Μαθήματα από την Κίνα πήρε η Ε.Ε. και στην προσπάθειά της να αναβιώσει την άλλοτε βιομηχανική ισχύ της, επιχειρεί να εφαρμόσει μια πρακτική του Πεκίνου που έχει επικριθεί στο έπακρο, αλλά έχει εμφανώς αποδώσει καρπούς. Ο λόγος για την τακτική του Πεκίνου να εξαναγκάζει στη σύσταση κοινοπραξιών με κινεζικές εταιρείες όσες ξένες επιχειρήσεις ενδιαφέρονται να δραστηριοποιηθούν στην Κίνα και να προσφέρουν, έτσι, στις εγχώριες επιχειρήσεις πρόσβαση στην τεχνογνωσία τους. Με αυτού του είδους τις πρακτικές, όμως, κινδυνεύει να αποθαρρύνει τους επενδυτές.
Ανησυχία ότι υπάρχει κίνδυνος να αποθαρρύνει τους επενδυτές.
Οπως αναφέρει σχετικό δημοσίευμα του Politico, η Κίνα κατόρθωσε να εξελιχθεί από φτωχή χώρα που ήταν τη δεκαετία του 1970 σε υπερδύναμη, επιβάλλοντας αυτές τις συμμαχίες στις ξένες επιχειρήσεις και αποκτώντας, έτσι, πρόσβαση σε τεχνογνωσία και παράλληλα δημιουργώντας τις εφοδιαστικές αλυσίδες που τροφοδοτούν σήμερα την οικονομία της. Η ιδέα και μόνον να μιμηθούν τις μάλλον αθέμιτες αυτές πρακτικές της Κίνας υπήρξε ταμπού για τους Ευρωπαίους, αλλά σήμερα κερδίζει διαρκώς έδαφος ως στρατηγική. Ενσωματώνεται, έτσι, στις ρυθμίσεις του σχεδίου Industrial Accelerator Act (ΙΑΑ), του οποίου ηγείται ο επίτροπος Βιομηχανίας Στεφάν Σεζουρνέ. Αυτό προβλέπει πως η Ε.Ε. θα επιβάλει στις ξένες επιχειρήσεις να δημιουργούν συμμαχίες με ευρωπαϊκές ως προϋπόθεση για να δραστηριοποιηθούν στην ευρωπαϊκή αγορά. Σύμφωνα με έγγραφο εργασίας που διέρρευσε στο Politico, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία θέτει στόχο να φτάσει η εγχώρια βιομηχανική παραγωγή της τουλάχιστον στο 20% της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της Ε.Ε. έως το 2030 από το 14,3% που αντιπροσώπευε το 2020.
Στην παρούσα μορφή του το σχέδιο ΙΑΑ προβλέπει πως όσες επενδύσεις υπερβαίνουν τα 100 εκατ. ευρώ σε «τομείς στρατηγικής σημασίας που αναδύονται σήμερα» θα υπόκεινται άμεσα σε σχολαστικές έρευνες από τις Αρχές. Παράλληλα, θα τεθεί όριο στους ξένους επενδυτές που δεν θα μπορούν να έχουν στην κατοχή τους περισσότερο από το 49% οποιασδήποτε εταιρείας της Ε.Ε. σε αυτούς τους τομείς στρατηγικής σημασίας. Σε ό,τι αφορά το ποιοι τομείς της οικονομίας θα οριστούν ως «στρατηγικής σημασίας που αναδύονται σήμερα», αυτό παραμένει κρυφό και κλειδωμένο στα συρτάρια της Κομισιόν. Το έγγραφο εργασίας αναφέρει, πάντως, πως πρόκειται για τους τομείς εντάσεως ενέργειας, την τεχνολογία μηδενικού αποτυπώματος άνθρακα όπως οι μπαταρίες και τα φωτοβολταϊκά αλλά και ο τομέας των αυτοκινητοβιομηχανιών. Εκτός από την υποχρεωτική δημιουργία κοινοπραξιών με ευρωπαϊκές εταιρείες, οι ξένες εταιρείες θα καλούνται επίσης να μοιράζονται τη δική τους τεχνογνωσία προς όφελος των στόχων της Ε.Ε., ενώ τα πνευματικά δικαιώματα θα παραμένουν στα χέρια των ευρωπαϊκών εταιρειών. Και τέλος οι ξένοι επενδυτές θα πρέπει να δαπανούν σε έρευνα και ανάπτυξη εντός της Ε.Ε. τουλάχιστον το 1% των εσόδων που θα προσπορίζονται από τις κοινοπραξίες.
Νομικοί και αναλυτές σπεύδουν, πάντως, να επισημάνουν ότι η υλοποίηση μιας τέτοιας ιδέας όχι μόνον θα προσκρούσει σε δυσκολίες, αλλά θα καταστήσει την Ε.Ε. ευάλωτη σε επικρίσεις για υποκρισία. «Αντιβαίνει σε όσες προσπάθειες κατέβαλε η Ευρώπη στο παρελθόν για να διατηρήσει ανοικτή την αγορά της», υπογραμμίζει ο Νίκλας Πουατιέ, ερευνητής στο Bruegel, και παράλληλα επισημαίνει πως «από νομικής άποψης η ιδέα είναι επισφαλής». Σε ό,τι αφορά τον Σεζουρνέ, που ως αντιπρόεδρος της Κομισιόν είναι και ο σημαντικότερος Γάλλος αξιωματούχος στο εκτελεστικό όργανο της Ε.Ε., σχεδιάζει να προωθήσει την ιδέα με αντίστοιχα υποχρεωτικές κοινοπραξίες, με τη θέσπιση αυστηρών προϋποθέσεων για τις άμεσες ξένες επενδύσεις αλλά και με την αντιγραφή διαφόρων άλλων τακτικών με τις οποίες ενίσχυσε η Κίνα τις βιομηχανίες της.
Πρόκειται πράγματι για ριζική στροφή της Ε.Ε. από τις δεκαετίες προώθησης των ανοικτών αγορών και τις επικρίσεις της κατά της Κίνας για την εξαναγκαστική μεταβίβαση τεχνολογίας και τεχνογνωσίας στις κινεζικές επιχειρήσεις από τις επιχειρήσεις του δυτικού κόσμου. Μόλις διέρρευσε το σχετικό έγγραφο εργασίας, η Κομισιόν ανέβαλε για δεύτερη φορά τη δημοσίευσή του και συγκεκριμένα για τις 25 Φεβρουαρίου, ενδεχομένως για να έχει χρόνο να τροποποιήσει κάποιες από τις προβλέψεις του. Οι συνεργάτες του Σεζουρνέ υποστηρίζουν, πάντως, πως ο λόγος της αναβολής είναι «να παραμείνει εξαιρετικά φιλόδοξο το σχέδιο καθώς γίνονται κατ’ ιδίαν οι συζητήσεις».
