Στους πρόποδες των χιονισμένων βουνών της βόρειας Σλοβακίας, ένας «στρατός» εργατών με κόκκινα παντελόνια και λευκά μπλουζάκια επιτελεί καθημερινά ένα βιομηχανικό θαύμα. Στο εργοστάσιο της Kia στη Ζίλινα, ένα ολοκαίνουργιο αυτοκίνητο βγαίνει από τη γραμμή συναρμολόγησης κάθε ένα λεπτό. Αν και η Κίνα παραμένει ο παγκόσμιος ηγέτης σε απόλυτους αριθμούς παραγωγής (31 εκατ. αυτοκίνητα ετησίως), η μικροσκοπική Σλοβακία των 5,4 εκατ. κατοίκων είναι η νούμερο ένα παραγωγός αυτοκινήτων στον κόσμο, σε κατά κεφαλήν βάση.
Στη χώρα –που κατασκευάζει σχεδόν ένα εκατομμύριο οχήματα ετησίως– χτυπάει πλέον η «καρδιά» της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας, γράφει το ΒΒC στο αφιέρωμά του, σημειώνοντας μεταξύ άλλων πως ο κλάδος αποτελεί βασικό μοχλό της οικονομίας (περίπου 11% του ΑΕΠ) και κύρια πηγή εξαγωγών, παρά τις πρόσφατες προκλήσεις από τους δασμούς. Ολα άρχισαν μετά τη Βελούδινη Επανάσταση του 1989, όταν ο όμιλος Volkswagen επένδυσε στη Skoda, ανοίγοντας τον δρόμο για μια σειρά από κολοσσούς. Σήμερα, η Σλοβακία φιλοξενεί μερικά από τα πιο σύγχρονα εργοστάσια παγκοσμίως, από τις εγκαταστάσεις της Kia και της Volkswagen, μέχρι τη Stellantis και τη Volvo που ετοιμάζεται να εγκαινιάσει το 2027 ένα εργοστάσιο ηλεκτρικών αυτοκινήτων.
Οι αυτοκινητοβιομηχανίες επιλέγουν τη Σλοβακία, χάρη σε μία χρυσή τομή ανταγωνιστικότητας, λένε οι αναλυτές του κλάδου, επειδή δηλαδή οι μισθοί παραμένουν χαμηλά –περίπου στο 60% των μισθών της Δύσης– την ώρα όμως που η παραγωγικότητα των εργαζομένων είναι εξαιρετικά υψηλή.
Ο μέσος μισθός στον κλάδο (περίπου 2.400 ευρώ στην Kia) είναι σημαντικά υψηλότερος από τον εθνικό μέσο όρο (1.403 ευρώ), καθιστώντας την απασχόληση στον κλάδο «όνειρο» για πολλούς ντόπιους, όπως λόγου χάρη ο 48χρονος Μαρσέλ Πουχόν που επέστρεψε από την Αγγλία για να εργαστεί στην πατρίδα του.
Το υψηλό ποσοστό χρήσης υδροηλεκτρικής και πυρηνικής ενέργειας επιπλέον επιτρέπει την παραγωγή οχημάτων με χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα, εξασφαλίζοντας κρατικές επιδοτήσεις στις ξένες αγορές. Ενα άλλο σημαντικό πλεονέκτημα της Σλοβακίας είναι το πυκνό δίκτυο προμηθευτών της αυτοκινητοβιομηχανίας. Περίπου 360 εταιρείες εργάζονται για την αυτοκινητοβιομηχανία, δημιουργώντας μια αλυσίδα εφοδιασμού που μειώνει τα κόστη. «Η βάση προμηθευτών είναι τεράστια, γεγονός που είναι κρίσιμο», αναφέρει ο απερχόμενος διευθύνων σύμβουλος της Kia Europe, Μαρκ Χέντριχ, ενώ τα πανεπιστήμια και οι τεχνικές σχολές συνεργάζονται άμεσα με τις βιομηχανίες, παράγοντας εκατοντάδες εξειδικευμένους αποφοίτους κάθε χρόνο.
Η κυβέρνηση της Σλοβακίας τέλος συνεχίζει να προσφέρει ισχυρά κίνητρα και φορολογικές ελαφρύνσεις για τον μετασχηματισμό των γραμμών παραγωγής. Με την είσοδο της Volvo το 2027 και την εστίαση στην ηλεκτροκίνηση, η χώρα προετοιμάζεται για την επόμενη ημέρα της αυτοκίνησης. «Υπήρξε μια τεράστια μείωση της ανεργίας και μια σημαντική αύξηση της οικονομικής ισχύος της περιοχής Ζίλινα χάρη στην Κia», επισημαίνει ο δήμαρχος της πόλης, Πίτερ Φιαμπάνε. «Σήμερα, περισσότεροι από 20.000 άνθρωποι απασχολούνται άμεσα στο εργοστάσιό της και σε άλλες εταιρείες που συνδέονται με την Kia μέσω της παραγωγής».
Η Σλοβακία πρωτοστατεί αλλά δεν είναι η μόνη, καθώς μεγάλες ευρωπαϊκές και ασιατικές αυτοκινητοβιομηχανίες ιδρύουν εργοστάσια και σε άλλες χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ. Στην Τσεχία υπάρχουν οι Hyundai, Toyota και VW, ενώ στην Πολωνία έχουν εγκαταστάσεις κολοσσοί όπως η Toyota, η Stellantis και η VW. Στην Ουγγαρία έχουν γραμμές παραγωγής οι Audi, Mercedes-Benz και Suzuki, ενώ μεγάλα εργοστάσια της Ford και της Renault υπάρχουν στη Ρουμανία και στη Σερβία. Ολες τους προσελκύονται από τους χαμηλούς μισθούς και την παράδοση της βιομηχανίας και των μορφωμένων εργαζομένων.
