Πριν από μερικά χρόνια, αφότου πούλησαν το ξενοδοχείο τους στην Καλιφόρνια, ο Τζέισον Λι Μπέκγουιθ και η σύζυγός του άρχισαν να ψάχνουν αλλού ακίνητα για υπηρεσίες φιλοξενίας. Οσο περνούσε ο καιρός τόσο περισσότερο άνοιγε και το εύρος της αναζήτησης, ώσπου κάποια στιγμή ο κ. Μπέκγουιθ διάβασε ένα άρθρο για ένα εγκαταλελειμμένο χωριό στην Ισπανία –με εκκλησία, σχολείο, μπαρ, ακόμα και πισίνα– το οποίο ήταν προς πώληση. Σήμερα, λέει ότι εκείνη τη στιγμή η ζωή του έσπασε στα δύο: Στην περίοδο πριν μάθει ότι υπάρχει αυτός ο κόσμος και σε εκείνη που ακολούθησε. Το 2024 έδωσε προκαταβολή για την αγορά του χωριού.
Κατά μήκος της Ευρώπης, υπάρχουν χιλιάδες γραφικά και όμορφα χωριά, τα οποία όμως είναι εγκαταλελειμμένα, καθώς οι κάτοικοί τους έφυγαν τις τελευταίες δεκαετίες αναζητώντας επαγγελματικές ευκαιρίες στις πόλεις. Στην Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ιταλία, το πρόβλημα της ερήμωσης της υπαίθρου είναι έντονο. Σε αυτές τις χώρες διατίθενται προς πώληση ολόκληρα χωριά, εκ των οποίων πολλά πωλούνται για κάτω από 1 εκατ. δολάρια.
Σε μερικές περιπτώσεις, τα χωριά πωλούνται ολόκληρα σε μία συναλλαγή, γράφουν οι New York Times. Σε άλλες περιπτώσεις, μπορεί κανείς να αγοράσει κάθε κατοικία ξεχωριστά.
Πλούσιοι αγοραστές και επιχειρηματίες του τουρισμού τα μετατρέπουν σε απομονωμένους προορισμούς φιλοξενίας. Μάλιστα, κάποια από αυτά έχουν γίνει δημοφιλείς προορισμοί για εταιρικές εξορμήσεις.
Το χωριό του κ. Μπέκγουιθ, το Σάλτο ντε Κάστρο, βρίσκεται πάνω σε ένα ποτάμι κοντά στα σύνορα με την Πορτογαλία και χτίστηκε το 1946. Η αγορά τού κόστισε 367.000 δολάρια (περίπου 310.000 ευρώ), αλλά δεδομένου ότι τα κτίριά του είναι πλέον ερειπωμένα, η ανακαίνισή του εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 8 εκατ. δολάρια.
Σε Ισπανία, Πορτογαλία και Ιταλία διατίθενται προς πώληση μικροί επαρχιακοί οικισμοί, πολλοί εκ των οποίων πωλούνται για κάτω από 1 εκατ. δολάρια.
Η Ελβίρα Φαφιάν, της οποίας η ιστοσελίδα Aldeas Abandonadas (Εγκαταλελειμμένα Χωριά) ειδικεύεται σε πωλήσεις ασυνήθιστων οικοπέδων και ακινήτων στην Ισπανία, παρατηρεί μια σταθερή αύξηση στους ξένους ενδιαφερόμενους που ψάχνουν «οικισμούς, χωριά και επαρχιακά συγκροτήματα». Η ίδια επεσήμανε στους NYT ότι το 70% των πωλήσεων προορίζεται για επιχειρηματικούς και τουριστικούς σκοπούς.
