Οι τιμές του αργού πετρελαίου παρουσιάζουν τις τελευταίες ημέρες διακυμάνσεις ανάλογα με τις πληροφορίες για τις πιθανότητες ενός στρατιωτικού πλήγματος εις βάρος του καθεστώτος της Τεχεράνης. Βασικός παραγωγός πετρελαίου, το Ιράν βρίσκεται απέναντι από την επίσης πλούσια σε πετρέλαιο Αραβική Χερσόνησο. Εξι πετρελαιοπαραγωγά κράτη του Κόλπου εξαρτώνται από την απρόσκοπτη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Εξ ου και η σύγκρουση στην περιοχή είναι σε θέση να διαταράξει τις ροές πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά και να αυξήσει τις διεθνείς τιμές. Ο Κλέιτον Σάιγκλ, ανώτερος ερευνητής και κάτοχος της έδρας James R. Schlesinger για την Ενέργεια και τη Γεωπολιτική στο Center for Strategic & International Studies της Ουάσιγκτον, επεξεργάστηκε 3+1 σενάρια για τις διαταραχές που θα μπορούσε πρακτικά να προκαλέσει μια σύρραξη στο Ιράν για τον εφοδιασμό και τις τιμές πετρελαίου.
1. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ διακόπτουν τις ιρανικές εξαγωγές
Αν αποκλείσουν το νησί Χαργκ –βασικός κόμβος φόρτωσης ιρανικού πετρελαίου– ή κατασχέσουν δεξαμενόπλοια, θα μπορούσαν να διαταραχθούν έως και 1,6 εκατ. βαρέλια/ημέρα (mb/d), τα οποία κατευθύνονται κυρίως στην Κίνα. Η απώλεια αυτή θα μπορούσε να αυξήσει τις τιμές κατά 10-12 δολάρια/βαρέλι. Το σενάριο θα ήταν αναστρέψιμο, αλλά τα ασφάλιστρα κινδύνου θα μπορούσαν να διατηρήσουν τις τιμές υψηλότερες για μεγαλύτερο διάστημα.
2. Το Ιράν διαταράσσει τις αραβικές εξαγωγές μέσω Ορμούζ
Αν το ιρανικό καθεστώς στοχεύσει δεξαμενόπλοια με ταχύπλοα, drones, πυραύλους ή νάρκες, θα μπορούσαν να επηρεαστούν έως 18 mb/d μη ιρανικού πετρελαίου και συναφών προϊόντων. Σε αυτή την περίπτωση οι τιμές θα ξεπερνούσαν τα 90 δολάρια/βαρέλι, προκαλώντας άνοδο και στις τιμές καυσίμων στις ΗΠΑ.
3. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ πλήττουν ιρανικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις
Αν στοχεύσουν άμεσα υπεράκτιες πλατφόρμες ή ακόμη και διυλιστήρια στο νησί Χαργκ, διακυβεύονται εξαγωγές 1,6 mb/d αλλά και εγχώρια παραγωγή 1,5 mb/d. Η ζημιά στις υποδομές θα μπορούσε να κρατήσει εκτός αγοράς ιρανικά βαρέλια για μεγάλο διάστημα, ωθώντας τις τιμές ακόμη και πάνω από τα 100 δολάρια/βαρέλι.
4. Το Ιράν πλήττει άμεσα αραβικές εγκαταστάσεις
Αν η Τεχεράνη στοχεύσει πεδία παραγωγής, τερματικούς σταθμούς ή κόμβους επεξεργασίας, θα τεθεί σε κίνδυνο μεγάλο μέρος των 18 mb/d μη ιρανικών εξαγωγών του Κόλπου. Σ’ αυτό το σενάριο οι τιμές θα μπορούσαν να ξεπεράσουν ακόμη και τα 130 δολάρια/βαρέλι, όπως συνέβη το 2022 μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Η παράμετρος του LNG
Στο μεταξύ, η σύγκρουση θα μπορούσε να επηρεάσει και τις εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μέσω Ορμούζ. Το Κατάρ εξάγει άνω των 10 δισ. κυβικών ποδιών ημερησίως, τα οποία θα μπορούσαν να διακοπούν εν μέσω επιθέσεων ή ναρκοθετήσεων. Μια αντίστοιχη εξέλιξη θα μπορούσε να αυξήσει τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας ακόμη και στις ΗΠΑ.
Σημειωτέον, οι αγωγοί που παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ έχουν περιορισμένη δυναμικότητα. Η Σαουδική Αραβία διαθέτει τον αγωγό Ανατολής – Δύσης με μέγιστη δυναμικότητα 5 mb/d – και μεγάλο μέρος χρησιμοποιείται ήδη. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μπορούν να εκτρέψουν περίπου το μισό των εξαγωγών τους. Ιράκ, Κουβέιτ, Μπαχρέιν και Κατάρ δεν διαθέτουν εναλλακτικές διαδρομές.
Στον περυσινό πόλεμο των 12 ημερών μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, στον οποίο συμμετείχαν και οι ΗΠΑ με την επιχείρηση «Midnight Hammer», οι εξαγωγές πετρελαίου από τον Κόλπο δεν υπέστησαν σοβαρές διαταραχές. Κι αυτό, διότι μια διακοπή των εξαγωγών της περιοχής θα ανέστειλε εκ των πραγμάτων και τις ιρανικές εξαγωγές. Η διαφορά είναι ότι, σε εκείνη τη φάση, η Τεχεράνη δεν θεώρησε απαραίτητα ότι αντιμετώπιζε υπαρξιακή απειλή κι έτσι δεν επιχείρησε να στοχεύσει πετρελαϊκές εγκαταστάσεις ή τη ναυτιλία των αραβικών χωρών.
Σήμερα το ιρανικό καθεστώς αντιμετωπίζει πρωτοφανή κίνδυνο. Στον βαθμό που οι εχθροπραξίες επαναληφθούν και το καθεστώς του Ιράν εκτιμήσει ότι αντιμετωπίζει πλέον υπαρξιακή απειλή, είναι πιθανό να ενεργοποιήσει τις δυνατότητες εις βάρος των περιφερειακών πετρελαϊκών ροών, αν θεωρήσει ότι δεν έχει να χάσει τίποτα.
