Το εμπορικό πλεόνασμα της Ευρωπαϊκής Ενωσης συνέχισε να συρρικνώνεται στα τέλη του 2025, αναδεικνύοντας υπαρξιακές απειλές για το οικονομικό μοντέλο του μπλοκ. Αφενός οι δασμοί αποτέλεσαν «βαρίδι» για τις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ, αφετέρου οι αυξανόμενες εισαγωγές από την Κίνα περιόρισαν την εγχώρια παραγωγή.
Αυτό προκύπτει από τα νέα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν για το εμπόριο της Ε.Ε. Βέβαια, οι μεταβαλλόμενες εμπορικές και πολιτικές σχέσεις με τις μεγαλύτερες οικονομικές δυνάμεις του πλανήτη ασκούν πιέσεις στην Ευρώπη εδώ και χρόνια. Εξ ου και οι Ευρωπαίοι ηγέτες συναντήθηκαν εκ νέου αυτή την εβδομάδα για να αναζητήσουν τρόπους αντιμετώπισης του έντονου οικονομικού ανταγωνισμού από τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Ειδικότερα, το εμπορικό πλεόνασμα της Ε.Ε. μειώθηκε στα 12,9 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2025 από 13,9 δισ. ευρώ ένα χρόνο νωρίτερα, καθώς οι πωλήσεις μηχανημάτων και οχημάτων –ο βασικός μοχλός εξαγωγικής ανάπτυξης επί σειρά ετών– συνέχισαν να μειώνονται, ενώ κάμψη κατέγραψαν και οι πωλήσεις χημικών προϊόντων.
Οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ, τη μεγαλύτερη ξένη αγορά για τα ευρωπαϊκά προϊόντα, μειώθηκαν κατά 12,6% σε ετήσια βάση, περιορίζοντας το πλεόνασμα κατά ένα τρίτο στα 9,3 δισ. ευρώ. Επίσης, το εμπορικό έλλειμμα του μπλοκ με την Κίνα διευρύνθηκε στα 26,8 δισ. ευρώ από 24,5 δισ. ευρώ.
Οι προοπτικές ανάπτυξης της Ευρωζώνης διαμορφώνονται ελαφρώς πάνω από το 1% τα επόμενα χρόνια.
Οι εξαγωγές εμφανίζουν έντονη μεταβλητότητα από τότε που οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν σαρωτικούς δασμούς προς πάσα κατεύθυνση στις αρχές του 2025. Ωστόσο, ακόμη κι αν εξομαλυνθεί αυτή η μεταβλητότητα, η τάση δείχνει αισθητά χαμηλότερες πωλήσεις, καθώς εξαιτίας των υψηλότερων τιμών οι εισαγωγικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ υποχρεώνονται είτε να περιορίσουν τις αγορές τους είτε να στραφούν σε άλλους προμηθευτές.
Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι προκειμένου η Ευρώπη να ανακτήσει αυτό το χαμένο μερίδιο αγοράς θα χρειαστούν χρόνια. Στο μεταξύ δημιουργείται ένα σημαντικό κενό στην οικονομία, καθώς οι καθαρές εξαγωγές αποτελούσαν ανέκαθεν βασικό πυλώνα ανάπτυξης. Πλέον, οι προοπτικές ανάπτυξης της Ευρωζώνης διαμορφώνονται ελαφρώς πάνω από το 1% τα επόμενα χρόνια.
Βέβαια, η ευρωπαϊκή οικονομία αποδεικνύεται προς το παρόν ανθεκτική στους εμπορικούς τριγμούς που προκάλεσε ο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς οι επενδύσεις που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη και η εγχώρια κατανάλωση ενισχύονται, συντηρώντας μια ήπια αναπτυξιακή τροχιά.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Eurostat, η οικονομία της Ευρωζώνης αναπτύχθηκε κατά 0,3% το τελευταίο τρίμηνο του 2025. Ακόμη ένα ενθαρρυντικό στοιχείο είναι ότι η απασχόληση στο μπλοκ αυξήθηκε κατά 0,2% σε τριμηνιαία βάση, διατηρώντας τον ίδιο ρυθμό με το αμέσως προηγούμενο τρίμηνο. Μέρος της αισιοδοξίας τροφοδοτείται επίσης από την ενίσχυση της εγχώριας δαπάνης, ιδίως στη Γερμανία, όπου η κυβέρνηση αυξάνει τις επενδύσεις σε άμυνα και υποδομές, δύο τομείς που επί πολλά χρόνια ήταν παραμελημένοι. Οι δαπάνες αυτές φαίνεται πως κινούνται μέχρι στιγμής με αργό ρυθμό, αλλά αναμένεται να ενισχύσουν τα μεγέθη του δεύτερου κιόλας τριμήνου του 2026 και να φτάσουν στην κορύφωσή τους έως το τέλος του έτους. Σημειώνεται ότι οι εξωτερικές οικονομικές προκλήσεις ενδέχεται να λειτουργήσουν ως καταλύτης για μεταρρυθμίσεις που καθυστερούν εδώ και χρόνια στο εσωτερικό του μπλοκ. Η ΕΚΤ μάλιστα εκτιμά ότι η άρση εξωτερικών εμποδίων θα μπορούσε να αντισταθμίσει μέρος των εμπορικών απωλειών, που προκαλούν οι αμερικανικοί δασμοί.