Ο Τιμούρ Νέγκρου, του οποίου η εταιρεία AffordiHome φέρνει σε επαφή τους ξένους αγοραστές με ευρωπαϊκά ακίνητα, βλέπει τους τελευταίους μήνες αύξηση στους Αμερικανούς που ενδιαφέρονται να αγοράσουν χωριά. Είπε ότι αποτελούν ελκυστικές επενδύσεις για τρεις λόγους: εύκολη πρόσβαση στο Ιντερνετ σε απομακρυσμένες περιοχές μέσω πλατφορμών τύπου Starlink, διαφοροποίηση από προορισμούς όπως η Φλωρεντία ή η Βαρκελώνη που έχουν υψηλές τουριστικές ροές, αλλά και οι υψηλές τιμές ακινήτων στις ΗΠΑ, που υποχρεώνουν τους ενδιαφερόμενους να ψάξουν ευκαιρίες στο εξωτερικό. Στο πελατολόγιό του περιλαμβάνονται από επιχειρηματίες με στήριξη από venture capital μέχρι και μικρά επενδυτικά ταμεία.
Το 2021, ο Γερμανός επιχειρηματίας Γιοχάνες Χόγιος παρατήρησε ότι υπήρχαν πολλά τέτοια χωριά προς πώληση με σχετικά εύκολες διαδικασίες αγοράς. Ο ίδιος και ο αδελφός του αποφάσισαν να φτιάξουν μία εταιρεία για να φέρουν κόσμο στα χωριά. Σήμερα, η εταιρεία τους, Campfire, οργανώνει εξορμήσεις για εταιρικές ομάδες, όπως η Dell, η Google και η Netflix, κυρίως στη Νότια Ευρώπη. Καθώς πολλοί εργαζόμενοι θέλουν να σπάσουν τη ρουτίνα τους και αναζητούν μεγαλύτερη επαφή με τη φύση, αντί για εντυπωσιακά πακέτα σε τουριστικά θέρετρα, προτιμούν τα εγκαταλελειμμένα ευρωπαϊκά χωριά.
Η αγορά ωστόσο ενός χωριού είναι μόνο το πρώτο βήμα, σημειώνει ο Πορτογάλος επιχειρηματίας Νούνο Κονσταντίνο. «Το βασικό κόστος δεν είναι η απόκτηση της γης, αλλά το κόστος της ανακαίνισης», λέει στους NYT. Αυτό το στάδιο, επισημαίνει, μπορεί να γίνει «εφιάλτης». Η εταιρεία του, Wotels, διαχειρίζεται ένα ανακαινισμένο χωριό στη νότια Πορτογαλία, το Αλντέια ντα Πεντράλβα. Το χωριό, που κόστισε περίπου 6 εκατ. δολάρια για αγορά και ανακαίνιση, διαθέτει εστιατόριο και καφέ, 38 δωμάτια για επισκέπτες και χώρο υποδοχής. Η Wotels κατέχει επίσης την κεντρική πλατεία. Η εκμίσθωση του χωριού ξεκινάει από περίπου 8.000 δολάρια την ημέρα το καλοκαίρι, δηλαδή λιγότερο απ’ όσο πληρώνουν πολλές εταιρείες για τα συνεδριακά ξενοδοχεία στις πόλεις.
Ορισμένοι βρίσκουν την ιδέα της απόκτησης ενός ολόκληρου χωριού απωθητική ή ανησυχούν ότι θα οδηγήσει σε μετατροπή της ευρωπαϊκής επαρχίας σε θεματικό πάρκο.
Πάντως, τα χωριά κερδίζουν έδαφος ως προορισμός για εταιρικές εξορμήσεις, διότι «προσφέρουν ένα αυθεντικό περιβάλλον το οποίο ελκύει οργανισμούς που έχουν κουραστεί από τις τυποποιημένες και απρόσωπες τοποθεσίες», είπε στους NYT ο Τζιανκάρλο Νταλ Αρα, Ιταλός καθηγητής Mάρκετινγκ, ο οποίος ανέπτυξε ένα πλαίσιο καλαίσθητης ανάπτυξης της επαρχίας.
