Ενα χρόνο από την ορκωμοσία του συμπλήρωσε ο Ντόναλντ Τραμπ και στο διάστημα αυτό έχει ανατρέψει την παγκόσμια οικονομία, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο την προσεγγίζει το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός.
Το ελβετικό θέρετρο, συνώνυμο του πλούτου και της ισχύος, φιλοξενεί αυτή την εβδομάδα διευθύνοντες συμβούλους, επικεφαλής hedge funds και δισεκατομμυριούχους από τον κλάδο της ΑΙ. «Η παλιά τάξη χάθηκε», είπε ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας Ρίσι Σούνακ, αποτυπώνοντας τη σκέψη που επικρατεί στο Φόρουμ. «Το σύστημα που βασίζεται στους κανόνες, με το οποίο οι περισσότεροι από εμάς μεγαλώσαμε, αυτό που συνήθισαν οι επιχειρήσεις – αυτό χάθηκε. Οσο πιο γρήγορα το συνειδητοποιήσουμε όλοι, τόσο το καλύτερο. Το να καθόμαστε και να γκρινιάζουμε πολύ απλά δεν βοηθά», συμπλήρωσε. «Αυτό που θεωρούσαμε δεδομένο χάθηκε και δεν είμαστε ιδιαίτερα σίγουροι τι θα το αντικαταστήσει», τόνισε.
Σε αυτή τη νέα παγκόσμια σκηνή, οι ΗΠΑ μπορούν να φέρονται σε εταίρους τους σαν να είναι εχθροί: διαχειρίζονται το πετρέλαιο της Βενεζουέλας, απαιτούν από τη Δανία την παράδοση της Γροιλανδίας και απειλούν με δασμούς όποια χώρα αντισταθεί, ενώ ταρακουνούν επιχειρήσεις, αγορές και ολόκληρες οικονομίες με μία μόνο ανάρτηση στα social media. Ο Τραμπ δήλωσε από μόνος του πριν από μερικές ημέρες ότι η ισχύς του περιορίζεται αποκλειστικά από τη δική του ηθική. «Το Νταβός θα αναδείξει την παράδοξη φύση της στιγμής. Πρόκειται για την πιο επικίνδυνη περίοδο της πρόσφατης ιστορίας, αλλά και την πιο μεταμορφωτική», είπε ο Σούνακ. Ο Ντέιβιντ Μάλπας, πρώην πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας, ανέφερε ότι ο Τραμπ πρέπει να αναδείξει την ισχύ του, προκειμένου να αλλάξει την παγκόσμια τάξη, καθώς και ότι αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Κατά τον ίδιο, ο στόχος είναι αξιοσημείωτος: «Να σπάσει το αδιέξοδο του ελιτισμού και του κοσμοπολιτισμού».
Φέτος, προκειμένου να προσελκύσουν τον Αμερικανό πρόεδρο, οι διαχειριστές του Φόρουμ δεσμεύτηκαν να υποβαθμίσουν το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής και όσα θέματα εκείνος θεωρεί «woke». Αντίστοιχα, πολλοί από τους παρευρισκόμενους φαίνονται διατεθειμένοι να κάνουν ό,τι χρειαστεί για να προστατεύσουν και να αναπτύξουν τα συμφέροντά τους σε αυτόν τον νέο κόσμο της έντονης αβεβαιότητας.
Ο Μαρκ Μπένιοφ, δισεκατομμυριούχος διευθύνων σύμβουλος και συνιδρυτής της εταιρείας λογισμικού Salesforce, είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα των συμμετεχόντων στο Φόρουμ. Στο Νταβός, ο Μπένιοφ θέλει από τον Τραμπ να τονίσει ότι εφεξής οι ΗΠΑ θα δίνουν προτεραιότητα στις αμερικανικές επιχειρήσεις.
Οταν επισημοποιήθηκε η συμμετοχή του Τραμπ στο Νταβός, ηχηρά ονόματα από ολόκληρο τον κόσμο έσπευσαν να κλείσουν εισιτήρια. Τουλάχιστον 60 ηγέτες κρατών αναμένεται να δώσουν το «παρών» και το Φόρουμ προβλέπει ότι θα έχει τη μεγαλύτερη συμμετοχή στην ιστορία.
Αλλωστε, διακυβεύονται πολλά χρήματα. Πέρυσι, το θέμα της DeepSeek, της κινεζικής startup που ανταγωνιζόταν την OpenAI, απασχόλησε έντονα το Νταβός. Ο κλάδος της ΑΙ στην Κίνα συνέχισε να κατασκευάζει φθηνά μοντέλα ανοιχτού κώδικα, απειλώντας τις προοπτικές των ανταγωνιστών της στη Σίλικον Βάλεϊ. Εκτοτε, η κυβέρνηση Τραμπ περιόρισε τις φιλοδοξίες της Κίνας στην ΑΙ, ωθώντας άλλες χώρες, ιδίως τα πλούσια κράτη της Μέσης Ανατολής, να αγοράσουν αμερικανικά τσιπ και λογισμικό. Επίσης, έχει θεσπίσει μια βιομηχανική πολιτική που θα ήταν αδιανόητη στο παρελθόν, αποκτώντας για παράδειγμα μερίδιο στην Intel. Εκτός αυτού, υποχρέωσε την κινεζική ByteDance να πουλήσει τη μονάδα του TikTok, σε μία «τολμηρή και έξυπνη κίνηση», όπως τη χαρακτήρισε ο Πενγκ Σιάο, CEO της εταιρείας ΑΙ G42 στο Αμπου Ντάμπι, η οποία έλαβε άδειες για τα νεότερα τσιπ της Nvidia μετά τη δέσμευσή της να προμηθεύεται αμερικανική τεχνολογία.
Ο Τραμπ ανέκαθεν περιφρονούσε την ευρωπαϊκή ελίτ, αλλά η εχθρότητα είναι πλέον επίσημη στάση του Λευκού Οίκου. Σημείο αιχμής για τους Ευρωπαίους ηγέτες είναι η τεχνολογία, καθώς ανησυχούν ότι το μπλοκ θα βγει εκτός τεχνολογικής κούρσας και θα εξαρτάται ολοκληρωτικά από τις ΗΠΑ. Αυτό το σενάριο βέβαια κάθε άλλο παρά δυσαρεστεί την αμερικανική πλευρά. Με ενθουσιώδη στήριξη από τον τεχνολογικό κόσμο των ΗΠΑ, η Ουάσιγκτον ασκεί πιέσεις για την αποδυνάμωση των αντιμονοπωλιακών νόμων και των κανόνων για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην Ευρώπη.
