Την ώρα που η Ουάσιγκτον οχυρώνεται πίσω από νέα τείχη δασμών, η Κίνα επιχειρεί μια καλά σχεδιασμένη οικονομική αντεπίθεση που στοχεύει πολύ μακρύτερα από τη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ. Το Πεκίνο δεν επιδιώκει απλώς να επιβιώσει από τον εμπορικό πόλεμο, αλλά να αναδιαμορφώσει την αρχιτεκτονική της παγκόσμιας αγοράς και να μετατρέψει τους δασμούς του προέδρου Τραμπ προς όφελός του, θωρακίζοντας μία γιγαντιαία οικονομία, αξίας 19 τρισ. δολαρίων, από την πίεση των ΗΠΑ στο μακρινό μέλλον.
Με φόντο την αβεβαιότητα που δημιούργησε η Ουάσιγκτον, η Κίνα επιχειρεί να ενσωματώσει την τεράστια βιομηχανική βάση της στα μεγαλύτερα οικονομικά μπλοκ του κόσμου, από την Ε.Ε. μέχρι τις χώρες του Κόλπου και του Ειρηνικού, σύμφωνα με έρευνα του Reuters. Στο πλαίσιο αυτό επιταχύνει τις προσπάθειες για την επισημοποίηση περίπου 20 εμπορικών συμφωνιών συνολικά, οι οποίες βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση εδώ και χρόνια, παρά τις εκτεταμένες ανησυχίες για την υπερπαραγωγή της Κίνας, την άνιση πρόσβαση στην αγορά και την ασθενή εγχώρια ζήτηση.
Σύμφωνα με έρευνα του Reuters που βασίστηκε σε περισσότερα από 2.000 έγγραφα στρατηγικής και εκατοντάδες μελέτες κρατικών ακαδημαϊκών ιδρυμάτων, η κινεζική ηγεσία εφαρμόζει ένα συστηματικό σχέδιο για να αναδιαμορφώσει την εμπορική πολιτική των ΗΠΑ και να εξουδετερώσει τη στρατηγική περιορισμού της Ουάσιγκτον.
Η Κίνα θέτει τώρα σε εφαρμογή αυτό το σχέδιο. Η συμφωνία που επιτεύχθηκε με τον Καναδά κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ στο Πεκίνο τον Ιανουάριο –η οποία μειώνει τους δασμούς στα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα– ήταν η πρώτη από πολλές που στόχευαν στην άρση της αμερικανικής μόχλευσης. «Μη διακόπτετε τον αντίπαλό σας όταν κάνει λάθος», είπε χαρακτηριστικά ένας Κινέζος αξιωματούχος, αναφερόμενος στην ανατρεπτική εμπορική ατζέντα του Τραμπ.
Η ρητορική του Πεκίνου επίσης έχει αλλάξει άρδην. Από τις εμπρηστικές ιαχές και τον απομονωτισμό του παρελθόντος, οι Κινέζοι διπλωμάτες έχουν περάσει σε μια γοητευτική επίθεση, παρουσιάζοντας τη χώρα τους ως τον τελευταίο υπέρμαχο της πολυμερούς προσέγγισης και του ανοιχτού εμπορίου.
Το Πεκίνο επιδιώκει να αναδιαμορφώσει την αρχιτεκτονική της παγκόσμιας αγοράς και να μετατρέψει τους δασμούς του προέδρου Τραμπ προς όφελός του.
Η Κίνα δεν περιορίζεται μόνο στις μεγάλες δυνάμεις. Από την εφαρμογή μηδενικών δασμών σε 53 αφρικανικές χώρες μέχρι την παροχή τεχνογνωσίας τεχνητής νοημοσύνης για τον εκσυγχρονισμό των τελωνείων σε γειτονικές χώρες, ο στόχος παραμένει ο ίδιος: η δημιουργία μιας νέας εμπορικής τάξης πραγμάτων με κινεζικά χαρακτηριστικά.
Με άλλα λόγια, η Κίνα φιλοδοξεί να ενσωματωθεί τόσο βαθιά στο παγκόσμιο εμπόριο, ώστε οι εταίροι να μην έχουν την πολυτέλεια να αποσυνδεθούν υπό την πίεση των ΗΠΑ. Οπως χαρακτηριστικά επισημαίνουν αναλυτές του Ινστιτούτου Αμερικανικών Σπουδών της CASS, η «αντι-αποσύνδεση» αποτελεί πλέον την εθνική προτεραιότητα. Το τεράστιο εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας ωστόσο, που αγγίζει το 1,2 τρισ. δολάρια, περιπλέκει τις φιλοδοξίες της και προκαλεί νευρικότητα ακόμη και στους πιο πρόθυμους εταίρους.
Η Ε.Ε. ιδίως παραμένει επιφυλακτική, με κορυφαίους διπλωμάτες να χαρακτηρίζουν τις προτάσεις του Πεκίνου ως «καθαρή προπαγάνδα», φοβούμενοι ότι οι κινεζικές εταιρείες θα κατακλύσουν την ευρωπαϊκή αγορά με προϊόντα χαμηλού κόστους για να καλύψουν την ασθενή εσωτερική ζήτηση.
Η πρόσφατη αξιολόγηση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου υπογραμμίζει αυτό ακριβώς το δομικό πρόβλημα. Παρά την ανθεκτικότητα της κινεζικής οικονομίας, η οποία αναπτύχθηκε με 5% το 2025, η ιδιωτική κατανάλωση παραμένει αναιμική. Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι ο ασιατικός γίγαντας πρέπει να μεταβεί επειγόντως σε ένα μοντέλο ανάπτυξης με γνώμονα την εσωτερική κατανάλωση, αν θέλει να εκτονώσει τις διεθνείς εντάσεις και να διατηρήσει τη μακροπρόθεσμη δυναμική του. Το Πεκίνο δαπανά περίπου το 4% του ΑΕΠ του σε επιδοτήσεις εταιρειών σε κρίσιμους τομείς και το ΔΝΤ προτείνει τη μείωση αυτού του ποσοστού κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Καθώς η Κίνα προετοιμάζεται για το επόμενο πενταετές σχέδιο που θα παρουσιαστεί τον Μάρτιο, το διακύβευμα είναι ξεκάθαρο. Το Πεκίνο ποντάρει στην τεχνητή νοημοσύνη, στο ψηφιακό εμπόριο και στις στρατηγικές συνεργασίες για να θωρακίσει την οικονομία του. Η προσέγγιση του Βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ με την Κίνα και η επικείμενη επίσκεψη του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς στη Σαγκάη δείχνουν ότι η κινεζική στρατηγική βρίσκει ευήκοα ώτα σε μια Ευρώπη που αναζητά ισορροπίες.
Το ερώτημα είναι αν η Κίνα θα καταφέρει να πείσει τον κόσμο ότι η άνοδός της δεν απειλεί τις τοπικές βιομηχανίες.
