Οι γεωπολιτικές κρίσεις και οι ραγδαίες αλλαγές πολιτικής έχουν πυροδοτήσει μια πρωτοφανή μετανάστευση πλούτου σε παγκόσμιο επίπεδο, με τους σύγχρονους κροίσους να αναζητούν καταφύγιο σε πιο σταθερά και προβλέψιμα περιβάλλοντα. Αυτή η μαζική μετακίνηση, που χαρακτηρίζεται από τους ειδικούς ως η μεγαλύτερη στην Ιστορία, αναδιαμορφώνει τον χάρτη του παγκόσμιου πλούτου και εγείρει σημαντικά ερωτήματα για το μέλλον των οικονομιών και των κοινωνιών.
Η ζήτηση για μετεγκαταστάσεις, σχεδιασμό διαμονής, αλλά και συμβουλευτικές υπηρεσίες για την απόκτηση ιθαγένειας, έχει εκτοξευθεί το τελευταίο διάστημα. Η ελβετική επενδυτική τράπεζα UBS αναφέρει χαρακτηριστικά ότι το 36% των δισεκατομμυριούχων πελατών της έχει ήδη αλλάξει τόπο διαμονής τουλάχιστον μία φορά το 2025, ενώ ένα επιπλέον 9% το σκέφτεται σοβαρά. Αξιοσημείωτο είναι ότι το 44% των βαθύπλουτων άνω των 54 ετών έχει ήδη μεταναστεύσει, γεγονός που καταδεικνύει την έντονη ανησυχία για μακροπρόθεσμη σταθερότητα.
Η μετανάστευση πλούτου δεν είναι νέο φαινόμενο, η έκτασή της όμως και τα κίνητρα που την τροφοδοτούν σήμερα είναι πρωτόγνωρα. Αυτό που έχει αλλάξει ριζικά είναι ότι ο πολιτικός κίνδυνος, αντιμετωπίζεται πλέον ως σοβαρός οικονομικός κίνδυνος, που απαιτεί ανάληψη δράσης. Οι πλούσιες οικογένειες συνειδητοποιούν όλο και περισσότερο ότι τα πολιτικά καθεστώτα μπορούν να αλλάξουν ταχύτατα, τα ρυθμιστικά πλαίσια να γίνουν πιο αυστηρά και οι γεωπολιτικές εντάσεις να κλιμακωθούν χωρίς προειδοποίηση, όπως επισημαίνει ο Ντιπές Αραγκάλ της Farro & Co. Οι πλούσιοι αντιμετωπίζουν πλέον την επιλογή του τόπου κατοικίας και της υπηκοότητας με την ίδια στρατηγική που εφαρμόζουν στη διαφοροποίηση των επενδύσεών τους σε περιουσιακά στοιχεία, ώστε να μην εξαρτώνται υπερβολικά από μία μόνο χώρα. Δύο κύριοι παράγοντες οδηγούν αυτή τη μαζική έξοδο: η γεωπολιτική αστάθεια και η ταχύτητα των πολιτικών αλλαγών.
Οι πολιτικές μεταβολές, που κάποτε χρειάζονταν δεκαετίες για να υλοποιηθούν, μπορούν τώρα να εφαρμοστούν εντός ενός μόνο πολιτικού κύκλου. Η γεωπολιτική επηρεάζει τις αποφάσεις για την κατοικία, ενώ κριτήρια όπως η ουδετερότητα, η θεσμική ευρωστία και η ισχύ του κράτους δικαίου αποκτούν καθοριστική σημασία.
Η UBS αναφέρει ότι το 36% των δισεκατομμυριούχων πελατών της έχει ήδη αλλάξει τόπο διαμονής τουλάχιστον μία φορά το 2025.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η νέα φορολογική πολιτική της κυβέρνησης Στάρμερ στη Βρετανία, που τον Απρίλιο του 2025 έβαλε τέλος στο ευνοϊκό καθεστώς των μη μόνιμων κατοίκων, οδηγώντας σε φυγή κεφαλαίων και προσώπων από τη Βρετανία. Η Henley & Partners εκτιμά πως το Ηνωμένο Βασίλειο κατέγραψε καθαρή απώλεια περίπου 16.500 εκατομμυριούχων το 2025, έναντι 9.500 το 2024.
Τα προηγούμενα κύματα μετεγκατάστασης καθοδηγούνταν συχνά από την αισιοδοξία, την αναζήτηση επενδυτικών ευκαιριών ή φορολογικών ελαφρύνσεων. Οι σημερινές μετακινήσεις των μεγιστάνων, όμως, είναι όλο και πιο «αμυντικές», σημειώνουν οι αναλυτές. Βασικός στόχος τους είναι η διασφάλιση των περιουσιακών στοιχείων, η διατήρηση της γενεαλογικής συνέχειας και η επιχειρησιακή ευελιξία. Αυτή η μετατόπιση αντικατοπτρίζει μια βαθύτερη διάβρωση της εμπιστοσύνης στα πολιτικά και χρηματοοικονομικά συστήματα.
Πού πηγαίνουν λοιπόν οι πλούσιοι; Παρά τον παγκόσμιο χαρακτήρα της μετατόπισης, το κεφάλαιο και το ταλέντο συγκεντρώνονται σε έναν σχετικά μικρό αριθμό δικαιοδοσιών που προσφέρουν πολιτική προβλεψιμότητα και ισχυρό νομικό πλαίσιο. Στην κορυφή της λίστας βρίσκονται τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, χάρη στον μηδενικό φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων, στην απουσία φόρων πλούτου και κεφαλαιακών κερδών και στο ευέλικτο πλαίσιο Golden Visa. Η Henley & Partners εκτιμά πως τα ΗΑΕ είδαν καθαρή εισροή 9.800 εκατομμυριούχων πέρυσι, τη μεγαλύτερη από οποιαδήποτε άλλη χώρα παγκοσμίως.
Η Ευρώπη συνεχίζει να προσελκύει ενδιαφέρον μέσω των προγραμμάτων «χρυσής βίζας» στην Πορτογαλία και την Ελλάδα, ενώ η Ιταλία, το Μονακό και η Ελβετία προσελκύουν οικογένειες που αναζητούν μακροπρόθεσμη σταθερότητα και φορολογική βεβαιότητα. Η Σιγκαπούρη παραμένει μία ακόμη ελκυστική τοποθεσία, ιδιαίτερα για οικογένειες που δίνουν προτεραιότητα στη ρυθμιστική σταθερότητα και στις υγιείς χρηματοπιστωτικές υποδομές. Πέρα από τους παραδοσιακούς κόμβους, νέοι «παίκτες» κερδίζουν έδαφος, όπως η Σαουδική Αραβία με το πρόγραμμα Premium Residency, καθώς και τα προγράμματα υπηκοότητας της Καραϊβικής.
