Η περασμένη εβδομάδα ξεκίνησε με εμπορικές επιτυχίες για τον Ντόναλντ Τραμπ: Υπό την απειλή πρωτοφανών δασμών ύψους τουλάχιστον 30%, η Ιαπωνία δεσμεύτηκε για επενδύσεις 36 δισ. δολαρίων στις ΗΠΑ και ο πρόεδρος της Ινδονησίας για άνοιγμα κρίσιμων κλάδων σε αμερικανικές επιχειρήσεις. Την Παρασκευή, όμως, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ απέρριψε τη νομική βάση των δασμών, αφήνοντας στον «αέρα» την τύχη τέτοιων συμφωνιών.
Οι κυβερνήσεις της Ασίας, όπου κατασκευάζεται η πλειονότητα των προϊόντων, είχαν σπεύσει πέρυσι να κλείσουν συμφωνίες με τον Τραμπ για να πετύχουν όσο το δυνατόν χαμηλότερες εμπορικές χρεώσεις. Με την απειλή καταστροφικών δασμών, χώρες όπως η Ιαπωνία και η Ινδονησία, έκαναν μεγάλες παραχωρήσεις, καταργώντας δασμούς, συμβαδίζοντας με τις ΗΠΑ σε θέματα κυρώσεων, εθνικής ασφάλειας και κρίσιμων μετάλλων.
Για τις ασιατικές οικονομίες που έκλεισαν συμφωνίες με τον Τραμπ, η Κίνα έχει μεγάλη σημασία, καθώς συνήθως είναι ο μεγαλύτερος οικονομικός και γεωπολιτικός εταίρος ή αντίπαλός τους. Ο Τραμπ υποσχέθηκε από την αρχή της θητείας του να αντισταθεί στον τεράστιο έλεγχο της Κίνας στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και μέσω εμπορικών συμφωνιών προσπάθησε να φέρει με το μέρος του τις γειτονικές ασιατικές χώρες.
Μέχρι στιγμής, η Κίνα έχει κρατήσει στάσιμες τις εμπορικές διαπραγματεύσεις με τον Τραμπ και μπορεί να καταλήξει με καλύτερη συμφωνία από τους γείτονές της ή τους εταίρους των ΗΠΑ. Μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, οι ασιατικές χώρες αναρωτιούνται αν έκαναν λάθος που έσπευσαν να συνάψουν συμφωνίες με τον Τραμπ και αν αυτές ισχύουν.
«Χώρες που υπέγραψαν συμφωνίες με τις ΗΠΑ και δεσμεύτηκαν σε δασμό άνω του 15% είναι πια σε μειονεκτική θέση», είπε ο Στίβεν Οκούν, διευθύνων σύμβουλος της APAC Advisors. «Ξαναδιαπραγματεύεσαι και κάνεις μεγαλύτερο παζάρι, δεδομένου ότι το πλεονέκτημα του Τραμπ μειώθηκε; Ή κρατάς ό,τι έχεις για να αποφύγεις αντίποινα;», είπε.
Στο μεταξύ, τα σκαμπανεβάσματα των δασμών αυξάνουν την αβεβαιότητα. Μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ο Τραμπ είπε ότι θα επιβάλει παγκόσμιο δασμό 10% με διαφορετική νομική βάση και ύστερα ανέφερε ότι θα τον αυξήσει σε 15%.
Τους τελευταίους μήνες, η Ιαπωνία, η Νότιος Κορέα και η Ταϊβάν συμφώνησαν σε δασμούς 15% ως αντάλλαγμα για επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων. Για αυτές τις χώρες δεν άλλαξαν πολλά πράγματα. Αντιθέτως, η Ινδονησία, η Μαλαισία και η Καμπότζη συμφώνησαν σε δασμούς 19% έναντι μεγάλων αγορών αμερικανικών αγαθών και το άνοιγμα συγκεκριμένων κλάδων, με αποτέλεσμα να βρίσκονται σε μειονεκτική θέση σε σύγκριση με άλλες ασιατικές οικονομίες. Επίσης, μία ακόμα δυσκολία είναι ότι ελάχιστες από τις συμφωνίες που έκλεισαν νωρίς έχουν επικυρωθεί. Πάντως, όσες χώρες επέλεξαν να ολοκληρώσουν τις συμφωνίες τους με την Ουάσιγκτον, γνωρίζοντας ότι το Ανώτατο Δικαστήριο μπορεί να ακυρώσει τους δασμούς, διαπραγματεύτηκαν υποθέτοντας ότι ο Τραμπ θα έβρισκε άλλο νομικό μέσο για να επιτύχει τον στόχο του, δηλαδή πιο ισορροπημένες εμπορικές σχέσεις.
«Οι χώρες που κέρδισαν είναι όσες δεν διαπραγματεύτηκαν μία εμπορική συμφωνία, ή χώρες όπως η Ιαπωνία που δεσμεύτηκαν να δώσουν πολλά χρήματα», είπε ο Πολ Ναντό του think tank Center for Strategic and International Studies. Ο ίδιος πιστεύει ότι οι δασμοί θα παραμείνουν, υπό κάποια νομική μορφή, αλλά και ότι η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου κατά πάσα πιθανότητα θα αλλάξει τη δυναμική των μελλοντικών συνομιλιών. «Μπαίνει στη συζήτηση με πιο αδύναμη διαπραγματευτική ισχύ», είπε χαρακτηριστικά ο Ναντό για τον Τραμπ.
