To 5% των εργαζομένων γραφείου χάνει τη δουλειά του μέσα σε 18 μήνες, μέσα σε δύο χρόνια η ανεργία στις ΗΠΑ ξεπερνάει το 10% και ο S&P 500 σημειώνει βουτιά 38%, καθώς η νέα πραγματικότητα της τεχνητής νοημοσύνης γίνεται ορατή: Ενα data center στη Β. Ντακότα έχει την οικονομική παραγωγή 10.000 εργαζομένων γραφείου στο Μανχάταν, όμως δεν καταναλώνει τίποτα. Πρόκειται για το «ΑΕΠ φάντασμα» (ghost GDP), δηλαδή χρήμα που εμφανίζεται μεν στους εθνικούς λογαριασμούς, αλλά δεν κυκλοφορεί στην πραγματική οικονομία. Και κάπως έτσι ξεσπά αυτό που η Citrini Research ονόμασε «η παγκόσμια κρίση νοημοσύνης του 2028».
Εδώ και λίγες ώρες, αυτή η ανάλυση από μια μικρή ερευνητική εταιρεία έχει γίνει viral, σε τέτοιο βαθμό ώστε έφτασε να προκαλέσει sell-off στη Wall Street τη Δευτέρα.
Και όμως, η Citrini Research δεν αποτελεί κομμάτι του παραδοσιακού finance (ιδρύθηκε από τον Τζέιμς βαν Γκίλεν, δημοσιεύει τέτοιες αναλύσεις από το 2023 και έχει κερδίσει ένα κοινό περίπου 110.000 συνδρομητών), ενώ ξεκαθαρίζει ότι η ανάλυσή της δεν αποτελεί πρόβλεψη, αλλά σενάριο.
Το viral σημείωμά της, γραμμένο σαν μια περιγραφή της οικονομικής πραγματικότητας της 30ής Ιουνίου του 2028, εξηγεί πώς η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να αντικαταστήσει τους εργαζόμενους και να διαταράξει σημαντικά οικονομίες που στηρίζονται στην κατανάλωση, όπως η αμερικανική, στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον.
Πρόκειται, όπως γράφει, για τη «νεκροψία» της προ κρίσης οικονομίας.
Αρχικά, η ευφορία γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη ήταν παντού. Εως τον Οκτώβριο του 2026, ο S&P 500 «φλέρταρε» με τα επίπεδα των 8.000 μονάδων και ο Nasdaq είχε σπάσει το φράγμα των 30.000 μονάδων.
Το αρχικό κύμα των απολύσεων, λόγω της AI, ξεκίνησε στις αρχές του 2026 και έκανε αυτό ακριβώς που υποτίθεται ότι κάνουν οι απολύσεις: Αύξησε τα περιθώρια κέρδους, έφερε θετικές εκπλήξεις στα εταιρικά αποτελέσματα και οδήγησε τα χρηματιστήρια σε ράλι. Τα κέρδη-ρεκόρ των επιχειρήσεων έγιναν νέες επενδύσεις στην ΑΙ.
Οι ονομαστικοί ρυθμοί ανάπτυξης των ΗΠΑ κινούνταν πάνω από το 5%, η παραγωγικότητα εκτινασσόταν και η πραγματική ωριαία οικονομική παραγωγή έφτασε σε επίπεδα που κανείς δεν είχε δει από τη δεκαετία του 1950, καθώς τα AI agents δεν κοιμούνται, δεν παίρνουν αναρρωτική άδεια και δεν χρειάζονται ασφάλιση.
Η AI μπορεί να διαταράξει σημαντικά τις οικονομίες που στηρίζονται στην κατανάλωση, όπως είναι η αμερικανική, στο πολύ κοντινό μέλλον, λέει συντάκτης της έκθεσης.
Με το εργατικό κόστος να βγαίνει από την εξίσωση, οι ιδιοκτήτες των εργαλείων αυτών είδαν τον πλούτο τους να εκτινάσσεται, αλλά η αύξηση των μισθών κατέρρευσε. Την ώρα που η αμερικανική κυβέρνηση υπερηφανευόταν για την παραγωγικότητα-ρεκόρ, οι εργαζόμενοι λευκού κολάρου που είχαν χάσει τις δουλειές τους από τις μηχανές αναγκάζονταν να δεχθούν θέσεις με χαμηλότερες απολαβές.
Και τότε φάνηκαν οι ρωγμές στην καταναλωτική οικονομία. Για οικονομίες όπως η αμερικανική, που στηρίζονται κατά 70% στην κατανάλωση, η ΑΙ δεν ήταν οικονομική πανάκεια, αλλά οικονομική πανδημία, σημειώνει η Citrini, καθώς το χρήμα απλά σταμάτησε να ρέει.
«Πιθανότατα θα μπορούσαμε να το είχαμε καταλάβει αυτό νωρίτερα αν ρωτούσαμε απλώς πόσα χρήματα ξοδεύουν οι μηχανές σε προαιρετικά αγαθά. (Απάντηση: είναι μηδέν)», γράφει η ανάλυση.
Η Citrini περιγράφει έναν φαύλο κύκλο που οδήγησε σε μια νέα κρίση: Η τεχνητή νοημοσύνη αντικαθιστά τους ανθρώπους, οι εργαζόμενοι γραφείου βλέπουν τα έσοδά τους και άρα τις δαπάνες τους να διαταράσσονται δομικά, οι τράπεζες αναγκάζονται να επαναξιολογήσουν τα στεγαστικά δάνεια που έχουν δώσει, αφού τα εισοδήματα των εργαζομένων λευκού κολάρου αποτελούν τη βάση τής ύψους 13 τρισ. δολαρίων αγοράς στεγαστικής πίστης.
Σύμφωνα με το σενάριο της εταιρείας ερευνών, το πρώτο κύμα αθέτησης πληρωμών λόγω AI «χτυπά» στα μέσα του 2027 και αναγκάζει τους πάντες να αναθεωρήσουν το αφήγημα, καθώς γίνεται σαφές ότι η διατάραξη δεν περιορίζεται στον κλάδο του λογισμικού, αλλά απειλεί κάθε επιχειρηματικό μοντέλο που έχει στηριχθεί στη διαμεσολάβηση.
Εως τον Οκτώβριο του 2028, καθώς η νέα πραγματικότητα είναι πια ορατή σε όλους, ο S&P 500 χάνει το 38% της αξίας του από τα υψηλά του Οκτωβρίου του 2026.
Οπως εξήγησε σε συνέντευξή του στο Bloomberg ο συν-συγγραφέας της viral ανάλυσης Αλαπ Σα, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να διαταράξει σημαντικά τις οικονομίες που στηρίζονται στην κατανάλωση, όπως είναι η αμερικανική, στο πολύ κοντινό μέλλον. Ειδικά καθώς στις ΗΠΑ, οι απολύσεις είναι πολύ πιο εύκολες από ό,τι σε άλλα μέρη του κόσμου, λέει.
Αυτό σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις θα πρέπει να εξετάσουν τη φορολόγηση των υπερκερδών από την AI, προκειμένου με τα έσοδα αυτά να δημιουργήσουν ένα «μαξιλάρι» απέναντι στις απολύσεις, τονίζει, καθώς περιγράφει ένα σενάριο όπου το 5% των εργαζομένων λευκού κολάρου χάνει τη δουλειά του μέσα σε 18 μήνες.
