, κάτι που θα έπρεπε να θέσει το δολάριο σε μειονεκτική θέση.
Στην πραγματικότητα, το μερίδιο του δολαρίου στις παγκόσμιες πληρωμές (εξαιρουμένων των πληρωμών εντός της Ευρωζώνης, οι οποίες γίνονται όλες σε ευρώ) έχει διατηρηθεί σταθερό κοντά στο 60% τα τελευταία χρόνια. Ενα ψηφιακό γουάν και ένα ψηφιακό ευρώ δύσκολα θα αλλάξουν την ισορροπία. Στην πραγματικότητα, η τεχνολογία μπορεί να καταλήξει να ευνοεί το δολάριο. Ο πολλαπλασιασμός των stablecoins που υποστηρίζονται από το δολάριο θα μπορούσε να το ενισχύσει. Ο υπόλοιπος κόσμος μπορεί να παραπονιέται όσο θέλει για το δολάριο, αλλά η ευθύνη για την κυριαρχία του βαρύνει αποκλειστικά τις ίδιες τις χώρες που παραπονιούνται πιο έντονα.
Το Πεκίνο σαφώς θέλει να ενισχύσει την εξέχουσα θέση του γουάν στον διεθνή χρηματοοικονομικό τομέα. Το θεσμικό πλαίσιο ωστόσο της Κίνας δεν εμπνέει εμπιστοσύνη στους διεθνείς επενδυτές. Η Ευρωζώνη έχει οικονομικά βάρη, αλλά το χρηματοπιστωτικό της σύστημα είναι ιδιαίτερα κατακερματισμένο και η άνοδος του λαϊκιστικού εθνικισμού εμπνέει διχόνοια εντός και μεταξύ των χωρών-μελών της. Οι μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες και άλλες όπως η Βρετανία και η Ιαπωνία αντιμετωπίζουν αργή ανάπτυξη, υψηλά επίπεδα χρέους και άλλες οικονομικές δυσπραγίες. Ετσι, όταν οι εξαγωγείς, οι εισαγωγείς, οι επενδυτές και οι κεντρικές τράπεζες αναζητούν ένα νόμισμα που μπορούν να χρησιμοποιήσουν εύκολα και με λίγους περιορισμούς, εξακολουθούν να στρέφονται ως επί το πλείστον στο δολάριο. Ετσι, το πραγματικό ερώτημα είναι αν οι άλλες χώρες προτίθενται να τακτοποιήσουν τα χρηματοοικονομικά τους συστήματα και να βελτιώσουν τους θεσμούς τους. Διαφορετικά, θα παραμείνουν στο έλεος του δολαρίου και θα ευθύνονται μόνον οι ίδιες.
* Ο κ. Εσουάρ Πρασάντ είναι καθηγητής εμπορικής πολιτικής στη Σχολή Dyson στο Πανεπιστήμιο Cornell και ανώτερος συνεργάτης στο Ινστιτούτο Brookings.
