Επί δύο δεκαετίες, λίγες γωνιές της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής βιομηχανίας ήταν πιο μοναχικές από την αγορά ομολόγων της ιαπωνικής κυβέρνησης. Υπό το μακροχρόνιο καθεστώς της Τράπεζας της Ιαπωνίας, το οποίο διατηρούσε το κόστος δανεισμού στο μηδέν, οι αποδόσεις των τίτλων, γνωστών ως JGB, παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό σταθερές. Με την πάροδο των ετών, οι λίγοι επενδυτές που ήταν πρόθυμοι να στοιχηματίσουν ότι οι αποδόσεις θα μπορούσαν να αυξηθούν, «καίγονταν» τόσο πολύ που η συναλλαγή ονομάστηκε «widow-maker».
Στη δεύτερη μεγαλύτερη αγορά κρατικών ομολόγων στον κόσμο, περνούσαν μέρες ολόκληρες χωρίς να αλλάξει χέρια ούτε ένα ομόλογο αναφοράς. Αυτές οι μέρες έχουν περάσει. Τον περασμένο μήνα, η υπόσχεση της πρωθυπουργού Σανάε Τακαΐτσι να μειώσει τους φόρους προκάλεσε ανησυχία για την ικανότητα του Τόκιο να εξυπηρετήσει το εντυπωσιακό χρέος των 9 τρισ. δολαρίων.
Οι αποδόσεις του 30ετούς κρατικού ομολόγου εκτοξεύτηκαν κατά περισσότερο από ένα τέταρτο της ποσοστιαίας μονάδας σε μία μόνο συνεδρίαση. Η αστάθεια ήταν τόσο έντονη που ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ τηλεφώνησε στους ομολόγους του στο Τόκιο αναζητώντας διαβεβαιώσεις που θα βοηθούσαν στη σταθερoποίηση των παγκόσμιων αγορών. Οι αποδόσεις σημείωσαν άνοδο ξανά την περασμένη εβδομάδα μετά τη νίκη της Τακαΐτσι σε μια σαρωτική εκλογική αναμέτρηση, την οποία οι επενδυτές θεώρησαν εντολή για να προχωρήσει σε υψηλές δαπάνες.
Εάν οι αποδόσεις συνεχίσουν την άνοδό τους, οικονομολόγοι και επενδυτές προειδοποιούν ότι η Ιαπωνία κινδυνεύει να πέσει σε μια «παγίδα χρέους» – έναν φαύλο κύκλο στον οποίο το αυξανόμενο κόστος τόκων καταναλώνει τόσο μεγάλο μέρος του εθνικού προϋπολογισμού, που η κυβέρνηση πρέπει να δανειστεί ακόμη περισσότερο για να πληρώσει τους τόκους.
Αλλά για τα JGB και τους βετεράνους traders τους, οι πρόσφατες κινήσεις έχουν επαναφέρει ένα επίπεδο ζήλου που δεν έχει παρατηρηθεί εδώ και δεκαετίες. Επειτα από μια παρατεταμένη χειμερία νάρκη, μια σπάνια κατηγορία traders –οι περισσότεροι πλέον γύρω στα 60– επανήλθε στο προσκήνιο, καθώς οι παγκόσμιες επενδυτικές εταιρείες επιδιώκουν να αξιοποιήσουν την εμπειρία τους.
«Γίνεται ξανά πεδίο μάχης όπως παλιά», λέει ο 67χρονος Χιρογιούκι Κουμπότα, ο οποίος διαπραγματευόταν ομόλογα της ιαπωνικής κυβέρνησης πριν από 40 χρόνια και έχει γράψει αρκετά βιβλία για τα εν λόγω ομόλογα.
Αρχισε να διαπραγματεύεται ομόλογα το 1986, αμέσως μετά μια σειρά μεταρρυθμίσεων που άνοιξαν ουσιαστικά τις αγορές κρατικού χρέους της Ιαπωνίας σε παγκόσμιους επενδυτές. Εκείνη την εποχή, η Nomura Securities, ο βασιλιάς του χρηματοπιστωτικού κλάδου της εποχής της «φούσκας» της Ιαπωνίας, διοργάνωνε σεμινάρια για να προωθήσει κρατικά ομόλογα σε κεντρικούς τραπεζίτες του εξωτερικού. Η αγορά ανθούσε.
Η παράλυση για τα ιαπωνικά κρατικά ομόλογα άρχισε γύρω στις αρχές του αιώνα. Μετά το σκάσιμο της «φούσκας» των ιαπωνικών περιουσιακών στοιχείων και την ασιατική χρηματοπιστωτική κρίση του 1997, η Τράπεζα της Ιαπωνίας το 1999 έγινε η πρώτη μεγάλη κεντρική τράπεζα στην πρόσφατη ιστορία που μείωσε τα επιτόκια στο μηδέν.
Το 2016, έπεσαν κάτω από το μηδέν, πράγμα που σημαίνει ότι οι επενδυτές ουσιαστικά πλήρωναν για να διακρατήσουν τα ομόλογα. Ο Κάιλ Μπας, ιδρυτής του hedge fund Hayman Capital Management, ήταν γνωστός τη δεκαετία του 2010 για το στοίχημά του ότι οι αποδόσεις των ιαπωνικών ομολόγων τελικά θα εκτοξεύονταν στα ύψη καθώς το χρέος της κυβέρνησης θα έφτανε σε οριακό σημείο, ένα στοίχημα που απορρίφθηκε ευρέως τότε.
Τώρα, με τις αποδόσεις να αυξάνονται και το συνολικό χρέος της Ιαπωνίας να έχει φτάσει στο επίπεδο-ρεκόρ των 8,77 τρισ. δολαρίων πέρυσι, η θέση του γίνεται όλο και πιο δύσκολο να απορριφθεί.
