To 100% του ΑΕΠ άγγιξε το αμερικανικό δημόσιο χρέος, καθώς στις αρχές Ιανουαρίου έφτασε τα 38,4 τρισ. δολάρια, έχοντας αυξηθεί κατά 2,2 τρισ. δολάρια τον τελευταίο χρόνο και κατά 10 τρισ. δολάρια τα τελευταία πέντε χρόνια. Μάλιστα, σύμφωνα με έκθεση της ανεξάρτητης δημοσιονομικής αρχής Committee for a Responsible Federal Budget (CRFB), κάποιας μορφής κρίση είναι πια σχεδόν αναπόφευκτη στη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. «Εάν το εθνικό χρέος συνεχίσει να αυξάνεται ταχύτερα από την οικονομία, η χώρα θα μπορούσε τελικά να βιώσει μια οικονομική κρίση, μια κρίση πληθωρισμού, μια κρίση λιτότητας, μια νομισματική κρίση, μια κρίση χρεοκοπίας, μια σταδιακή κρίση ή κάποιον συνδυασμό κρίσεων», έγραψε σε ανάλυσή του το CRFB. «Οποιαδήποτε από αυτές θα προκαλούσε τεράστια αναταραχή και θα μείωνε σημαντικά το βιοτικό επίπεδο των Αμερικανών και των ανθρώπων σε όλο τον κόσμο».
Η ανεξάρτητη αρχή τονίζει την ανάγκη του σχεδιασμού και της υλοποίησης ενός φιλικού για την ανάπτυξη πακέτου μείωσης του ελλείμματος, σημειώνοντας ότι ενώ είναι αδύνατο να γνωρίζει κανείς πότε θα «χτυπήσει» η καταστροφή, εντούτοις «κάποια μορφή κρίσης είναι σχεδόν αναπόφευκτη».
Τα έξι σενάρια κρίσης
1. Ανάμεσα στα πιο δραματικά σενάρια για την αμερικανική οικονομία είναι αυτό μιας «ελληνικής κρίσης». Εάν οι ΗΠΑ χάσουν την εμπιστοσύνη των αγορών, η Ουάσιγκτον θα αναγκαστεί να εφαρμόσει αμέσως τεράστιες περικοπές δαπανών ή μειώσεις φόρων για να αντιμετωπίσει τον επενδυτικό πανικό. Και ενώ μια μείωση του ελλείμματος είναι αναγκαία, το CRFB προειδοποιεί ότι η απότομη εφαρμογή τέτοιων μέτρων λιτότητας θα μπορούσε να πυροδοτήσει τη χειρότερη ύφεση που έχει σημειωθεί εδώ και σχεδόν 100 χρόνια. Μια δημοσιονομική συρρίκνωση ίση με το 5% του ΑΕΠ θα μπορούσε να μετατρέψει τους ήπιους ρυθμούς ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας σε ύφεση 3%, δηλαδή βαθύτερη από οποιαδήποτε έχει καταγραφεί μεταπολεμικά. Το σενάριο αυτό προβλέπει εκτίναξη της ανεργίας και των λουκέτων επιχειρήσεων, με αποτέλεσμα η οικονομία να μπει σε ένα καθοδικό σπιράλ.
2. Εάν οι επενδυτές χάσουν την εμπιστοσύνη τους στα αμερικανικά κρατικά ομόλογα, οι αποδόσεις τους θα μπορούσαν να αυξηθούν ανεξέλεγκτα. Με την αξία των ομολόγων που έχουν στα χαρτοφυλάκιά τους να κατρακυλά, τράπεζες και χρηματοοικονομικοί οργανισμοί θα χρεοκοπούσαν.
Η ανάλυση θυμίζει την κατάρρευση της Silicon Valley Bank το 2023, χαρακτηρίζοντάς την σαν μια μικρή μόνο πρόγευση των αποσταθεροποιητικών επιπτώσεων που μπορεί να έχει η απότομη αύξηση των ομολογιακών αποδόσεων στον τραπεζικό κλάδο.
Και βέβαια, το CRFB κάνει παραλληλισμούς με την παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση του 2008, όταν εκατοντάδες χρηματοοικονομικοί οργανισμοί έκλεισαν, η αξία των κατοικιών στις ΗΠΑ μειώθηκε κατά ένα τέταρτο, το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 4%, η ανεργία εκτινάχθηκε στο 10% και η οικονομία των ΗΠΑ χρειάστηκε χρόνια για να ανακάμψει.
3. Για να αποφύγει τη χρεοκοπία ή το κλείσιμο τραπεζών, η Federal Reserve θα μπορούσε να αναγκαστεί να τυπώσει χρήμα για να αγοράσει κρατικά ομόλογα. Κάτι τέτοιο θα πυροδοτούσε την εκτίναξη του πληθωρισμού, τη μείωση της αξίας των αποταμιεύσεων και την πτώση της αγοραστικής δύναμης, σε μια κρίση που θυμίζει εκείνη της Αργεντινής ή της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης.
4. Μια απρόσεκτη νομισματική πολιτική θα μπορούσε να οδηγήσει στην απότομη υποτίμηση του δολαρίου, υπονομεύοντας το καθεστώς του παγκόσμιου νομίσματος συναλλαγματικών αποθεματικών που απολαμβάνει. Ενα πιο αδύναμο δολάριο μεταφράζεται σε μικρότερη γεωπολιτική δύναμη για τις ΗΠΑ, ενώ στο εσωτερικό κάνει τις εισαγωγές πιο ακριβές, εξηγεί η ανάλυση.
5. Αν και θεωρείται πολύ απίθανη, μια ενδεχόμενη αδυναμία των ΗΠΑ να πληρώσουν τόκους ή κεφάλαιο στα περίπου 31 τρισ. δολάρια των αμερικανικών χρεών που βρίσκονται στα χέρια του κοινού, θα ήταν «καταστροφική», τονίζει το CRFB. Μια χρεοκοπία θα «πάγωνε» την παγκόσμια αγορά ομολόγων, θα προκαλούσε την κατάρρευση των χρηματιστηρίων και θα βύθιζε την παγκόσμια οικονομία σε βαθιά ύφεση.
6. Ισως το πιο ύπουλο σενάριο είναι μια σταδιακή κρίση, όπου το υψηλό χρέος «καταπνίγει» τις επενδύσεις και οι ρυθμοί ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας επιβραδύνονται για δεκαετίες. Το Congressional Budget Office (CBO) υπολογίζει ότι μια τέτοια τροχιά μπορεί να μειώσει το μέσο πραγματικό εισόδημα κάθε Αμερικανού κατά 8% έως το 2050.
